Biznes Ludzie Pieniądze

Kartele cenowe, czyli kto zmawia się przeciwko nam

Tomasz Grynkiewicz, Sylwia Śmigiel
05.07.2010 , aktualizacja: 04.07.2010 22:29
A A A Drukuj
Na zmowy cenowe natykamy się, płacąc za kurs w taksówce, lecząc psa u weterynarza, kupując jajka, lody, kawę, perfumy, elektronikę, odzież, rower czy wózek dla dziecka.
W USA złożono pozew zbiorowy przeciwko koncernom General Mills oraz Dole, które przez kilka lat miały ustalać ceny na ziemniaki
Fot. GRAŻYNA MAKARA
W USA złożono pozew zbiorowy przeciwko koncernom General Mills oraz Dole, które przez kilka lat miały ustalać ceny na ziemniaki
Największe kary za zmowy dla kartelu producentów. Źródło: KE. Dane z lipca 2009
Największe kary za zmowy dla kartelu producentów. Źródło: KE. Dane z lipca 2009
Największe grzywny nałożone w sprawach kartelowych na jedno przedsiębiorstwo. Źródło: KE. Dane z lipca 2009
Największe grzywny nałożone w sprawach kartelowych na jedno przedsiębiorstwo. Źródło: KE. Dane z lipca 2009
"Potrzebuję ostateczną listę produktów, których ceny ustaliłeś z Elą. Prześlę do kierowników, żeby mogli kontrolować konkurencję" - to fragment maila, który pracownik Castoramy wysłał do Tikkurili, producenta farb Beckers, Jedynka czy Polifarb Dębica.

I dowód w śledztwie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, które zakończyło sześcioletnie porozumienie producenta z dwoma marketami (w nielegalnych praktykach brał też udział Praktiker).

W budowlance zmowy są na porządku dziennym. W poprzednim wydaniu magazynu "Biznes, Ludzie i Pieniądze" opisywaliśmy kilkanaście decyzji UOKiK dotyczących sprzedaży różnych materiałów: m.in. płytek, rynien czy drzwi. I cementu, gdzie urząd na sześciu uczestników zmowy nałożył w 2009 r. rekordowe 411 mln zł kary.

- Rzeczywiście, można odnieść wrażenie, że zajmujemy się tylko tą branżą, i tylko w niej dochodzi do patologii - mówi Małgorzata Cieloch, rzecznik UOKiK. - Niestety, to mylne wrażenie. Choć nie ma tak spektakularnych przykładów, w wielu branżach znajdujemy firmy, które próbują ustalać między sobą ceny.

Czy z(a)mawiał pan taksówkę?

Tylko w tym roku w sprawie cenowych zmów UOKiK podjął osiem decyzji. Karę nałożył m.in. na elbląskich pośredników nieruchomości, którzy od 11 lat wspólnie ustalali minimalne stawki za usługi. I na trzy korporacje taksówkarskie z Gdańska, kontrolujące połowę rynku: Hallo Taxi, Super Hallo Taxi oraz City Plus Neptun Taxi. Wszystkie, niemal w tym samym czasie, wprowadziły jednakowe stawki za przejazdy.

Choć korporacje twierdziły, że podwyższając ceny, jedynie naśladowały konkurencję, UOKiK odkrył np. że dzieliły się kosztami wynajmu miejsca postojowego od PKP, choć formalnie wynajmowała je tylko jedna firma. Kontrola u poligrafa wykazała zaś, że cenniki - nie dość, że miały te same stawki - były robione według jednego wzoru i z tym samym błędem ("w niedziel i święta").

Drugie tyle spraw czeka jeszcze na wyrok urzędu. - Obecnie w toku jest 19 postępowań - mówi Cieloch. O zmowę podejrzane są np. firmy z rynku odzieży i sprzętu turystycznego (chodzi m.in. o popularne marki The North Face czy JanSport).

Ale i lektura decyzji UOKiK z poprzednich lat nie nastraja optymistycznie. Ponad milion złotych musiały zapłacić dwie firmy: producent lodów Koral i sieć sklepów Żabka. W umowie Żabka zobowiązała się, że nie będzie sprzedawała lodów po niższych cenach, niż zasugeruje jej Koral. I rzeczywiście, w latach 2006-07 w zdecydowanej większości były one wyższe od cen sugerowanych.

Jednolite ceny za leczenie zwierząt wprowadzali weterynarze - m.in. w Warszawie, Małopolsce czy na Śląsku. Cenniki rozsyłały regionalne izby - kto chciałby się wyłamać, sporo ryzykował. Bo przynależność do izby jest obowiązkowa, za nieprzestrzeganie jej uchwał grożą kary: od zwykłego upomnienia do pozbawienia prawa wykonywania zawodu.

Urzędowi podpadł Poltrade "Waletko", dystrybutor m.in. wózków dziecięcych oraz fotelików popularnej marki Maxi-Cosi czy łóżeczek dla dzieci (marki Bebe Confort i Bebe Jou). W umowie ze sprzedawcami firma zaznaczała, by ceny na półkach nie były niższe od cennika o więcej niż 5 proc. Grzywną za zmowę UOKiK ukarał aż 140 firm - od Koszalina, przez Warszawę, po Nowy Sącz.

Nielegalne zapisy urząd odkrył w umowach dystrybutora urządzeń do masażu, w warsztatach blacharskich, a nawet na rynku sprzedaży aparatów słuchowych.

Ufff, sporo.

Bo i skarg jest sporo. - Część z nich to jednak gołosłowne stwierdzenia, że gdzieś doszło do zmowy. Jedynie w przypadku ok. 30 proc. zgłoszeń mamy wystarczająco materiału, by postawić zarzuty konkretnym przedsiębiorcom - mówiła pół roku temu "Gazecie" Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel, prezes UOKiK.

Wolna konkurencja? Poniekąd

- Nikt nie byłby w stanie zapanować nad tysiącami małych sklepów (...) Poza tym farb nie kupuje się w internecie - tak szefowa UOKiK tłumaczyła, dlaczego to właśnie w budowlance tak często dochodzi do łamania prawa, a nie np. na rynku sprzętu AGD.

Internet rzeczywiście obniżył ceny i zmusił firmy z wielu branż do maksymalnego wysiłku. Ale zaraza dotarła i tu.

"Na pogrzebie jednego z dystrybutorów, niejako przy okazji, między dystrybutorami trwały rozmowy o sytuacji na rynku, a w tym narzekania na konkurencję internetową" - to fragment zeznań w jednej ze spraw. Na narzekaniu się nie skończyło. Do firmy Knott, producenta akcesoriów do przyczep (koła, dyszle, linki hamulcowe i błotniki), przyszedł list.

"Akcesoria (...) na stronach portali aukcyjnych są oferowane w cenach ok. 25 proc. niższych od oficjalnych cen detalicznych opracowanych przez Knott dla dotychczas istniejącej sieci autoryzowanych serwisów i sprzedawców. (...) Jest to poniekąd zgodne z regułami wolnej konkurencji. Ale nie do końca" - pisał jeden z dystrybutorów. I wyłożył swoją filozofię rynku. "Jeśli istnieje sieć sprzedawców oraz oficjalny cennik - to obowiązkiem producenta jest nadzór nad przestrzeganiem cen (...) w ogólnopolskich portalach aukcyjnych i wyciąganie konsekwencji za psucie cen i rynku".

Apel o "porozumienie stabilizujące ceny" zadziałał. Knott, ukarany potem przez UOKiK ponad 100 tys. zł grzywny, rozsyłał partnerom handlującym na Allegro zestawienie cen minimalnych.

Zobacz więcej na temat:

Podziel się

  • Kup licencję
  • Ocena:

    • słabe
    • nic specjalnego
    • dobre
    • bardzo dobre
    • znakomite

    35 głosów