Rafał Zasuń: Co się stanie, jeśli opracowany przez resort gospodarki projekt ustawy o odnawialnych źródłach energii wejdzie w życie?

Grzegorz Górski*: Po pierwsze, zmniejszą się inwestycje w odnawialną energię, na pewno w duże projekty. Będzie więcej energetyki rozproszonej, czyli małych elektrowni wiatrowych i słonecznych czy biogazowni, ale z całą pewnością energetyki odnawialnej będzie mniej. Polska może wtedy nie wypełnić celów, do których zobowiązała się w UE - do 2020 15 proc. energii powinniśmy czerpać z wiatru, wody i biomasy.

Ale trudno nie przyklasnąć ministerstwu, gdy chce zmniejszyć koszty, które ponosi konsument na wsparcie odnawialnych źródeł energii. W 2010 r. było to 3 mld zł. Resort chce, żeby inwestycji było więcej, a konsument płacił mniej. Czy te cele da się w ogóle pogodzić?



- Ministerstwo próbuje stworzyć hybrydę dwóch systemów wsparcia dla odnawialnej energii, które istnieją w Europie. I powyciągać z każdego z nich rozwiązania korzystne dla konsumentów, ale nie zostawić nic korzystnego dla inwestorów. Bo funkcjonują dwa systemy wsparcia: pierwszy to stała gwarantowana przez państwo cena w określonym czasie (ang. feed in tariff). Ryzyko inwestora jest tu mniejsze. Ale ponieważ nie ma ryzyka, stopa zwrotu inwestora jest niższa. W Polsce wybrano drugi system - zielonych certyfikatów, które sprzedają firmy produkujące "zieloną energię", a firmy dostarczające energię konsumentom muszą je kupować.

Certyfikatami handluje się na giełdzie energii, ich cena jest zmienna, więc inwestor dostaje premię za ryzyko. To jest system bardziej rynkowy, o cenie nie decyduje urzędnik w ministerstwie i wdrażane są przede wszystkim te technologie, które dadzą najlepsze rezultaty. Resort chce zostawić certyfikaty, ale o ich opłacalności będą decydować współczynniki określane przez urzędników, tak jak w systemie cen gwarantowanych. Rząd polski uważa, że system wsparcia jest obecnie za drogi, choć nawiasem mówiąc, koszt pomocy dla odnawialnych źródeł energii jest dużo mniejszy w naszym kraju niż w innych państwach UE.

Ale i siła nabywcza polskiego społeczeństwa jest mniejsza niż w Niemczech czy Szwecji.

-Turbiny wiatrowe są w większości importowane. Jak będą produkowane przez polskich robotników z polskich materiałów, to będzie można mówić, że mają związek z siłą nabywczą społeczeństwa polskiego. Na razie kosztują więcej niż w Europie Zachodniej, bo trzeba dołożyć koszt transportu.

System wsparcia można zmienić. Wielka Brytania np. teraz odchodzi od zielonych certyfikatów na rzecz cen gwarantowanych, ale firmy, które już zainwestowały mają gwarancję, że będą funkcjonować według starych zasad, obowiązujących w chwili podjęcia decyzji inwestycyjnych.

Czyli będą i certyfikaty dla farm wiatrowych, które już istnieją, i ceny gwarantowane dla nowych?

-Tak. I to jest rozwiązanie dające poczucie pewności stabilności prawa. System zmieni się w 2016 roku, a zmianę ogłoszono i opublikowano odpowiednie przepisy już teraz. U nas tego nie ma. Więcej, resort gospodarki może zmienić w każdej chwili opłacalność każdej inwestycji, bo co pięć lat będzie korygował tzw. współczynniki wsparcia, od których zależy cena certyfikatów. To jest jakiś absurd. Uzasadnienie? Postęp technologiczny. Owszem, turbiny wiatrowe instalowane za pięć lat będą lepsze niż te, które są dziś. Ale przecież wsparcie trzeba określać dla inwestycji, która jest budowana teraz.

Może resort chce, żeby co pięć lat je wymieniać?

-Ale przecież elektrownia wiatrowa ma działać przez 20 lat. Jak będziemy ją wymieniać co 5, to koszty będą jeszcze większe.

W tej chwili najwięcej zielonej energii produkujemy dzięki tzw. współspalaniu, czyli spalaniu biomasy w elektrowniach węglowych. Projekt to zmieni?

- Wokół współspalania funkcjonuje wiele mitów i absurdów. To nie jest wrzucanie łopatą drewna do kotła, jak sobie to wyobrażają niektórzy niekompetentni tzw. eksperci od energetyki odnawialnej. To są instalacje wybudowane za setki milionów złotych, bardzo mocno zabezpieczone przed pożarem i wybuchem, na co kładzie wielki nacisk Państwowa Inspekcja Pracy po tragicznym wybuchu w Elektrowni Dolna Odra. Te inwestycje muszą się zwrócić.

Biomasa kosztuje jako paliwo dwa-trzy razy więcej niż węgiel. Jeśli produkcja będzie nieopłacalna, to firmy jej zaprzestaną.

I co? Instalacje zardzewieją?

- Zardzewieją. Nie będą używane. Zniknie połowa energii odnawialnej w Polsce. A inwestorzy będą się zastanawiać, jak dochodzić swoich praw. Podjęli w dobrej wierze decyzje, które państwo zmieniło. Są umowy międzypaństwowe o wzajemnej ochronie inwestycji, jest Europejska Karta Energetyczna.

GdF Suez jest gotowe na proces?

- Zobaczymy, zastanowimy się, jak powstanie ostateczna wersja ustawy, która przecież jeszcze może się zmienić.

1 2  następne »