- Udział zadłużenia jednostek samorządu terytorialnego w państwowym
długu publicznym w ostatnich latach systematycznie wzrastał. Od 2002 r., kiedy poziom zadłużenia JST i ich związków wynosił nieco ponad 12 mld zł, zobowiązania samorządów powiększyły się ponad czterokrotnie. Na koniec 2010 r. dług samorządów sięgnął ok. 55 mld zł, co stanowiło ponad 7 proc. państwowego
długu publicznego - czytamy w analizie. Od 2004 r. dynamika zadłużenia JST przewyższała przy tym dynamikę zadłużenia rządu centralnego.
FOR zwraca uwagę, że najbardziej zadłużone są miasta wojewódzkie. Pod koniec 2010 r. poziom ich zobowiązań sięgnął prawie 17 mld zł, co stanowiło ponad 94 proc. całkowitych zobowiązań miast na prawach powiatu oraz 31 proc. długu JST.
W dwóch miastach - Toruniu i Wrocławiu - zobowiązania przekroczyły w 2010 r. dopuszczalny próg 60 proc. ich dochodów. Mocno zadłużone są też Kraków (59,2 proc.),
Bydgoszcz (58,8 proc.) i Lublin (54,6 proc.).
- By obejść obowiązujące limity zadłużenia, wiele miast na prawach powiatu ukrywa zadłużenie w spółkach komunalnych - ocenia FOR.
Ukryte zadłużenie występuje we wszystkich miastach wojewódzkich. Po uwzględnieniu zadłużenia spółek prawa handlowego znajdujących się w posiadaniu miast, trzy z nich (
Szczecin, Bydgoszcz,
Poznań) przekraczają 90 proc. relacji długu do dochodów, aż osiem kolejnych przekracza ustawowy próg 60 proc. - Problem ukrytego zadłużenia jest ważny z punktu widzenia stanu finansów publicznych, ale również w kontekście jawności i przejrzystości wydatków JST - przekonują autorzy analizy.
Przedstawiciele władz lokalnych twierdzą, że muszą się zadłużać, by móc realizować programy unijne. FOR, powołując się na dane Ministerstwa Finansów, zwraca jednak uwagę, że zadłużenie związane ze współfinansowaniem tych inwestycji tłumaczy tylko niewielką część zadłużenia samorządów.
Z innej analizy FOR przedstawionej tydzień temu wynika, że władze samorządowe w Polsce wydają na inwestycje więcej, niż centralne. W 2010 r. władze lokalne przeznaczyły na ten cel 47 mld zł, podczas gdy centralne 31 mld zł.