Skomentuj:
Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX
NIK zbadała fiskusa. Zaleca zwiększenie liczby kontroli u podatników
10.05.2010
, aktualizacja: 10.05.2010 18:53
Najwyższa Izba Kontroli pozytywnie oceniła pobór podatku dochodowego od osób fizycznych. Ale ma zastrzeżenia do skuteczności egzekucji zaległych podatków.
ZOBACZ TAKŻE
- NIK: Państwowe firmy poligraficzne straciły 90 mln zł (15-07-10, 01:00)
- Boni o budżecie 2011 i podatkach (10-05-10, 20:49)
- Fiskus wolno zdobywa internet. Mało chętnych na e-pity (03-05-10, 20:52)
- Raiffeisen Bank też chce ulżyć podatnikom (02-04-10, 16:24)
- Rekord: Polacy wysłali już ponad 116 tys. ePitów (26-03-10, 20:39)
- Koniec spadku podatków w 2010 r. Będzie wzrost (02-01-10, 01:00)
- Bogaty, czyli złodziej. Zaskakujące wyniki sondażu "Gazety Wyborczej" (11-05-10, 20:47)
W drugim półroczu zeszłego roku NIK kontrolowała proces poboru podatku od dochodów osobistych w Ministerstwie Finansów i 19 urzędach skarbowych. Pod lupę wzięła lata 2007, 2008 i pierwszą połowę 2009 r.
Ustaliła, że dochody z PIT w pierwszych dwóch kontrolowanych latach były wyższe od kwot prognozowanych w ustawach budżetowych. Spadek dochodów zrealizowanych z tego podatku w 2009 r. był następstwem spowolnienia gospodarczego i zmian skali podatkowej.
NIK oceniła, że pomimo znacznego obciążenia pracą skontrolowane urzędy skarbowe wywiązały się z obowiązku rozliczenia podatników, którzy złożyli zeznania podatkowe. Zauważa jednak, że wzrost stanu zaległości, obniżenie skuteczności ich egzekwowania, niewystarczająca kontrola wywiązywania się podatników ze zobowiązań oraz rosnące kwoty zaległości przedawnionych spowodowały, że zrealizowane dochody były niższe od możliwych do uzyskania.
W okresie objętym kontrolą nie została osiągnięta poprawa skuteczności egzekucji zakładana przez Ministra Finansów w corocznych zadaniach dla urzędów skarbowych. Wskaźnik skuteczności egzekucji zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z 21,8 proc. w 2007 r. spadł do 18,3 proc. w 2008 r. Kwota uzyskana z egzekucji w 2008 r. (388,2 mln zł) była o 9,5 proc. niższa niż w 2007 r., pomimo objęcia egzekucją wyższej (o 7,7 proc.) kwoty zaległości. Według NIK na obniżenie skuteczności egzekucji wpłynęły: brak u dłużników składników majątkowych podlegających egzekucji, częste prowadzenie działalności gospodarczej przy wykorzystaniu majątku dzierżawionego, kredytowanego lub przyjętego w leasing oraz błędy i zaniedbania urzędów skarbowych (m.in. opóźnienia w wysyłaniu upomnień, podejmowanie czynności egzekucyjnych ze znaczną zwłoką lub nieuzasadnione przerwy między poszczególnymi czynnościami, niewykorzystywanie informacji o majątku podatników).
W latach 2007-08 i w pierwszym półroczu 2009 r. urzędy skarbowe odpisały z ewidencji przedawnione zaległości PIT na kwotę 334,4 mln zł. Rosnące kwoty zaległości przedawnionych dowodzą zdaniem NIK niewystarczającej sprawności działania organów podatkowych i egzekucyjnych. Kontrola wykazała, że nierzetelnie prowadzono postępowania w celu odzyskania zaległości w ośmiu kontrolowanych urzędach, a nieprawidłowości dotyczyły 16 przypadków dopuszczenia do przedawnienia kwoty ogółem 2,308 mln zł, głównie w wyniku zaniedbań i błędów popełnianych przez pracowników komórek egzekucyjnych. Tylko w dwóch urzędach wobec osób odpowiedzialnych wyciągnięto konsekwencje służbowe, powiadomiono także prokuraturę.
W 7 z 19 kontrolowanych urzędów skarbowych nie monitorowano rzetelnie i nie egzekwowano składania zeznań przez podatników. - Z powodu dużego obciążenia bieżącą pracą, urzędy dokonywały w pierwszej kolejności rozliczeń złożonych zeznań podatkowych, odkładając na przyszłość działania dyscyplinujące wobec podatników, którzy nie złożyli zeznań. Rozliczanie podatników, którzy nie złożyli rocznych zeznań podatkowych, utrudniał brak odpowiednich aplikacji informatycznych wskazujących osoby, które nie złożyły zeznań podatkowych, chociaż miały taki obowiązek - czytamy w sprawozdaniu z kontroli. Ukierunkowanie (od 2004 r.) przez Ministerstwo Finansów kontroli podatkowej na ujawnianie i zwalczanie nieprawidłowości w obszarach zwiększonego ryzyka nadużyć podatkowych pozwoliło na osiągnięcie przez urzędy skarbowe wysokiej efektywności kontroli podatkowej. Wyniki kontroli w urzędach skarbowych wykazały, że urzędy obejmowały kontrolą tylko część podatników spełniających kryteria ustalone przez Ministerstwo. Realizacja Strategii Zarządzania Ryzykiem Zewnętrznym była ograniczona z uwagi na możliwości kadrowe urzędów.
NIK ocenia, że w niewystarczającym stopniu kontrolowane było wpłacanie zaliczek. Liczba kontroli przeprowadzonych w tym zakresie u podatników prowadzących działalność gospodarczą zmniejszyła się, pomimo że w 2008 r. obszary ryzyka kontroli rozszerzono o podatników podatków dochodowych niedokonujących wpłat podatku bądź należnych zaliczek.
Kontrolowane urzędy skarbowe rzetelnie wywiązywały się z obowiązku zwrotu nadpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych. Przed dokonaniem zwrotu sprawdzano, czy podatnicy posiadają zaległości, także w innych podatkach. Na ogół zgodnie z obowiązującymi zasadami przebiegał proces udzielania ulg podatkowych w kontrolowanych urzędach. Najczęstszą formą pomocy było rozłożenie zaległości na raty lub odroczenie terminu płatności zobowiązania.
W ocenie NIK niezbędna jest stabilizacja przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. - Od 1991 r. ponad sto razy dokonywano zmian w ustawie o PIT. W ślad za zmianami ustawowymi zmieniły się przepisy wykonawcze, formularze podatkowe, wykładnie, interpretacje i orzeczenia sądowe - zwraca uwagę Izba.
Jej zdaniem dla poprawy sprawności poboru podatku dochodowego od osób fizycznych minister finansów powinien zadbać o rozwój systemu informatycznego wspierającego pracę urzędów skarbowych. Powinien też egzekwować od urzędów skarbowych rozliczanie podatników, którzy nie wypełniają obowiązku złożenia zeznań podatkowych. Urzędnicy powinni mieć też dostęp do centralnego rejestru rachunków bankowych oraz informacji o majątku podatników. No i więcej powinno być kontroli właściwych i doraźnych, "bo ich wysoka efektywność może pozytywnie wpłynąć na realizację dochodów z PIT".
Ustaliła, że dochody z PIT w pierwszych dwóch kontrolowanych latach były wyższe od kwot prognozowanych w ustawach budżetowych. Spadek dochodów zrealizowanych z tego podatku w 2009 r. był następstwem spowolnienia gospodarczego i zmian skali podatkowej.
NIK oceniła, że pomimo znacznego obciążenia pracą skontrolowane urzędy skarbowe wywiązały się z obowiązku rozliczenia podatników, którzy złożyli zeznania podatkowe. Zauważa jednak, że wzrost stanu zaległości, obniżenie skuteczności ich egzekwowania, niewystarczająca kontrola wywiązywania się podatników ze zobowiązań oraz rosnące kwoty zaległości przedawnionych spowodowały, że zrealizowane dochody były niższe od możliwych do uzyskania.
W okresie objętym kontrolą nie została osiągnięta poprawa skuteczności egzekucji zakładana przez Ministra Finansów w corocznych zadaniach dla urzędów skarbowych. Wskaźnik skuteczności egzekucji zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych z 21,8 proc. w 2007 r. spadł do 18,3 proc. w 2008 r. Kwota uzyskana z egzekucji w 2008 r. (388,2 mln zł) była o 9,5 proc. niższa niż w 2007 r., pomimo objęcia egzekucją wyższej (o 7,7 proc.) kwoty zaległości. Według NIK na obniżenie skuteczności egzekucji wpłynęły: brak u dłużników składników majątkowych podlegających egzekucji, częste prowadzenie działalności gospodarczej przy wykorzystaniu majątku dzierżawionego, kredytowanego lub przyjętego w leasing oraz błędy i zaniedbania urzędów skarbowych (m.in. opóźnienia w wysyłaniu upomnień, podejmowanie czynności egzekucyjnych ze znaczną zwłoką lub nieuzasadnione przerwy między poszczególnymi czynnościami, niewykorzystywanie informacji o majątku podatników).
W latach 2007-08 i w pierwszym półroczu 2009 r. urzędy skarbowe odpisały z ewidencji przedawnione zaległości PIT na kwotę 334,4 mln zł. Rosnące kwoty zaległości przedawnionych dowodzą zdaniem NIK niewystarczającej sprawności działania organów podatkowych i egzekucyjnych. Kontrola wykazała, że nierzetelnie prowadzono postępowania w celu odzyskania zaległości w ośmiu kontrolowanych urzędach, a nieprawidłowości dotyczyły 16 przypadków dopuszczenia do przedawnienia kwoty ogółem 2,308 mln zł, głównie w wyniku zaniedbań i błędów popełnianych przez pracowników komórek egzekucyjnych. Tylko w dwóch urzędach wobec osób odpowiedzialnych wyciągnięto konsekwencje służbowe, powiadomiono także prokuraturę.
W 7 z 19 kontrolowanych urzędów skarbowych nie monitorowano rzetelnie i nie egzekwowano składania zeznań przez podatników. - Z powodu dużego obciążenia bieżącą pracą, urzędy dokonywały w pierwszej kolejności rozliczeń złożonych zeznań podatkowych, odkładając na przyszłość działania dyscyplinujące wobec podatników, którzy nie złożyli zeznań. Rozliczanie podatników, którzy nie złożyli rocznych zeznań podatkowych, utrudniał brak odpowiednich aplikacji informatycznych wskazujących osoby, które nie złożyły zeznań podatkowych, chociaż miały taki obowiązek - czytamy w sprawozdaniu z kontroli. Ukierunkowanie (od 2004 r.) przez Ministerstwo Finansów kontroli podatkowej na ujawnianie i zwalczanie nieprawidłowości w obszarach zwiększonego ryzyka nadużyć podatkowych pozwoliło na osiągnięcie przez urzędy skarbowe wysokiej efektywności kontroli podatkowej. Wyniki kontroli w urzędach skarbowych wykazały, że urzędy obejmowały kontrolą tylko część podatników spełniających kryteria ustalone przez Ministerstwo. Realizacja Strategii Zarządzania Ryzykiem Zewnętrznym była ograniczona z uwagi na możliwości kadrowe urzędów.
NIK ocenia, że w niewystarczającym stopniu kontrolowane było wpłacanie zaliczek. Liczba kontroli przeprowadzonych w tym zakresie u podatników prowadzących działalność gospodarczą zmniejszyła się, pomimo że w 2008 r. obszary ryzyka kontroli rozszerzono o podatników podatków dochodowych niedokonujących wpłat podatku bądź należnych zaliczek.
Kontrolowane urzędy skarbowe rzetelnie wywiązywały się z obowiązku zwrotu nadpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych. Przed dokonaniem zwrotu sprawdzano, czy podatnicy posiadają zaległości, także w innych podatkach. Na ogół zgodnie z obowiązującymi zasadami przebiegał proces udzielania ulg podatkowych w kontrolowanych urzędach. Najczęstszą formą pomocy było rozłożenie zaległości na raty lub odroczenie terminu płatności zobowiązania.
W ocenie NIK niezbędna jest stabilizacja przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. - Od 1991 r. ponad sto razy dokonywano zmian w ustawie o PIT. W ślad za zmianami ustawowymi zmieniły się przepisy wykonawcze, formularze podatkowe, wykładnie, interpretacje i orzeczenia sądowe - zwraca uwagę Izba.
Jej zdaniem dla poprawy sprawności poboru podatku dochodowego od osób fizycznych minister finansów powinien zadbać o rozwój systemu informatycznego wspierającego pracę urzędów skarbowych. Powinien też egzekwować od urzędów skarbowych rozliczanie podatników, którzy nie wypełniają obowiązku złożenia zeznań podatkowych. Urzędnicy powinni mieć też dostęp do centralnego rejestru rachunków bankowych oraz informacji o majątku podatników. No i więcej powinno być kontroli właściwych i doraźnych, "bo ich wysoka efektywność może pozytywnie wpłynąć na realizację dochodów z PIT".
- Kup licencję
-
Ocena:
- słabe
- nic specjalnego
- dobre
- bardzo dobre
- znakomite
10 głosów
