Artur Włodarski: Dzień dobry, mam pomysł na wynalazek. Ale nim go zdradzę, jakie to kurioza ludzie chcieli opatentować?

Marcin Gędłek*, Urząd Patentowy RP: Perpetuum mobile zdarza się dość często. Był czołg jonowy z takim napędem jak w serialu "Star Trek..."

Co było nie tak z czołgiem jonowym?

- To, że do prędkości 50 km/godz. rozpędzałby się... kilka dni. Miałby rację bytu tylko w kosmicznej próżni. Stąd kuriozalność tego pomysłu. Co jeszcze? Był alfabet...

Jak to „alfabet”?

- No łaciński, a, b, c itd. Kilka lat temu wpłynęło zgłoszenie uzasadnione dobrem Polski: "Polska bardzo by się wzbogaciła na opłatach licencyjnych pobieranych za korzystanie z alfabetu wszędzie na świecie". Odmówiliśmy.

Jakie warunki muszą być spełnione?

- By coś opatentować? Cztery: to coś musi mieć charakter techniczny, być nowe, posiadać poziom wynalazczy i nadawać się do przemysłowego stosowania.

Inne błędy, które popełniają wynalazcy?

- Za szybko ujawniają wynalazek. To musi być światowa nowość, dlatego do czasu zgłoszenia nie wolno pokazywać go publicznie czy publikować. W tym ostatnim celują zwłaszcza naukowcy, którzy uważają, że liczba publikacji jest miarą ich dorobku. A więc publikują i tym samym niweczą walor nowości i szansę na patent. Teraz się to zmienia - za patent przysługuje tyle punktów, co za publikacje w prestiżowych pismach. No i bywa, że naukowcy patentują rozwiązania praktycznie bezwartościowe. Wyłącznie dla punktów.

Kolejny błąd? Nie patentują czegoś, co na patent zasługuje. Bo nie przyszło im to do głowy albo nie docenili wartości komercyjnej pomysłu. Takich rzeczy jest mnóstwo nawet wśród tych codziennego użytku. Ale najbardziej spektakularny przykład to internet. Gdyby Tim Berners-Lee opatentował usługę WWW, kto wie, czy nie byłby największym beneficjentem rewolucji informatycznej, którą de facto wywołał, pozostawiając w tyle szefów Microsoftu czy Apple'a.

Choć wtedy internet wyglądałby pewnie inaczej.

- Zdaniem niektórych byłby uboższy, zdaniem innych - niekoniecznie. Mike Masnick, założyciel firmy Floor64 i autor popularnego blogu Techdirt, uważa, że zamiast globalnej sieci internauci poruszaliby się po poletkach obwarowanych licencjami, a uprawianych przez AOL, CompuServe, Prodigy czy innych dostawców usług online. Nie byłoby Google'a ani żadnej porządnej wyszukiwarki. Ludzie używaliby sieci raczej do konsumpcji niż komunikacji, nie byłoby blogów i Twittera. Nie byłoby nawet iPhonów, a co najwyżej jakieś kalekie AOL-Phony o nieporównanie mniejszych możliwościach.

Chyba nie mógłby nam tego zrobić!

- Opatentować WWW? Mógłby. Tak przynajmniej uważa Francis Gurry, szef Światowej Organizacji Własności Intelektualnej. I gdyby Berners-Lee to zrobił, patent wygasłby w połowie 2011 r. Czyli dopiero od kilku miesięcy moglibyśmy korzystać z html i stron WWW bez licencyjnych opłat. Co ciekawe, Gurry twierdzi, że internet byłby przez to lepszy i rozwijałby się szybciej pod warunkiem elastycznego systemu licencji. Przeciwnicy ACTA raczej się z tym nie zgodzą...

Inna rzecz, że czasem nie sposób ocenić potencjału wynalazku. Np. MP3 - najpopularniejszy w świecie sposób kodowania dźwięku - z początku wyceniano ledwie na... 40 tys. ECU [prekursorów euro]. A dziś z tytułu opłat licencyjnych przysparza Instytutowi Fraunhofera w Niemczech ponad 100 mln euro rocznie.

Jaki pech może jeszcze spotkać wynalazcę?

- Jeśli np. odkryje coś za szybko. Bo kiedy rozwiązanie wyprzedza epokę, leży na półce latami. I zanim ktoś je doceni, patent wygasa i śmietankę spija kto inny. Taki iPod: w zasadzie narodził się w 1979 r, tuż po debiucie walkmana - popularnego kaseciaka firmy Sony. Wtedy też został opatentowany. Ale nie przez Apple'a, tylko 23-letniego Brytyjczyka Kane Kramera. Jego przenośny odtwarzacz z centralnym czterokierunkowym przyciskiem do przewijania listy utworów mocno przypominał pierwszego iPoda, którego wyprzedził o dobre dwie dekady. Niestety, cena i dostępność pamięci RAM sprawiły, że pierwowzór iPoda mieścił tylko 3,5 min muzyki. Kramer nie zdołał ani go wdrożyć, ani na nim zarobić. Nie miał też 60 tys. funtów na odnowienie międzynarodowego patentu, który ostatecznie wygasł w 1988 r. 20 lat później doczekał się jednak uznania: firma Apple oficjalnie przyznała, że faktycznym wynalazcą iPoda jest Kane Kramer.

Coś takiego chyba nie zdarza się często.

- Już prawie wcale. Większym problemem, zwłaszcza polskich wynalazców, jest to, że nie patentują wynalazków za granicą. I bywa, że ktoś stamtąd rozpoczyna produkcję i zarabia na ich pomyśle. Tak było z testami DNA na raka piersi. W 1999 r. zespół naukowców ze Szczecina znalazł świetny sposób na wykrywanie wadliwych kopii genów BRCA1 i BRCA2. Ich test był 60 razy tańszy i 30 razy szybszy od innych - kosztował 50, a nie 3000 euro i dawał wyniki po dwóch dniach, a nie po dwóch miesiącach. Niestety, chronił go tylko polski patent. Zagraniczna konkurencja zaczęła go kopiować, a potencjalne wpływy z licencji mogące iść w setki milionów złotych zostały bezpowrotnie utracone.

1 2 3 4  następne »