Kiedyś handel międzynarodowy odbywał się w drugą stronę. To mieszkańcy wschodniej Polski masowo jeździli po zakupy na Litwę. Żywność była tam tańsza średnio o kilkadziesiąt procent, a wracając, można było zatankować bak do pełna również tańszą niż u nas ropą czy benzyną.

Teraz, gdy stawka VAT na Litwie wzrosła do 21 proc. na mięso, ryby, owoce, warzywa i inne artykuły, role się odwróciły. W Polsce podatek wynosi 5 proc.

Remigijus Sutkus z Kłajpedy jest częstym klientem Auchan w Białymstoku. Kupuje głównie pampersy i żywność. - U was za markowe rzeczy płacę tyle, ile u nas za byle jakie. Koszt paliwa w dwie strony ok. 100 zł - wylicza.

- Jajka, mięso, sery żółte, napoje czy karma dla psa są u was o nawet 30-40 proc. tańsze. Owoców nie bierzemy, bo u nas są w podobnej cenie - wtrąca się do rozmowy pani Magdalena, sąsiadka Remigijusa. Do Polski, by było jeszcze taniej, przyjechali jednym samochodem.

A właściciele przygranicznych sklepów tylko liczą zysk. To oni najbardziej odczuli przygraniczne handlowe ożywienie.

- Polak to ma dokładnie wycyrklowane: trzy plastry tego, sześć tego. Litwini nasz schab, goloneczki, drób czy karkówkę kupują kilogramami. Warunek: towar musi być naprawdę świeży - przyznaje pani Anna Młynarska, która przy augustowskim bazarze handluje mięsem. - Jednorazowo potrafią zostawić u mnie ok. 150-200 złotych.

Ale nie tylko mięso, ale i polski nabiał, cukier i środki czystości cieszą się dużą popularnością.

- Serki wiejskie, homogenizowane, typu liliput czy śmietany biorą całymi paletami. Kupują też przeróżne jogurty, maślanki, olej, cukier czy parówki - wymienia jednym tchem Anetta Jaworska-Rutkowska z Biedronki. Suwalski sklep tej sieci jest niemal codziennie szturmowany przez Litwinów. - Klientów zza wschodniej granicy dzielę na dwie grupy. Rodziny, które przyjeżdżają najczęściej w weekendy i kupują w zależności od potrzeb mięso, nabiał, a druga grupa to hurtownicy, którzy polskie sklepy odwiedzają w ciągu tygodnia i kupują masowo - i zauważa, że liczba klientów zmienia się w zależności od kursu lita.

Kierownicy supermarketów nie chcą zdradzić, ile zarabiają na gościach z Litwy. Zasłaniają się tajemnicą handlową. Twierdzą również, że nie są w stanie wyszczególnić, jaki procent ich dochodów pochodzi z portfeli naszych sąsiadów.

- O ile klientów z Białorusi jesteśmy w stanie określić chociażby poprzez przeliczenie wydanych im kart Tax Free [system zwrotu podatku VAT na rzecz podróżnego, który nabył towar w Polsce i wywiózł go poza terytorium UE], o tyle Litwinów już nie - przyznaje Agnieszka Łukiewicz-Stachera z sieci Real. - Jednak potwierdzam, że w naszym sklepie w Galerii Białej często słyszymy litewski język, a na parkingu widać litewskie rejestracje.

Interes zwęszyła już litewska sieć handlowa Gelsva, która chce otworzyć market w Polsce, na dawnym przejściu granicznym w Ogrodnikach. Ryszard Grzybowski, starosta sejneński, właśnie podpisał z nimi umowę na trzyletnią dzierżawę obiektu. Gelsva na powierzchni 1400 m kw. ma otworzyć w kwietniu tego roku hurtownię oraz market z artykułami spożywczymi i przemysłowymi. Za mniej więcej milion złotych spółka ma dostosować obiekt do celów handlowych.