Najwięcej zmienia się na uczelni - czyli tam, gdzie studenci najczęściej szukają wsparcia. Stypendia za wyniki w nauce i sporcie zostają zastąpione przez stypendium rektora dla najlepszych studentów, znikają odrębne fundusze na mieszkanie i wyżywienie. Zmienia się także wysokość dochodów uprawniająca do otrzymywania stypendium socjalnego.
Zmiany nie takie złe Od razu uspokajamy: likwidacja niektórych form wsparcia nie oznacza, że ubożsi studenci dostaną po kieszeni. Wręcz przeciwnie, stypendia socjalne mają być wyższe. A student studiów stacjonarnych w trudnej sytuacji materialnej, zamiast dostawać odrębne stypendium mieszkaniowe, otrzyma po prostu wyższe wsparcie socjalne. Należy się ono także studentowi, któremu codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania uniemożliwiłby lub utrudnił studiowanie. Większe wsparcie można otrzymać również z tytułu zamieszkania z niepracującym małżonkiem lub swoim dzieckiem.
Stypendium socjalne, tak jak dotychczas, dostaną osoby w trudnej sytuacji materialnej. Zmieniły się jednak widełki dochodu netto na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do wsparcia. Od nowego roku akademickiego wynoszą one od 456,3 zł do 782,6 zł (poprzednio od 351 zł do 602 zł). Konkretną sumę określa rektor w porozumieniu z uczelnianym samorządem.
Rektor pomoże W przypadku stypendium za dobre wyniki w nauce zmienia się nie tylko nazwa. Poprzednia ustawa przewidywała, że można dostać je za wysoką średnią ocen. Teraz będą liczyć się także osiągnięcia naukowe czy artystyczne. Stypendia rektora dla najlepszych studentów dostanie maksymalnie 10 proc. studentów na danym kierunku. Będą one przyznawane na wniosek studenta. Ponieważ jednym z kryteriów jest średnia ocen, o wsparcie można ubiegać się dopiero od drugiego roku studiów. Jest jednak wyjątek: pieniądze może dostać także ten, kto zacznie
studia drugiego stopnia (dawne uzupełniające magisterskie) w ciągu roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia (dawnych licencjackich), o ile spełnił pozostałe wymagane kryteria.
Z kolei kryteria wspierania studentów sportowców pozostały bez zmian: do wsparcia uprawniony jest student osiągający wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym. Nowelizacja utrzymała też stypendia dla osób niepełnosprawnych.
Uczelniane reguły gry Jak należy starać się o uczelniane stypendia? Każdy ośrodek ustala własny tryb i terminy, więc najlepiej poszukać informacji na jego stronie internetowej lub spytać w dziekanacie. Różnią się też kwoty wsparcia. Przykładowo w mijającym roku akademickim stypendium socjalne na uniwersytecie w Białymstoku wynosiło - w zależności od dochodu na osobę w rodzinie studenta - 200, 250 lub 300 zł. Stypendium dla niepełnosprawnych natomiast - 100, 150 lub 200 zł, zależnie od stopnia niepełnosprawności.
Niezależnie od uczelni wszystkie stypendia (socjalne, dla osób niepełnosprawnych i rektora) przyznawane są na okres do dziesięciu miesięcy, a gdy ostatni rok studiów trwa tylko jeden semestr - na okres do pięciu miesięcy. Wypłaca się je co miesiąc. Studiujący na kilku kierunkach może otrzymywać wsparcie tylko na jednym, wskazanym przez siebie kierunku studiów. W niektórych szkołach wyższych prowadzących kierunki matematyczne, techniczne lub przyrodnicze można jeszcze dostać tzw. stypendia zamawiane w wysokości do 1 tys. zł miesięcznie. Szczegóły ustalają ośrodki, które wygrały konkurs o dofinansowanie.
Dla wybitnych Nowa ustawa zmienia również reguły wsparcia od ministra. Wybitnie uzdolnieni absolwenci studiów licencjackich i inżynierskich oraz studenci po ukończeniu trzeciego roku jednolitych studiów magisterskich będą mogli otrzymać w drodze ministerialnego konkursu pieniądze na badania naukowe. Wsparcie otrzyma łącznie nie więcej niż sto osób. Szczegóły pojawią się na stronie resortu nauki: www.nauka.gov.pl.
Z kolei zmiany dotyczące samych reguł wypłacania stypendiów ministra wchodzą w życie dopiero za rok. Wtedy wsparcie będzie wypłacane w jednej transzy. Na razie jednak po staremu - studenci będą dostawać je co miesiąc. Pieniądze można dostać za osiągnięcia w nauce oraz za wybitne osiągnięcia sportowe. Wniosek o wsparcie składa rektor uczelni do 20 października. Decyzję o przyznaniu funduszy, które są wypłacane z wyrównaniem za okres od 1 października, podejmuje do 10 grudnia minister nauki i szkolnictwa wyższego. Lada dzień ministerstwo powinno podać tegoroczną stawkę. W poprzednich latach wynosiła ona 1,3 tys. zł miesięcznie.
Stypendium ministra dostaje się za osiągnięcia w nauce i aktywność naukową. Trzeba też spełnić inne kryteria: zaliczyć kolejny rok studiów, nie powtarzać żadnego roku (chyba że z przyczyn zdrowotnych), mieć średnią ocen co najmniej 4,5 - jeśli najwyższą oceną w skali ocen jest 5, 4,7 - przy najwyższej ocenie 5,5 lub 5 - jeśli skala ocen kończy się na 6.
Z kolei stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe może zdobyć student, który zaliczył kolejny rok studiów i nie powtarzał żadnego roku (chyba że z przyczyn zdrowotnych) oraz uzyskał w okresie zaliczonych lat studiów udokumentowany wysoki wynik sportowy we współzawodnictwie krajowym lub międzynarodowym.
Gdzie jeszcze szukać Coraz częściej pieniądze wypłacają studentom samorządy, więc opłaca się sprawdzać strony internetowe gminy, powiatu czy województwa. Swoje programy stypendialne mają też uczelniane wydziały, a czasem nawet poszczególni naukowcy, którzy dostali fundusze z Unii Europejskiej na skompletowanie zespołów badawczych. W tym wypadku informacji należy szukać na stronach wydziału lub instytutu. Zdarza się, że uzdolnieni młodzi ludzie dostają wsparcie od firm (sztandarowym przykładem jest tu program "Młodzi w Łodzi" - mlodziwlodzi.pl). Na www.filantropia.org.pl można znaleźć listę lokalnych organizacji stypendialnych, które udzielają wsparcia w ramach programu "Agrafka Agory", a na stronie http://www.stypendia-pomostowe.pl/ informacje o stypendiach pomostowych Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Wiele ofert znajduje się też na portalu www.mojestypendium.pl. Warto również zasięgnąć języka w europejskiej informacji dla młodzieży, czyli wspieranej przez Komisję Europejską i resort edukacji międzynarodowej sieci Eurodesk. Na stronie www.eurodesk.pl znajdziemy m.in. listę regionalnych i lokalnych punktów Eurodesk Polska i wyszukiwarkę projektów - nie tylko stypendialnych, ale też np. wolontariatów.
JAK ZDOBYĆ KRAJOWE STYPENDIUM Sebastian Lis, były stypendysta ministra nauki i szkolnictwa wyższego
- Ministerstwo ocenia kandydatów z rozmachem. W moim przypadku pomogła nie tylko średnia ocen, ale i działalność w kołach naukowych, konferencje, publikacje, certyfikaty, a także odbyte staże i praktyki. Tak skonstruowany system oceny studenta uwzględnia jego cały studencki dorobek, a nie tylko oceny z poszczególnych przedmiotów.