Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

UNESCO to instytucja należąca do Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ). Powstała, by wspierać państwa członkowskie ONZ w dziedzinie kultury, sztuki i nauki. Instytucja zajmuje się również ochroną obiektów o wyjątkowej wartości. W tym celu w 1972 roku powstała Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Już 7 lat później zostały na niej umieszczone pierwsze skarby Chorwacji. Łącznie znajduje się na niej 10 obiektów zlokalizowanych w tym kraju, w tym obiekty architektoniczne zachwycające rozmachem i talentem ich twórców oraz Park Narodowy Jezior Plitwickich pozwalający odkryć, jak wielką moc ma natura i jak wielkie dzieła sztuki potrafi stworzyć. Podążanie śladem chorwackich skarbów docenionych przez UNESCO, to nie tylko podróż w czasie, to magiczne przeżycie w otoczeniu niezwykłej przyrody, kultury i wyśmienitych, śródziemnomorskich smaków.

 

Tu zatrzymał się czas

Chcąc prawdziwie przenieść się w czasie, koniecznie należy odwiedzić Dubrownik. Najstarsza część miasta Stari Grad (Stare Miasto) figuruje na Liście Światowego Dziedzictwa spacerujemy po oryginalnej starówce z XVII wieku. Otoczone unikatowymi murami obronnymi Stare Miasto skrywa wiele pereł architektonicznych, jak Pałac Sponza czy Pałac Rektorów. Warto poświęcić cały dzień, by niespiesznie spacerować tutejszymi uliczkami. Na liście zwiedzania nie powinno zabraknąć klasztoru franciszkanów z najstarszą apteką w Europie, malowniczej fontanny Onofrio, która spełnia życzenia czy twierdz Minceta i Bokar. Na ulicy Stradunie, głównej ulicy Starego Miasta. zaopatrzymy się w oryginalne pamiątki, znajdziemy też liczne kafejki i galerie.

DubrownikDubrownik fot. Luka Esenko / CNTB

Pałac rzymskiego cesarza

Prawdziwy architektoniczny skarb skrywa też Split. Tutaj zobaczymy uważaną za największą i najlepiej zachowaną na świecie budowlę pochodzącą z czasów Cesarstwa Rzymskiego – pałac Dioklecjana. Został wybudowany w 305 roku, dla planującego własną emeryturę cesarza. Do pałacu prowadzą 4 bramy. Bramą Miedzianą, z oryginalnie zachowanych podziemi pałacu wchodzi się na Rivę, główny deptak Splitu, zlokalizowany wzdłuż morza i pełen restauracji. UNESCO doceniło nie tylko sam pałac Dioklecjana, ale i całe zabytkowe centrum Splitu, na którym pałac się znajduje. Przechadzając się uliczkami miasta w poszukiwaniu pozostałości pałacu, warto zobaczyć katedrę św. Dujama, która pierwotnie była mauzoleum cesarza Dioklecjana. Na znajdującej się przy katedrze dzwonnicy jest taras widokowy, który z góry pozwala spojrzeć na miasto.

SplitSplit fot. Ivo Biocina / CNTB

Zabytek tworzony 500 lat

Ze Splitu warto udać się do znajdującego się niecałe 30 km miasta Trogir, z figurującą na liście UNESCO starówką. Najważniejszym zabytkiem starego miasta jest katedra św. Wawrzyńca. Jej budowa rozpoczęła się w pierwszej połowie XII w. i trwała aż 500 lat! Dziś to jeden z najpiękniejszych przykładów sztuki romańsko-gotyckiej w Chorwacji. Spacerując po starówce, w oczy rzuca się także romańsko-gotycki ratusz. Chcąc nieco odetchnąć, można rozłożyć koc na znajdujących się kilkaset metrów od starówki plażach. A po odpoczynku, czas na dalsze odkrywanie chorwackich skarbów.

TrogirTrogir fot. Luka Esenko / CNTB

Z Trogiru blisko do Szybenika jedynego miasta w chorwackiej części Adriatyku założonego przez samych Chorwatów! A tu, podążając listą UNESCO, koniecznie trzeba zobaczyć katedrę św. Jakuba. Została oba wzniesiona w całości z kamienia bez użycia zaprawy, metalu i drewna. Jest to przykład geniuszu budowlanego mistrza Juraja z Dalmacji. Jej budowa trwała ponad 100 lat. W środku podziwiać można romańskie rzeźby lwów i podobizny Adama i Ewy, unikatowa chrzcielnica i wiele innych pięknych detali architektonicznych. Na zewnątrz – 71 rzeźb głów, które przedstawiają prawdziwych, XV-wiecznych mieszkańców miasta. Kontynuując podróż, warto wybrać się bardziej na północ na półwysep Istria, do miasta Porec, by zobaczyć bazylikę Eufrazjana. To jeden z najlepiej zachowanych przykładów sztuki bizantyńskiej w Chorwacji i kolejny dowód na to, jak bogata jest przeszłość tego kraju. Bazylika powstała w VI wieku z inicjatywy biskupa Eufrazjana, który przebudował w rozkosznym wschodnim stylu znajdujący się tu kościół. Koniecznie trzeba wejść do środka, by zobaczyć świetnie zachowane bizantyjskie mozaiki, które są absolutnie niepowtarzalne. W centralnej części podziwiać można postacie Matki Boskiej i Jezusa. Kompozycję uzupełniają wizerunki świętych i aniołów.

Katedra św. Jakuba, SzybenikKatedra św. Jakuba, Szybenik fot. Zoran Jelaca / CNTB

Niezwykła moc natury

Podróż tropem skarbów docenionych przez UNESCO nie będzie kompletna, bez wizyty w Park Narodowy Jezior Plitwickich. To jedyny chorwacki obiekt przyrodniczy wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa. Na terenie parku można zobaczyć 16 kaskadowo ułożonych jezior, połączonych wodospadami stworzonymi przez naturę. Szmaragdowe jeziora otoczone lasami można podziwiać, spacerując drewnianymi pomostami. Cały park zajmuje powierzchnię 29,5 tys. hektarów. Przyrodniczych wrażeń dostarczą też figurujące na Listę Światowego Dziedzictwa stare lasy bukowe Karpat. Ciągną się przez 185 km i obejmują swym zasięgiem nie tylko Chorwację, ale i kilka innych państw.

Park Narodowy Jezior PlitwickichPark Narodowy Jezior Plitwickich fot. Luka Esenko / CNTB

Średniowieczne nagrobki i antyczne sposoby uprawy

Lasy nie są jedynym transgranicznym obiektem wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Innym jest „Wenecki system obronny z XVI i XVII wieku". W Chorwacji należą do niego system obronny Zadaru i Szybenika oraz znajdująca się w pobliżu tego ostatniego miasta twierdza św. Mikołaja. Twierdza uznawana jest za najlepiej zachowany przykład architektury obronnej w Dalmacji. Znajduje się przy wejściu do kanału św. Antoniego. Robiącą ogromne wrażenie twierdzę, zaprojektował w połowie XVI wieku wenecki budowniczy Gian Girolama Sanmicheli.

Szukając wyjątkowych miejsc, warto też odwiedzić krajobraz kulturowy czyli Ager w pobliżu miejscowości Stari Grad, na wyspie Hvar. To tereny rolnicze, które pamiętają czasy antyczne. Na równinie zachowały się pozostałości starożytnych kamiennych murów i ozdób oraz małe kamienne szałasy, świadczące o dawnym geometrycznym systemie podziału ziemi, który stosowali starożytni Grecy. Jest to unikatowy przykład, który przetrwał w niezmienionej formie ponda 2500 lat!

UNESCO doceniło również znajdujące się na terenie Chorwacji średniowieczne cmentarze stećci. To nagrobki, które powstawały już w XII wieku, pozostawione przez Bogomiłów. Umieszczano na nich symbole religijne, roślinne, herby. W Chorwacji można je obejrzeć w miejscowościach Velika i Mala Crljivica, Cista Velika i Dubravka, Konavle.

Pierniki, koronki, przepiękny śpiew

Aby poznać pełnię znajdujących się w Chorwacji skarbów UNESCO, warto zanurzyć się w tutejszą kulturę. Niematerialne dziedzictwo Chorwacji jest równie bogate co materialne. Kraj może poszczycić się aż 17 wpisami na Listę reprezentatywnego niematerialnego dziedzictwa UNESCO, pielęgnującą taniec, śpiew, zwyczaje, rytuały, obrzędy świąteczne, rzemiosło i wiedzę. W Dalmacji posłuchamy ojkanja, tradycyjnego śpiewu z charakterystycznym drżeniem głosu oraz klap, stylu śpiewania a capella pierwotnie wykonywanego tylko przez mężczyzn. W regionie Dalmatyńskiej Zagory zobaczymy „nieme koło" – taniec wykonywany bez akompaniamentu muzyki. Z wakacji w Chorwacji warto wrócić z licitarem albo finezyjną ozdobą z koronki. Chorwacja to kraj, w którym szczególnie dba się o dziedzictwo, a tradycje przekazuje z pokolenia na pokolenie. Ich poznawanie to niezapomniana podróż w czasie, dostarczająca wielu emocji. I bardzo smaczna. Każdy region to inne tradycyjne danie, a tutejsza śródziemnomorska kuchnia, również wyróżniona przez UNESCO, sprosta oczekiwaniom osób o najbardziej wymagających podniebieniach.

LicitariLicitari fot. Nenad Ruszkowski / CNTB

Małże św. JakubaMałże św. Jakuba fot. Maja Danica Pecanic / CNTB

Bezpieczna Chorwacja

Aby zanurzanie się w bogatą tradycję było w pełni bezpieczne w obecnych, pandemicznych czasach, przed wyjazdem do Chorwacji warto zajrzeć na specjalnie przygotowaną stronę internetową – Safe Stay In Croatia. Dzięki niej można sprawdzić, czy dany obiekt noclegowy lub atrakcja turystyczna posiada certyfikat o tej samej nazwie, gwarantujący, że dany obiekt lub atrakcja przestrzega protokołów bezpieczeństwa epidemiologicznego. Safe Stay In Croatia jest przyznawany od 2021 roku przez Ministerstwo Turystyki i Sportu Republiki Chorwacji. Więcej informacji na safestayincroatia.hr

Małże św. Jakuba

Odkryj swoją historię na www.chorwacja.hr

Małże św. Jakuba

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.