Pan Marek z Widawy koło Sieradza stałą rentę dostał w styczniu 1998 roku. Jego ojciec był zawodowym oficerem zamordowanym przez Rosjan w Starobielsku. On z rodziną został zaś wywieziony na Sybir. Rąbał drzewo, pracował ponad siły. - Był potworny głód. Jadłem wszystko, co było tylko zielone i z ziemi wystawało - wspomina.

Do ojczyzny wrócił jako wrak człowieka. Długo się leczył, później poszedł do pracy. Obecnie ma chorobę wieńcowa i poważne problemy neurologiczne. Rentę przyznała mu komisja orzeczników ZUS po specjalnych badaniach i przedstawieniu historii chorób. Zgodnie z decyzją był inwalidą wojennym. Wysokość renty: 800 zł miesięcznie. Do tego doszła w 2001 roku wypracowana przez lata emerytura. Przeciętna - wystarcza na skromne życie.

Pod koniec 2008 został wezwany do ZUS. - Musiałem jechać do Łodzi - wspomina ponuro. - Komisja orzeczników, kobieta i dwóch mężczyzn, obejrzała dokumenty, porozmawialiśmy chwilę. Wszystko trwało góra dziesięć minut. Odmówiono mi wypłaty renty, bo owszem, jestem inwalidą, ale moje schorzenia ich zdaniem nie wynikają z pobytu na Sybirze.

Poszedł do inspektoratu. - Przecież stała renta to prawo nabyte - powiedział. - Ja byłem na Sybirze!

Urzędniczka: - Co mnie obchodzi Sybir. Ja mam przepisy!

- Nie przysługuje mi renta jako inwalidzie wojennemu, to trzeba iść za ciosem. Niech mi opiekę szpitala weteranów też zabiorą. I zniżkowe leki! - ironizuje czytelnik.

A później to już była tylko walka z ZUS, która trwa do dzisiaj. Pan Marek pisze odwołania do ZUS, sądów, Rzecznika Praw Obywatelskich.

A Zakład zapewnia, że działa zgodnie z prawem. "Sąd Okręgowy w Sieradzu wyrokiem oddalił odwołanie zainteresowanego, a sąd apelacyjny oddalił apelację zainteresowanego" - pisze nam Zakład.

Art. 114 ustawy emerytalnej pozwala mu cofnąć decyzję o przyznaniu emerytury lub renty, jeżeli okaże się, że nie było podstaw do ich wypłaty. Taki przepis istnieje od lipca 2004 r. Oznacza to, że Zakład w dowolnym momencie może zajrzeć do dokumentów, na podstawie których już raz przyznał świadczenie, i je... zabrać.

Może tak zrobić, kiedy wykryje, że emeryt chciał wyłudzić świadczenie, przedstawiając fałszywe dokumenty. Ale nie tylko. Emeryturę może zabrać również wtedy, gdy uzna, że jego urzędnicy pomylili się albo źle odczytali dane dostarczone przez emeryta. Zakład nie domaga się wtedy zwrotu przekazanych już pieniędzy, przerywa jednak dalsze wypłaty.

Zdaniem Lesława Nawackiego z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich można przypuszczać, że pierwsze orzeczenie ZUS dotyczące niezdolności do pracy inwalidy w związku z przeżyciami, traumą wojenną było nieprawidłowe. - Drugie orzeczenie o odebraniu renty podważa bowiem prawdziwość pierwszego. Trudno uważać, aby chory człowiek po 10 czy 12 latach był w lepszym w stanie zdrowia niż wcześniej i z biegiem lat wpływy Sybiru ustąpiły - twierdzi Nawacki.

Ale daniem RPO Ireny Lipowicz przepis, na podstawie którego Zakład podejmuje taką decyzję, może być niezgodny z konstytucją. Kilka miesięcy temu wysłała w tej sprawie wniosek do Trybunału Konstytucyjnego (pisaliśmy o tym w "Gazecie"). Pisze w nim, że obecnie decyzja o przyznaniu emerytury czy renty "nie jest żadnym gwarantem stabilizacji sytuacji prawnej i życiowej jednostki, skoro organ rentowy w każdym czasie i tylko na podstawie odmiennej oceny dowodów może pozbawić jednostkę przysługujących jej praw". Termin rozprawy nie został jeszcze wyznaczony.

- Nie wiem, czy doczekam wyroku - mówi pan Marek. - To może być hejnał nad moim grobem.

- Jeżeli ktoś dostał prawomocnym wyrokiem świadczenia na stałe, powinien mieć pewność, że ich mu nie odbiorą - mówi szef senackiej komisji rodziny i polityki społecznej Mieczysław Augustyn (PO). - Chyba że doszło do przestępstwa. Ale nie może być tak, że ZUS popełnił błąd i nagle po latach zmienia swoją decyzję - mówi Augustyn, który obiecuje zająć się problemem w Senacie.

Nazwisko bohatera tekstu na jego życzenie pozostaje do wiadomości redakcji