Od 1 stycznia czeka nas rewolucja w podatku VAT. Zmieniają się stawki podatku, zmienia się klasyfikacja usług, zmienia katalog zwolnień. Na co uważać, czego pilnować, gdzie kryją się pułapki - zapraszamy do lektury naszych publikacji
Fot. Bartosz Bobkowski / AG
Punkt informacji o podatku VAT w warszawskim urzędzie skarbowym przy ul. Stawki 2.
Zmiany w podatku VAT zostały przeprowadzone poprzez nowelizację szeregu aktów prawnych. Zmiana stawek na 23, 8 i 5 proc. jest przy tym najprostszym, technicznym zabiegiem. Niestety, wprowadzenie nowych obniżonych stawek 8 i 5 % nie polega na prostym zastąpieniu nimi stawek 7 i 3 %, lecz na przesunięciu części z towarów i usług opodatkowanych stawką 3% do stawki 5%, a części do 7%.
Z punktu widzenia podatników jeszcze ważniejsze są pozostałe regulacje. Niestety, nie było okazji zapoznać się z całością przepisów odpowiednio wcześnie. Nie ma też jednej ustawy zbierającej całość zmian wchodzących w życie 1 stycznia.
- Te przepisy przegłosowane były w różnych ustawach, w różnych terminach, np. w połowie grudnia jedyna z nowelizacji, która została już ogłoszona w Dzienniku Ustaw, to ta dotycząca m.in. dostosowania ustawy o VAT do nowej klasyfikacji PKWiU z 2008 r. i modyfikacji listy zwolnień przedmiotowych - wyjaśnia Łukasz Karczyński, doradca podatkowy, doktoranta w Katedrze Prawa Finansowego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego. - Najbardziej "medialna" nowelizacja stawek podatku czekała wówczas na podpis prezydenta, a nad trzecią zmianą - dotyczącą m.in. odliczenia VAT od nabycia samochodów i paliwa oraz od wydatków związanych z nieruchomością wykorzystywaną także na cele prywatne - pracował jeszcze Senat. Efekt - na kilkanaście dni przed ważnymi zmianami, nie znaliśmy całości przepisów. Oprócz tego 1 stycznia ma wejść w życie kilkanaście rozporządzeń wykonawczych, w tym rozporządzenie wprowadzające obniżone stawki i zwolnienia niektórych towarów i usług. Rozporządzenie to jest nie mniej ważne niż zmiany ustawy, a w połowie grudnia znany był niestety jedynie jego projekt. Tak znaczne zmiany powinny być przygotowane lepiej i wcześniej, a ponadto wprowadzone z zachowaniem odpowiednio długiego vacatio legis, tj. okresu pomiędzy ogłoszeniem ustawy i jej wejścia w życie.
- Trudności w odnalezieniu się w nowym gąszczu przepisów będą mieli nie tylko podatnicy, ale również profesjonalni doradcy podatkowi - potwierdza Paweł Skwarek doradca podatkowy z warszawskiej Kancelarii KKI. - Do tego w wyniku nowelizacji ustawy o VAT, między innymi zniesiony zostanie załącznik nr 4 do ww. ustawy. Zakres usług zwolnionych wskazany zostanie bezpośrednio w przepisach ustawy. Znajdzie się tam wyliczenie zwolnionych usług, w odniesieniu do których nie będą występowały odwołania do klasyfikacji statystycznych, co z pewnością pociągnie za sobą szereg wątpliwości i utrudnień dla podatników.
Jak wyjaśnia Skwarek nowelizacja miała na celu dostosowanie polskich przepisów w zakresie zwolnienia z opodatkowania VAT do regulacji wspólnotowych. Jednak projektowane zmiany są w praktyce przeniesieniem do polskiej ustawy obecnego brzmienia Dyrektywy 112 2006/112/WE.
- Niestety, te postanowienia są obecnie uznawane za przestarzałe i nieprecyzyjne - ostrzega Krzysztof Skwarek. - Polski ustawodawca nie uwzględnił w dużej mierze w projektowanej nowelizacji bogatego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, które również powinno wyznaczać zakres zwolnienia. W efekcie, w mojej ocenie pojawi się szereg wątpliwości interpretacyjnych w odniesieniu do znowelizowanej ustawy VAT.
Jednocześni zdaniem Łukasza Karczyńskiego kłopotem dla podatników będzie modyfikacja kategorii towarów i usług, zgodna z PKWiU (Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług) z 2008 r. Określenie wysokości stawek stosowanych przez podatników od 2011 roku w wielu przypadkach wymagać zatem będzie w pierwszej kolejności zakwalifikowania towarów i usług do nowej klasyfikacji. W wątpliwych przypadkach warto wystąpić o interpretację standardów klasyfikacyjnych do Ośrodka Klasyfikacji i Nomenklatur Urzędu Statystycznego w Łodzi. Po dokonaniu klasyfikacji można będzie zakwalifikować działalność do odpowiedniej stawki.
Już jutro - czy nowelizacja trafi do Trybunału Konstytucyjnego?
W sytuacji gdy niemożliwe jest odwołanie się do KIO, skutecznym środkiem jest złożenie wniosku do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o przeprowadzenie kontroli przetargu.