Skąd akcjonariusze mają wiedzieć, że planowane jest walne spółki publicznej decydujące np. o wypłacie dywidendy? Służy temu ogłoszenie, które powinno pojawić się co najmniej 26 dni przed terminem walnego. Chodzi o to, aby każdy potencjalny uczestnik miał czas i możliwość zapoznać się z jego treścią.
Co akcjonariusz znajdzie w ogłoszeniu?
Ogłoszenie musi informować o dacie, godzinie i miejscu obrad, a także o projektowanych zmianach statutu. Spółka powinna je zamieścić na swojej stronie internetowej, a także przekazać do publicznej wiadomości, tak jak przekazuje informacje bieżące. Akcjonariusz może mieć wtedy pewność, że nie przeoczy ogłoszenia i będzie mógł wziąć udział. Strona internetowa spółki odgrywa coraz większą rolę w komunikowaniu się z akcjonariuszami. To tam od dnia zwołania walnego może on znaleźć informacje o liczbie akcji i głosów, całą dokumentację do przedstawienia na walnym, projekty uchwał, uwagi zarządu i rady nadzorczej, formularze do wykonywania prawa głosu przez pełnomocnika.
Porządek obrad walnego jest istotny, bowiem akcjonariuszom nie wolno podejmować uchwał w sprawach, które nie są uwzględnione w porządku, chyba, że są obecni wszyscy i wszyscy się na to zgadzają. Ale w praktyce spółek publicznych to praktycznie niemożliwe, bo akcje są rozproszone między ogromną liczbą właścicieli. Wyjątkiem może być uchwalenie wniosku o zwołanie nadzwyczajnego walnego.
Jak dostać się na walne?
Prawo do uczestniczenia w walnym spółki publicznej mają ci, którzy posiadają akcje na szesnaście dni przed datą walnego. To tak zwany dzień rejestracji uczestnictwa w walnym zgromadzeniu. Akcjonariusze spółek giełdowych mają akcje zdematerializowane, czyli istniejące tylko w formie zapisu elektronicznego w depozycie. Dlatego konieczne jest uzyskanie od maklerów imiennego zaświadczenia o prawie uczestnictwa w walnym. Z takim żądaniem można zwrócić się do instytucji prowadzącej rachunek inwestycyjny nie wcześniej niż po ogłoszeniu zwołania walnego, i nie później niż w pierwszym dniu powszednim po dniu rejestracji uczestnictwa. Zaświadczenie zawiera wszystkie dane identyfikujące akcjonariusza oraz liczbę i rodzaj akcji, jakie posiada. Niekoniecznie trzeba iść na walne ze wszystkimi posiadanymi akcjami, można np. chcieć głosować tylko z połowy posiadanych papierów.
Rozwój nowoczesnych sposobów komunikowania ułatwia akcjonariuszom udział w walnych. Statut spółki może zezwalać na udział w zgromadzeniu przy wykorzystaniu komunikacji elektronicznej. Walne można transmitować w czasie rzeczywistym, akcjonariusz może zdalnie wypowiadać się podczas obrad, a także głosować osobiście lub przez pełnomocnika. Na walnym wcale nie musi akcjonariusz być osobiście. Może działać przez pełnomocnika, ale pod warunkiem, że udzieli mu pełnomocnictwa na piśmie, a nie ustnie. Jeden pełnomocnik może reprezentować wielu akcjonariuszy i głosować odmiennie z akcji każdego.
Akcjonariusz może dowiedzieć się, czy ma prawo udziału w walnym, sprawdzając listę akcjonariuszy uprawnionych, która obowiązkowo powinna być wyłożona w siedzibie zarządu na trzy dni powszednie przed walnym. W spółce publicznej wcale nie trzeba się tam fatygować, bo na życzenie można otrzymać listę bezpłatnie pocztą elektroniczną.
Jak większość w głosowaniach nad uchwałami?
Generalnie walne zgromadzenie akcjonariuszy jest ważne bez względu na liczbę reprezentowanych na nim akcji. W szczególnych przypadkach np. określonych przez statut spółki lub kodeks spółek handlowych, może zostać określona konkretna liczba akcji konieczna do odbycia walnego. Uchwała uchwale nierówna pod względem większości głosów, jaką musi zostać poparta w celu zaakceptowania. Kodeks mówi, że uchwały zapadają bezwzględną większości, czyli 50 proc. głosów plus jeden, chyba że statut stanowi inaczej lub jest kodeksowy wyjątek od tej zasady. Jest prawidłowość, że im bardziej uchwała ogranicza prawa akcjonariuszy, tym bardziej rośnie większość konieczna do jej przeforsowania. Chodzi, o to, aby maksymalnie chronić prawa akcjonariuszy mniejszościowych, które mogłyby zostać pogwałcone przez dominującego właściciela. W efekcie, gdy do akceptacji uchwały konieczne jest np. 3/4 lub 4/5 głosów, głosy indywidualnych akcjonariuszy mogą stać się tymi, które przesądzą o wyniku. Oto wybrane proporcje głosowań.
2/3
zarządzenie przerwy w obradach walnego zgromadzenia
wprowadzenie istotnej zmiany w przedmiocie działalności spółki
3/4
emisja obligacji zamiennych i z prawem pierwszeństwa objęcia akcji
zmiana statutu
umorzenie akcji
obniżenie kapitału zakładowego
zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części
rozwiązanie spółki
uchwalenie kapitału docelowego przy obecności akcjonariuszy reprezentujących przynajmniej 1/3 kapitału zakładowego w spółce publicznej
docelowe podwyższenie kapitału
4/5
wyłączenie prawa poboru nowych akcji