Szwajcarska komisja ds. konkurencji wszczęła w piątek postępowanie przeciw dwóm szwajcarskim i dziesięciu zagranicznym instytucjom finansowym. Pod jej okiem znalazły się dwa największe banki szwajcarskie - UBS i Credit Suisse, ale również m.in. Citigroup, Deutsche Bank, HSBC, JP Morgan Chase.

- Sprawa ciągnie się już od kilku miesięcy. Mówi się, że banki zaniżały stopy, by pokazać, że są w dobrej kondycji, że mogą względnie tanio pozyskać pieniądze - tłumaczy Maciej Bitner, główny ekonomista Wealth Solutions.

Czy taka manipulacja jest w ogóle możliwa? - Stawki te podawane są przez banki w ankietach jako deklaracja, po jakiej stopie gotowe są zawierać transakcje. Przy wyliczaniu odrzuca się skrajne deklaracje, więc relatywnie trudno manipulować LIBOR-em. Ale przecież dziś wiele banków jest w trudnej sytuacji, więc być może były one pod presją, by podawać zaniżone stawki - zastanawia się Bitner.

Według Tomasza Mironczuka, byłego prezesa Banku Gospodarstwa Krajowego, takie stawki jak LIBOR i jego warszawski odpowiednik WIBOR tracą rację bytu. Zasady, które nimi rządzą, ustalano 30-40 lat temu, a od kilku lat struktura rynku jest diametralnie inna niż w tamtym czasie. - Banki przestały ze sobą zawierać transakcje na 3 miesiące, pół roku. Dziś, jeśli sobie pożyczają, to na jedną noc. Pytani, mówią, po ile są gotowi pożyczyć na 3 miesiące, ale potem takich transakcji fizycznie może po prostu nie być. Nie zakładałbym od razu ich złej woli, pytanie jednak, w jaki sposób oni te stawki ustalają - zastanawia się.

I podaje przykład: obecnie WIBOR wynosi około 5 proc., a słyszymy, że banki przyjmują od klientów depozyty na znacznie powyżej 5 proc. - Dlaczego finansują się po stawce wyższej, niż byłyby w stanie dostać od innego banku? To tak jakby producent paliw kupował ropę drożej, niż później kalkulował w cenie benzyny - pyta Mironczuk.

Taka sytuacja sprzyja jednak kredytobiorcom, których oprocentowanie kredytów jest oparte na tych teoretycznie zaniżonych stawkach LIBOR czy WIBOR.