Skomentuj:
Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX
Co powinieneś wiedzieć o zleceniach giełdowych?
28.06.2011
, aktualizacja: 28.06.2011 16:36
Zlecenie giełdowe zawiera podstawowe informacje o warunkach zawarcia transakcji na giełdzie, czyli co i jak inwestor chciałby kupić lub sprzedać
Polska zyska na kryzysie?
ZOBACZ TAKŻE
- Rachunek maklerski dla każdego (14-09-11, 11:40)
- Jedna giełda, dziesiątki możliwości. W co inwestować? (13-09-11, 10:31)
- Podręczna analiza finansów spółki giełdowej (08-09-11, 17:36)
- Jak otrzymać odsetki od obligacji skarbowych (08-09-11, 16:42)
- Afera 100 sekund. Dwa zlecenia, które wstrząsnęły giełdą (22-03-11, 22:00)
- Tajemnicze zlecenie. Kto chciał tanio sprzedać dużo akcji Tepsy? (04-02-10, 19:56)
Zlecenie giełdowe można składać jedynie przez biuro maklerskie lub bank, w którym posiada się rachunek inwestycyjny. Można to zrobić na kilka sposobów: przez internet, telefonicznie, osobiście lub faksem. Inwestor podaje czy kupuje, czy sprzedaje, nazwę instrumentu finansowego, a także cenę wykonania transakcji. W zależności od rodzaju zlecenia podaje limit ceny lub nie. Konieczny jest także wolumen zlecenia, czyli liczba instrumentów, które inwestor planuje kupić lub sprzedać. Do tego ustala terminy ważności oraz dokładne warunki realizacji (limit aktywacji, wielkość minimalna i ujawniona).
Co się dzieje ze złożonym zleceniem?
Trafia do centrali domu maklerskiego, gdzie zostaje poddane weryfikacji przez system komputerowy. Polega ona m.in. na sprawdzeniu czy inwestor, który złożył np. zlecenie sprzedaży akcji, posiada je na swoim rachunku i faktycznie może je sprzedać, zaś ten, który chciałby zakupić akcje, czy posiada na swoim rachunku odpowiednie środki finansowe. Gdy zlecenie przejdzie weryfikację, inwestor otrzymuje potwierdzenie, że zostało przyjęte. Następnie dom maklerski w imieniu klienta składa na giełdę zlecenie maklerskie, które trafia do arkusza zleceń, gdzie spływają zlecenia ze wszystkich domów maklerskich i są w nim automatycznie porządkowane. Taki arkusz to zbiorcze zestawienie zleceń, które oczekują na realizację. Jest ono widoczne dla inwestorów, dzięki czemu mogą oni na bieżąco śledzić rozwój sytuacji na rynku. Realizacja danego zlecenia z arkusza jest uzależniona przede wszystkim od zgłaszanej przez inwestorów ceny oraz czasu złożenia zlecenia. Pierwszeństwo w realizacji mają ci inwestorzy, którzy chcą kupić drożej lub ci, którzy chcą sprzedać taniej. Jeśli kilka zleceń ma tę samą cenę wykonania, najpierw będzie zrealizowane to zlecenie, które zostało zgłoszone do systemu giełdowego jako pierwsze. Na giełdzie panuje zasada całkowitej anonimowości zleceń. Inwestorzy nie wiedzą z kim zawierają transakcję.
Jakie zlecenia można składać?
System zleceń giełdowych skonstruowano w sposób, aby można realizować rozmaite strategie inwestycyjne. Zlecenie możemy podzielić na dwa rodzaje: z limitem ceny lub bez limitu. Zlecenie z limitem jest najprostszym - zawiera kurs, po jakim może być wykonana transakcja. W przypadku zlecenia sprzedaży limit oznacza minimalny kurs, po jakim inwestor jest skłonny sprzedać instrument, zaś dla zlecenia kupna to maksymalna stawka, za jaką kupujący zgodzi się instrument nabyć. Takie zlecenia są dogodne dla inwestorów o sprecyzowanych preferencjach cenowych, bo dla nich cena jest ważniejsza niż czas realizacji. Mogą oni ustalić poprzeczkę dość wysoko, aby uzyskać określony wynik. Co prawda, im korzystniejsza cena, tym dłuższy czas oczekiwania na realizację, bo jeśli w danym momencie po drugiej stronie transakcji nie ma żadnego inwestora, który chciałby zawrzeć transakcję po takiej cenie, to zlecenie musi czekać.
Z drugiego typu zleceń, czyli bez limitu ceny korzystają raczej inwestorzy, dla których cena ma znaczenie drugorzędne. Liczy się głównie realizacja. Spośród tych zleceń inwestor może wybrać trzy rodzaje: po każdej cenie (PKC), po cenie rynkowej (PCR) oraz po cenie rynkowej na otwarcie (PCRO). Pierwsze z nich cechuje konieczność realizacji w 100 procentach. Cena transakcji schodzi na drugi plan i jest nią po prostu aktualna cena rynkowa. Drugi typ zleceń, czyli PCR różni się od poprzedniego (PKC) tym, że w ich przypadku realizacja nie jest aż tak ważna jak cena. Główny nacisk kładzie się na uzyskanie jak najlepszej ceny na rynku, nawet kosztem tego, że zlecenie nie zrealizowane zostanie w całości. To zlecenie może być składane tylko w trakcie notowań ciągłych, z wyjątkiem momentu zrównoważenia rynku, i z racji tego, że jest dokonywane zaraz po złożeniu, jego realizacja następuje natychmiast. Może się również zdarzyć, że takie zlecenie nie zostanie w ogóle przyjęte przez system. Np. gdy na rynku nie znajdzie się odpowiednie przeciwstawne zlecenie. PCRO jest podobne do PCR, z tą różnicą, że inwestor określa kurs w zleceniu jako kurs otwarcia, zamknięcia notowań lub fixingu w notowaniach jednolitych. Realizacja może, ale nie musi być dokonana. A jeśli zlecenie zrealizuje się w części, to pozostała część staje się zleceniem z limitem ceny. Wtedy limit jest kursem otwarcia, zamknięcia, kursem jednolitym lub ustalonym przy równoważeniu rynku.
Ile może być ważne zlecenie?
Termin ważności zlecenia zależy od wybranej strategii inwestycyjnej. Inwestor ma do dyspozycji pięć opcji ustalenia terminu ważności. Najprostszą jest zlecenie z określonym terminem. W tym zleceniu ustala się konkretną datę, po upływie której jeśli zlecenie nie zostanie zrealizowane, to wygasa. Jego przeciwieństwem jest zlecenie bez określonego terminu ważności, tzw. DOM. Zazwyczaj jest ono ważne do końca roku kalendarzowego i znajduje się w arkuszu zleceń do momentu jego realizacji lub anulowania. Często określa się go również zleceniem bezterminowym.
Można również ustalić dużo krótszy termin ważności, np. do końca jednej sesji. Takie zlecenia typu DZIEŃ muszą zostać zrealizowane w ciągu jednej sesji. Najkrótszy termin ważności mają zlecenia WuA i WiN, czyli Wykonaj lub Anuluj oraz zlecenie ważne do pierwszego wykonania tzw. Wykonaj i Anuluj. Wykonanie ich jest natychmiastowe, ale jednocześnie uwarunkowane realizacją wolumenu. Wykonaj lub Anuluj musi być wykonane w całości. Jeśli się nie zrealizuje w 100 proc., traci ważność. Natomiast WiN może być zrealizowane częściowo, ale jest ważne do momentu zawarcia pierwszej transakcji i nie dłużej niż do końca przyjmowania zleceń na otwarcie następnej sesji.
Dodatkowe warunki wykonania
Oprócz ceny i terminu ważność inwestor określa w zleceniu również dodatkowe warunki jego wykonania. Może określić minimalną wielkość wykonania zlecenia (Wmin), limit jego aktywacji (LimAkt) oraz wielkość ujawnioną (WUJ). W zleceniach z dodatkowymi warunkami inwestor zastrzega sobie, że interesuje go realizacja transakcji tylko jeśli warunki zostaną spełnione. Jeśli nie, to zlecenie traci ważność. W przypadku zleceń typu Wmin zostaje określony minimalny pułap dla wolumenu wykonania, czyli inwestor zleca dokonanie transakcji na określoną ilość instrumentów z zastrzeżeniem minimalnej wielkości realizacji. Chce kupić wszystkich akcji np. 1 tys., ale jeśli nie będzie to możliwe to minimalnie zadowoli się np. 200. Drugim dodatkowym warunkiem, który inwestor może ustalić w zleceniu jest wielkość ujawniona. Tu inwestor zastrzega sobie ujawnienie części wolumenu zlecenia, czyli mówi, że kupuje np. 5 tys. akcji, podczas gdy interesuje go 100 tys. Taki zabieg ma chronić jego zyski przed manipulacją kursu ze strony przeciwnika transakcji. W przypadku limitu aktywacji sytuacja się bardziej komplikuje. W ramach zleceń LimAkt wyróżniamy dwa rodzaje: STOP LIMIT oraz STOP LOSS. Pierwsze dotyczy ustalenia dwóch poziomów kursu. Pierwszy to limit aktywacji. Gdy cena na rynku przekroczy ten poziom, zlecenie się uaktywnia.
Drugi - limit realizacji, którego przekroczenie uruchamia realizację. Ustalanie obu limitów nie jest dowolne. Zależy od rodzaju transakcji. Inwestor kupujący ustala limit aktywacji wyższy od kursu ostatniej transakcji i jednocześnie nie większy niż kurs realizacji. Przykładowo jeśli kurs ostatniej transakcji wyniósł 10 zł, to limit aktywacji musi być wyższy np. 11 zł, a limit realizacji - wyższy bądź równy kursowi aktywacji, czyli np. 11,5 zł. Dla zlecenia sprzedaży odwrotnie. Takie zlecenia są zabezpieczeniem przez nagłymi zmianami kursu. Zlecenia STOP LOSS są mniej skomplikowane, bo inwestor ustala tylko poziom kursu aktywacji zlecenia. Gdy cena rynkowa przekroczy kurs ustalony zlecenie staje się zwykłym zleceniem po każdej cenie rynkowej.
Mała ściągawka:
Co się dzieje ze złożonym zleceniem?
Trafia do centrali domu maklerskiego, gdzie zostaje poddane weryfikacji przez system komputerowy. Polega ona m.in. na sprawdzeniu czy inwestor, który złożył np. zlecenie sprzedaży akcji, posiada je na swoim rachunku i faktycznie może je sprzedać, zaś ten, który chciałby zakupić akcje, czy posiada na swoim rachunku odpowiednie środki finansowe. Gdy zlecenie przejdzie weryfikację, inwestor otrzymuje potwierdzenie, że zostało przyjęte. Następnie dom maklerski w imieniu klienta składa na giełdę zlecenie maklerskie, które trafia do arkusza zleceń, gdzie spływają zlecenia ze wszystkich domów maklerskich i są w nim automatycznie porządkowane. Taki arkusz to zbiorcze zestawienie zleceń, które oczekują na realizację. Jest ono widoczne dla inwestorów, dzięki czemu mogą oni na bieżąco śledzić rozwój sytuacji na rynku. Realizacja danego zlecenia z arkusza jest uzależniona przede wszystkim od zgłaszanej przez inwestorów ceny oraz czasu złożenia zlecenia. Pierwszeństwo w realizacji mają ci inwestorzy, którzy chcą kupić drożej lub ci, którzy chcą sprzedać taniej. Jeśli kilka zleceń ma tę samą cenę wykonania, najpierw będzie zrealizowane to zlecenie, które zostało zgłoszone do systemu giełdowego jako pierwsze. Na giełdzie panuje zasada całkowitej anonimowości zleceń. Inwestorzy nie wiedzą z kim zawierają transakcję.
Jakie zlecenia można składać?
System zleceń giełdowych skonstruowano w sposób, aby można realizować rozmaite strategie inwestycyjne. Zlecenie możemy podzielić na dwa rodzaje: z limitem ceny lub bez limitu. Zlecenie z limitem jest najprostszym - zawiera kurs, po jakim może być wykonana transakcja. W przypadku zlecenia sprzedaży limit oznacza minimalny kurs, po jakim inwestor jest skłonny sprzedać instrument, zaś dla zlecenia kupna to maksymalna stawka, za jaką kupujący zgodzi się instrument nabyć. Takie zlecenia są dogodne dla inwestorów o sprecyzowanych preferencjach cenowych, bo dla nich cena jest ważniejsza niż czas realizacji. Mogą oni ustalić poprzeczkę dość wysoko, aby uzyskać określony wynik. Co prawda, im korzystniejsza cena, tym dłuższy czas oczekiwania na realizację, bo jeśli w danym momencie po drugiej stronie transakcji nie ma żadnego inwestora, który chciałby zawrzeć transakcję po takiej cenie, to zlecenie musi czekać.
Z drugiego typu zleceń, czyli bez limitu ceny korzystają raczej inwestorzy, dla których cena ma znaczenie drugorzędne. Liczy się głównie realizacja. Spośród tych zleceń inwestor może wybrać trzy rodzaje: po każdej cenie (PKC), po cenie rynkowej (PCR) oraz po cenie rynkowej na otwarcie (PCRO). Pierwsze z nich cechuje konieczność realizacji w 100 procentach. Cena transakcji schodzi na drugi plan i jest nią po prostu aktualna cena rynkowa. Drugi typ zleceń, czyli PCR różni się od poprzedniego (PKC) tym, że w ich przypadku realizacja nie jest aż tak ważna jak cena. Główny nacisk kładzie się na uzyskanie jak najlepszej ceny na rynku, nawet kosztem tego, że zlecenie nie zrealizowane zostanie w całości. To zlecenie może być składane tylko w trakcie notowań ciągłych, z wyjątkiem momentu zrównoważenia rynku, i z racji tego, że jest dokonywane zaraz po złożeniu, jego realizacja następuje natychmiast. Może się również zdarzyć, że takie zlecenie nie zostanie w ogóle przyjęte przez system. Np. gdy na rynku nie znajdzie się odpowiednie przeciwstawne zlecenie. PCRO jest podobne do PCR, z tą różnicą, że inwestor określa kurs w zleceniu jako kurs otwarcia, zamknięcia notowań lub fixingu w notowaniach jednolitych. Realizacja może, ale nie musi być dokonana. A jeśli zlecenie zrealizuje się w części, to pozostała część staje się zleceniem z limitem ceny. Wtedy limit jest kursem otwarcia, zamknięcia, kursem jednolitym lub ustalonym przy równoważeniu rynku.
Ile może być ważne zlecenie?
Termin ważności zlecenia zależy od wybranej strategii inwestycyjnej. Inwestor ma do dyspozycji pięć opcji ustalenia terminu ważności. Najprostszą jest zlecenie z określonym terminem. W tym zleceniu ustala się konkretną datę, po upływie której jeśli zlecenie nie zostanie zrealizowane, to wygasa. Jego przeciwieństwem jest zlecenie bez określonego terminu ważności, tzw. DOM. Zazwyczaj jest ono ważne do końca roku kalendarzowego i znajduje się w arkuszu zleceń do momentu jego realizacji lub anulowania. Często określa się go również zleceniem bezterminowym.
Można również ustalić dużo krótszy termin ważności, np. do końca jednej sesji. Takie zlecenia typu DZIEŃ muszą zostać zrealizowane w ciągu jednej sesji. Najkrótszy termin ważności mają zlecenia WuA i WiN, czyli Wykonaj lub Anuluj oraz zlecenie ważne do pierwszego wykonania tzw. Wykonaj i Anuluj. Wykonanie ich jest natychmiastowe, ale jednocześnie uwarunkowane realizacją wolumenu. Wykonaj lub Anuluj musi być wykonane w całości. Jeśli się nie zrealizuje w 100 proc., traci ważność. Natomiast WiN może być zrealizowane częściowo, ale jest ważne do momentu zawarcia pierwszej transakcji i nie dłużej niż do końca przyjmowania zleceń na otwarcie następnej sesji.
Dodatkowe warunki wykonania
Oprócz ceny i terminu ważność inwestor określa w zleceniu również dodatkowe warunki jego wykonania. Może określić minimalną wielkość wykonania zlecenia (Wmin), limit jego aktywacji (LimAkt) oraz wielkość ujawnioną (WUJ). W zleceniach z dodatkowymi warunkami inwestor zastrzega sobie, że interesuje go realizacja transakcji tylko jeśli warunki zostaną spełnione. Jeśli nie, to zlecenie traci ważność. W przypadku zleceń typu Wmin zostaje określony minimalny pułap dla wolumenu wykonania, czyli inwestor zleca dokonanie transakcji na określoną ilość instrumentów z zastrzeżeniem minimalnej wielkości realizacji. Chce kupić wszystkich akcji np. 1 tys., ale jeśli nie będzie to możliwe to minimalnie zadowoli się np. 200. Drugim dodatkowym warunkiem, który inwestor może ustalić w zleceniu jest wielkość ujawniona. Tu inwestor zastrzega sobie ujawnienie części wolumenu zlecenia, czyli mówi, że kupuje np. 5 tys. akcji, podczas gdy interesuje go 100 tys. Taki zabieg ma chronić jego zyski przed manipulacją kursu ze strony przeciwnika transakcji. W przypadku limitu aktywacji sytuacja się bardziej komplikuje. W ramach zleceń LimAkt wyróżniamy dwa rodzaje: STOP LIMIT oraz STOP LOSS. Pierwsze dotyczy ustalenia dwóch poziomów kursu. Pierwszy to limit aktywacji. Gdy cena na rynku przekroczy ten poziom, zlecenie się uaktywnia.
Drugi - limit realizacji, którego przekroczenie uruchamia realizację. Ustalanie obu limitów nie jest dowolne. Zależy od rodzaju transakcji. Inwestor kupujący ustala limit aktywacji wyższy od kursu ostatniej transakcji i jednocześnie nie większy niż kurs realizacji. Przykładowo jeśli kurs ostatniej transakcji wyniósł 10 zł, to limit aktywacji musi być wyższy np. 11 zł, a limit realizacji - wyższy bądź równy kursowi aktywacji, czyli np. 11,5 zł. Dla zlecenia sprzedaży odwrotnie. Takie zlecenia są zabezpieczeniem przez nagłymi zmianami kursu. Zlecenia STOP LOSS są mniej skomplikowane, bo inwestor ustala tylko poziom kursu aktywacji zlecenia. Gdy cena rynkowa przekroczy kurs ustalony zlecenie staje się zwykłym zleceniem po każdej cenie rynkowej.
Mała ściągawka:
| Zlecenie | Skrót nazwy zlecenia |
| Z limitem | Limit |
| Po cenie rynkowej | PCR |
| Po cenie rynkowej otwarcia | PCRO |
| Po każdej cenie | PKC |
| Z warunkiem minimalnej wielkości wykonania | Wmin |
| Z wielkością ujawnioną | WUJ |
| Z limitem aktywacji | LimAkt |
| Wykonaj lub anuluj | WuA |
| Ważne do pierwszego wykonania | WiN |
| Ważne do końca sesji giełdowej | Dzień |
| Ważne bezterminowo | DOM |
Wyborcza.biz poleca
