Mazowsze jest skarbnicą autentycznej kultury ludowej. Przetrwały tu obrzędy, których korzenie sięgają czasów Piastów, a nawet wcześniejszych. "Zaskakująca jest żywotność tych archaicznych zjawisk" - przyznaje etnograf Grzegorz Piaskowski.
Dom nie zawsze był przestrzenią tylko dla żywych. Czasem pod podłogą spoczywał dziadek. Nad jego grobem krewni przygotowywali posiłki, spali i wychowywali dzieci.
Brak perspektyw zdobycia pieniędzy na kosztowne badania terenowe w Ameryce Południowej to jeden z głównych powodów zlikwidowania etatu etnografa powszechnego na Uniwersytecie Gdańskim. Ten etat zajmował dr Kacper Świerk, zajmujący się Indianami Matsigenka.
Uratował od zapomnienia kulturę Ajnów, za co do dziś cenią go w Japonii. Wiele mu zawdzięczają też nasi podhalańscy górale. Bronisław Piłsudski - brat Józefa, syberyjski zesłaniec, niedoszły prawnik, etnograf.
Chochołów słynie z pięknie utrzymanej, regionalnej zabudowy drewnianej. Większość znajdujących się przy głównej drodze budynków ma ponad 150 lat. Ich utrzymaniem w czystości zajmują się kobiety, które przed Bożym Ciałem co roku ręcznie myją domy z bali.
Dzięki wpisaniu na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego Lachowie i górale będą mogli otrzymać dodatkowe wsparcie finansowe na różnego rodzaju przedsięwzięcia.
- Suszę najczęściej zauważają opiekunowie psów, bo to oni najczęściej mają codzienny kontakt z miejską przyrodą - mówi naukowczyni, która tworzy mapę dźwięków warszawskiej Wisły.
- Góra była tylko górą, przez którą należało przejść, by odwiedzić ciotkę, babkę i pójść do cerkwi, a za miesiąc gościć je u nas, bo akurat był odpust w naszej świątyni. Następowała wymiana matrymonialna. I nagle rodzi się projekt państwa, który ustanawia, że od dziś na głównym grzbiecie karpackim mamy granicę, której nie wolno przekraczać. Co z tego, że macie tam ciotkę, babkę i siostrę - mówi dr Tomasz Kosiek, antropolog społeczno-kulturowy i autor fotografii.
50-lecie zespołu Krywań, koncert zespołu Fanfare Ciocarlia, jednej z najsłynniejszych bałkańskich orkiestr dętych, korowód ulicami Zakopanego i konkurs muzyczny o "Złotą ciupagę". Tak zapowiada się 54. Międzynarodowy Festiwal Folkloru Ziem Górskich w Zakopanem.
Instytut będzie miał na celu zachowanie rodzimej twórczości podhalańskiej, w tym piśmiennictwa ludowego, gawędziarstwa, muzyki, stroju, obrzędów i zwyczajów.
W weekend hucznie obchodzono 100. rocznicę powstania gmachu głównego Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem. Od ponad dwóch lat trwały tam prace - teraz w przebudowanych i odnowionych salach przygotowywane są wystawy stałe. Zmian będzie sporo.
Dystans ok. 100 km pokona w ciągu czterech dni grupa pracowników Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie. Wędrując wzdłuż Wisły, chce odkrywać jej sekrety, ciekawe miejsca, rozmawiać z napotkanymi ludźmi oraz dokumentować zjawiska przyrodnicze i kulturowe.
Przedstawiciele 10 krajów - muzealnicy, członkowie organizacji i instytucji związanych z terenami górskimi - spotkają się 9 czerwca w Zakopanem (a także online) na konferencji "Mountain Panorama".
- Mam trzy tożsamości: artystki, Polki, Romki - mówi o sobie Małgorzata Mirga-Tas, artystka z Czarnej Góry, małej wioski na pograniczu Spisza i Podhala. Właśnie zbiera świetne recenzje na Biennale w Wenecji, a jej wspólną wystawę z Katarzyną Deptą-Garapich można oglądać w Zakopanem.
Są na Mazowszu wsie, gdzie do dziś odprawiany jest nocny obrzęd inicjacyjny. Młodzi chłopcy, "fryce", stają się w jego trakcie mężczyznami, uczestnicy obrzędu symboliczne odnawiają także granice swych pól, a zbiory chronią przed klęskami.
Kurcarze najchętniej odwiedzali domy, gdzie mieszkały panny - ich wizyta miała także charakter zalotów - pisze toruńska etnograf Hanna Łopatyńska
Nowe Wymyśle, wieś niedaleko Płocka, było kiedyś osadą olenderską. W XIX w. mieszkali tam prawie sami menonici. Przyjmowali chrzest dopiero jako dorośli, odmawiali służby wojskowej i obejmowania wysokich urzędów, zasłynęli z wyrobu serów.
50. Góralski Karnawał w Bukowinie Tatrzańskiej. Tradycyjnie góralskie spotkanie rozpoczęło się korowodem, podczas którego główną ulicą tej miejscowości przeszli barwnie ubrani kolędnicy oraz kapele.
W PRL popularny był niesłuszny pogląd, że gwiazdory są wymysłem ówczesnej władzy i mają zastąpić św. Mikołaja. W rzeczywistości wywodzą się z ludowej kultury, tak jak "Dzieciątko Jezus", "aniołek" i biały "konik szemel". Jak u nas święty Mikołaj, przynosiły prezenty.
W pierwszą rocznicę śmierci krakowskiego etnografa Mirosława Mąki - znawcy Peru i Podhala - jego rodzina i przyjaciele wmurowali na Wiktorówkach w Tatrach upamiętniającą go tablicę.
Małżeństwo Trebuniów-Tutków o potrzebie dbania o góralską ślebodę, ceperskości oraz o polityce, która prowadzi na manowce, i strachu, czy nie doprowadzi do zmarnowania dorobku ostatnich lat - prawdziwej wolności. Rozmowa z Anitą i Krzysztofem Trebuniami-Tutkami.
"Pyk, pyk, pyk z fajeczki. Duś, duś, duś gołąbeczki". Nucąc refren tej dość popularnej na Górnym Śląsku piosenki o "Starzyku", zapewne wielu osobom przyjdzie na myśl wspomnienie ojca, dziadka, czy też stryjka w skupieniu palącego fajkę. Czym byłaby jednak fajka bez dobrego, powoli palonego w niej tytoniu?
Dziś etnografia zajmuje się nie tylko ludźmi, także zwierzętami, drzewami. Tym, co one z nami i nam, ludziom, robią. Chcę przygotować wystawę o relacjach międzygatunkowych - mówi Robert Zydel, nowy dyrektor Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie.
Tysiące ludowych pieśni ze Śląska i Zagłębia. Diabelskie skrzypce. Szklane instrumenty hutników. Na wystawie przygotowanej przez Muzeum "Górnośląski Park Etnograficzny w Chorzowie" można zapoznać się z efektem wieloletnich badań folklorysty Adolfa Dygacza. Na razie dostępna jest ona tylko online.
Egzamin najnowszych czasów - uważa Venclova - mogą zdać tylko te kultury narodowe, które nie ograniczają się do swoich wartości etnograficznych
Z powodu przedłużającego się stanu epidemii, tegoroczna edycja Tygodnia Kultury Beskidzkiej zmieni formułę. Impreza w swojej tradycyjnej formie zostanie zorganizowana w przyszłym roku.
Słynna polarna historia pewnego Inuity, który wydostał się z opresji dzięki temu, że wykonał nóż ze swojego zamrożonego kału, jest miejską legendą. Dwoje naukowców z Kent State University dowiodło tego eksperymentalnie.
Od dziesięcioleci naukowcy próbują rozszyfrować, dlaczego na wielu naskalnych malunkach - odbiciach dłoni z górnego paleolitu - brakuje fragmentów palców. Zwykle jednego, dwóch, ale niekiedy nawet wszystkich oprócz kciuka. Jest nowa hipoteza.
Pod koniec listopada zostanie podjęta decyzja, czy krakowskie szopkarstwo zostanie wpisane na prestiżową Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości. Według naszych informacji wpis jest praktycznie pewny, a jeśli zostanie potwierdzony, będzie pierwszą polską propozycją na tej liście.
"Kto ty jesteś? Polak mały. Jaki znak twój? Orzeł Biały. Gdzie ty mieszkasz? W Rypinie. To ty, Antek, skurwysynie". Taki wierszyk przyniosły do domu dzieci drugiej klasy Szkoły Podstawowej w Brodnicy.
Najstarszy na świecie nieniecki strój ślubny, kurtka z rybich łusek, płaszcz z piór morskich ptaków, figurki kultowe... - to kolekcja syberyjska z zbiorach Muzeum Etnograficznego w Krakowie. Antropolodzy właśnie dowiadują się, jak bardzo cenne przedmioty mieli w zbiorach. A zazdroszczą nam ich inne muzea. Rozmowa z Magdaleną Zych, antropolożką z Muzeum Etnograficznego w Krakowie.
Wyścigi kumoterek zostały wpisane na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Są drugim takim elementem kultury regionalnej po wpisanej wcześniej umiejętności wytwarzania i gry na kozie (dudach podhalańskich).
Ile mieszkańców, tyle map: każdy z nas spogląda na miejską przestrzeń przez pryzmat swoich doświadczeń. O tym, jak dziś mogą wyglądać mapy Krakowa, opowiada najnowsza wystawa w Muzeum Etnograficznym.
Nie wszystkie turystyczne atrakcje budzą jakieś szczególne emocje - spiżowe pomniki czy kamienne obeliski upamiętniają, ale są bezosobowe. Zupełnie inaczej jest z niewielkimi, przydrożnymi kapliczkami.
Jego rzeźby znajdują się w muzealnych kolekcjach, a on sam mógłby być tak sławny jak Nikifor. Ale nie jest. Są tacy, którzy chcą to zmienić. O kim mowa? O zapomnianym twórcy z Lipnicy Wielkiej, Karolu Wójciaku "Heródku".
Interesujesz się kulturą romską, a do tego lubisz śpiewać? Właśnie takich osób poszukuje Teresa Mirga, poetka i liderka zespołu Kałe Bała. Na warsztaty śpiewu z artystką zaprasza 16 i 17 kwietnia Muzeum Etnograficzne.
Para prezydencka wzięła udział w uroczystościach Niedzieli Palmowej w Lipnicy Murowanej. Prezydent Andrzej Duda odznaczył twórcę najwyższej palmy Srebrnym Krzyżem Zasługi.
Muzyki góralskiej sprzed stu lat, i to w wykonaniu legendarnego muzyka przełomu XIX i XX wieku - Bartusia Obrochty - możemy posłuchać dzięki wydanej przez Muzeum Tatrzańskie płycie ?Rozpoczął tedy fonograf zbieranie melodii podhalańskich...?. Znalazły się na niej nagrania, zapisane niegdyś na celuloidowych wałkach.
W Zakopanem rozpoczyna się 47. Międzynarodowy Festiwalu Folkloru Ziem Górskich. Pod Tatry przyjadą m.in. zespoły z Indii, Meksyku, Portugalii i Ukrainy.
Staropolskie wycinanki, barwne zalipiańskie malowanki, przydrożna kapliczka z 1650 r. oraz rzeźby Chrystusa Frasobliwego w różnych odsłonach - to tylko nieliczne z ponad 300 obiektów wystawy ?Nieobjęta ziemia?, otwartej w Muzeum Etnograficznym w Krakowie.
Copyright © Wyborcza sp. z o.o.
Dzisiejsza gazeta (e-wydanie)
