Ulgi dla niepełnosprawnych. Sprawdź, jakie przywileje ci się należą

...

Ewa Furtak 2012-03-20, ostatnia aktualizacja 2012-03-20 10:04:02

W jaki sposób ubiegać się o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności? Komu przysługuje renta?

60-letni pan Karol z Katowic cierpi na chorobę Parkinsona. Na początku objawy były praktycznie niedostrzegalne, ale z czasem choroba zaczęła postępować. Pan Karol poruszał się z coraz większym trudem, pojawiły się problemy z mówieniem. Uznał, że najwyższy czas, aby skorzystać z przywilejów należnych osobom niepełnosprawnym. Pan Karol będzie miał taką możliwość dzięki otrzymaniu orzeczenia o niepełnosprawności, które stanowi prawne potwierdzenie statusu choroby.

Orzeczenie o niepełnosprawności

Wydawaniem orzeczeń zajmują się powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, w skład których wchodzą lekarze, psychologowie, doradcy zawodowi i specjaliści z innych dziedzin. Przy każdym zespole powinien działać punkt, udzielający niezbędnych informacji na temat wszelkich formalności oraz trybie postępowania.

Jak uzyskać takie orzeczenie? Przede wszystkim należy się zgłosić do właściwego dla miejsca zamieszkania zespołu, złożyć wniosek o wydanie orzeczenia wraz z zaświadczeniem otrzymanym od lekarza prowadzącego z opisem stanu zdrowia oraz komplet dokumentacji medycznej dotyczącej przebiegu leczenia. Warto wiedzieć. Zaświadczenie lekarskie powinno zostać wydane nie wcześniej niż 30 dni przed dniem złożenia wniosku. W przeciwnym razie, straci ono ważność i trzeba będzie procedurę powtórzyć.

Po dopełnieniu formalności czekamy na wyznaczenie terminu stawienia się przed komisją orzekającą. Jeśli z uwagi na stan zdrowia nie możemy się zjawić na spotkaniu, możemy wystąpić o zaoczne rozpatrzenie sprawy. Ale musimy wtedy dostarczyć zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia uniemożliwiającym stawienie się przed komisją osobiście.

Warto wiedzieć. Komisja wydając orzeczenie bierze pod uwagę nie tylko sam stan zdrowia, ale także m.in. wykonywany zawód, wykształcenie, możliwość poprawy sprawności. Osobom, powyżej 16. roku życia wydawane są orzeczenia o stopniu niepełnosprawności: lekkim, umiarkowanym lub znacznym. U dzieci do 16. roku życia orzeka się o niepełnosprawności bez określania stopnia. Orzeczenie może być wydane na czas określony lub nieokreślony. Ubiegającemu się o orzeczenie przysługuje prawo odwołania od decyzji komisji w terminie 14 dniu od dnia wydania orzeczenia. Odwołanie wnosi się w formie pisemnej do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Należy wiedzieć, że orzeczenie nie jest wydawane raz na zawsze. Jeśli np. pan Karol dostałby orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, a z czasem jego stan zdrowia uległby pogorszeniu, może starać się o wydanie nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Krótszy czas pracy

W powszechnej opinii panuje przekonanie, że otrzymanie orzeczenia o niepełnosprawności jest równoznaczne z zakazem wykonywania pracy. Tymczasem, osoby niepełnosprawne mogą pracować pod warunkiem, że lekarz medycyny pracy nie znajdzie ku temu przeciwwskazań. Należą się im jednak specjalne przywileje.

Od 1 stycznia 2012 roku czas pracy osoby zaliczanej do umiarkowanego lub znacznego stopnia niepełnosprawności został wydłużony z 7 do 8 godzin dziennie (z 35 do 40 godzin w wymiarze tygodniowym). Oznacza to, że wszystkie osoby niepełnosprawne - niezależnie od stwierdzonego stopnia niepełnosprawności - obowiązuje taka sama maksymalna dobowa i tygodniowa norma czasu pracy. Wyjątek stanowi przypadek, gdy lekarz medycyny pracy wyda zaświadczenie o celowości skrócenia normy czasu pracy. Wówczas pracodawca ma obowiązek zastosować się do sugestii lekarza i zapewnić niepełnosprawnemu skrócony czas pracy, przy czym - uwaga - nie może obniżyć mu pensji. Osoba niepełnosprawna nie może również pracować w nocy, ani w godzinach nadliczbowych.

Dodatkowa przerwa

Krótszy czas pracy to nie jedyny przywilej. Osoba niepełnosprawna ma prawo do dodatkowej, piętnastominutowej przerwy w pracy, którą może przeznaczyć na odpoczynek czy gimnastykę. Pracownikowi ze znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przysługuje w roku kalendarzowym dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych. Osoby z takim orzeczeniem mają również prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w wymiarze do 21 dni roboczych w roku kalendarzowym w celu wyjazdu na turnus rehabilitacyjny (nie częściej niż raz w roku), a także w celu wykonania badań specjalistycznych, czy zakupu sprzętu ortopedycznego, jeżeli nie można tego zrobić po godzinach pracy.

Przywileje na drodze

Karta parkingowa uprawnia osoby o obniżonej sprawności ruchowej do parkowania pojazdów w miejscach specjalnie do tego przeznaczonych, tzw. kopertach. Ale nie tylko. Jeśli posiadamy taką kartę, nie mamy obowiązku stosowania się do niektórych znaków drogowych takich jak np. "zakaz postoju" lub "zakaz ruchu w obu kierunkach". Z tych przywilejów może również korzystać kierowca przewożący osobę niepełnosprawną posiadającą taką kartę. Warunkiem otrzymania karty parkingowej jest posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności. Osoby niepełnosprawne mają także prawo do różnych ulg w środkach transportu publicznego. I tak np. osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności mają prawo do 49 proc. zniżki przy przejazdach pociągami osobowymi i do 37 proc. - przy przejazdach pociągami pospiesznymi i ekspresowymi.

Przystosowanie mieszkania

Osoby, które mają kłopoty z poruszaniem się i posiadają orzeczenie o niepełnosprawności, mogą starać się o dofinansowanie z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych do tzw. likwidacji barier architektonicznych w swoim mieszkaniu. Otrzymane pieniądze możemy przeznaczyć np. na przystosowanie łazienki, likwidację progów czy wymianę podłogi na antypoślizgową.

Formalności załatwia się za pośrednictwem centrum pomocy rodzinie lub ośrodka pomocy społecznej. Wysokość dofinansowania wynosi do 80 proc. kosztów przedsięwzięcia, nie więcej jednak niż do wysokości 15-krotnego przeciętnego wynagrodzenia.

Warto pamiętać. Nie trzeba być właścicielem mieszkania, by ubiegać się o dofinansowanie likwidacji barier. W takiej sytuacji trzeba jednak przedstawić pisemną zgodę właściciela lokalu.

Turnus rehabilitacyjny

Raz w roku osoby posiadające orzeczenie o niepełnosprawności mogą starać się o wyjazd na turnus rehabilitacyjny dofinansowany przez PFRON. Podstawą ubiegania się o dofinansowanie jest skierowanie wystawione przez lekarza. W niektórych przypadkach, na zalecenie lekarza, dofinansowany zostaje również wyjazd opiekuna osoby niepełnosprawnej. Na dotację jest szansa tylko wtedy, gdy dochód w rodzinie przypadający na osobę nie przekracza 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia, a w przypadku osoby samotnej - 65 proc.

Kwota dofinansowania może być różna. Największe, bo w wysokości 27 proc. przysługuje osobom ze znacznym stopniem niepełnosprawności, dzieciom do 16 roku życia z orzeczeniem o niepełnosprawności oraz osobom niepełnosprawnym w wieku od 16 do 24 lat uczącym się i niepracującym.

Zasiłki i dodatkowy pokój

Zasiłek pielęgnacyjny to świadczenie przyznawane niepełnosprawnym na przynajmniej częściowe pokrycie kosztów opieki i pomocy niezależnie od wysokości dochodu. Kwota zasiłku pielęgnacyjnego wynosi obecnie 153 zł miesięcznie. Decyzja o ewentualnej podwyżce tego świadczenia zapadnie w listopadzie 2012 roku. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz osobie, która ukończyła 75 lat. Ponadto zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie powyżej 16 roku życia z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności jeżeli niepełnosprawność powstała przed 21. rokiem życia. Do zasiłku mają prawo również niepełnosprawne dzieci. Formalności załatwia się w ośrodku pomocy społecznej. Orzeczenie o niepełnosprawności może mieć adnotację o prawie osoby niepełnosprawnej do zamieszkania w oddzielnym pokoju. Daje to możliwość doliczenia dodatkowej powierzchni mieszkaniowej (15 mkw) przy ubieganiu się o dodatek mieszkaniowy.

Orzeczenie to nie renta

Posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności jest prawnym potwierdzeniem statusu osoby niepełnosprawnej, umożliwiające korzystanie ze świadczeń i przywilejów, ale nie może stanowić podstawy do ubiegania się o rentę z ubezpieczenia społecznego. Orzeczeniem na cele rentowe jest orzeczenie o niezdolności do pracy wydawane przez lekarzy orzeczników ZUS. Aby otrzymać rentę z tego tytułu należy spełniać kilka warunków. Przede wszystkim musimy zostać uznani za niezdolnych do pracy. Po drugie renta przysługuje tylko osobom ubezpieczonym. Trzeba też mieć wymaganą przepisami odpowiednią ilość okresów składkowych i nieskładkowych. Okresy składkowe to przede wszystkim okresy ubezpieczenia, czyli np. pracy na podstawie umowy o pracę, czynnej służby wojskowej, pobierania zasiłku macierzyńskiego. Okres nieskładkowy to czas, kiedy nie były odprowadzane składki, czyli czas nauki w szkole wyższej na jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, czas pobierania zasiłku opiekuńczego, chorobowego lub rehabilitacyjnego. Aby ubiegać się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy należy w najbliższym oddziale ZUS złożyć wniosek na druku Rp-1, dokumenty poświadczające zarobki i staż pracy oraz zaświadczenie o stanie zdrowia. Lekarz orzecznik wydaje orzeczenie na podstawie złożonej dokumentacji oraz po przeprowadzaniu bezpośredniego badania osoby ubiegającej się o rentę. Od decyzji lekarza orzecznika można się odwołać do komisji lekarskiej. Jeśli ta wyda również niekorzystną decyzję, pozostaje skierowanie sprawy do sądu.

Inne orzeczenia

Osoby posiadające ważne orzeczenia o niepełnosprawności wydane przed wejściem w życie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z dnia 27 sierpnia 1997, czyli orzeczenie działających kiedyś Komisji ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS bądź KRUS mogą, ale nie muszą starać się o wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności bądź stopniu niepełnosprawności. Warto to jednak zrobić, bo do potwierdzenia prawa korzystania z wielu ulg potrzebna będzie legitymacja osoby niepełnosprawnej. Dokumenty te wydawane są właśnie przez powiatowe zespoły orzekania o niepełnosprawności.

Niepełnosprawny otwiera firmę

Pomoc publiczna przyznawana jest również osobom niepełnosprawnym, które chcą otworzyć firmę. Mogą one np. otrzymać:

- pieniądze na rozpoczęcie działalności (maksymalnie 15 średnich pensji);

- dofinansowanie do kredytów (do 50 proc. oprocentowania kredytu bankowego);

- refundację obowiązkowych składek na ubezpieczenie społeczne. Uzależniona jest od posiadanego stopnia niepełnosprawności. I tak przysługuje w wysokości:

- 100 proc. kwoty obowiązkowych składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w przypadku osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności;

- 60 proc. w przypadku osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności;

- 30 proc. w przypadku osób z lekkim stopniem niepełnosprawności.