kolonializm

• Pierwsza powieść Gurnaha po Noblu. I kto tu jest złodziejem?

  Książki

  Agata Pyzik

  Najciekawsza w "Kradzieży" Abdulrazaka Gurnaha nie jest fabuła, ale mistrzowsko snuta opowieść.

  01.11.2025 | 05:00

  artykuł

  kolonializm

  literacki Nobel

  literatura

  

• Usłyszałam: Biała autorka napisała o czarnej policjantce. Jakbyś wyglądała na zdjęciu w książce?

  Felietony

  Grażyna Plebanek

  Czy polska pisarka, której kraj nie skolonizował Konga, może pisać o życiu Kongijki?

  28.10.2025 | 09:29

  Afryka

  kolonializm

  książki

  literatura

  

• Premierka Danii przeprosiła Grenlandki za przymusową kontrolę urodzin

  Grenlandia

  Bartosz Hlebowicz

  Rząd Danii złamał prawo, naruszył prawa człowieka i wyrządził nam poważną krzywdę - mówią mieszkanki Grenlandii.

  25.09.2025 | 19:04

  Dania

  inuici

  kolonializm

  patriarchat

  

• Ci, którzy osłodzili życie białym, dziś mówią o "krwawym cukrze"

  Czytelnia Wyborczej

  Jehanne Dubrow

  Co sprawiło, że egzotyczna, obca i bardzo droga substancja stała się codziennym elementem pożywienia nawet najuboższych? Odpowiedź brzmi - niewolnictwo.

  24.05.2025 | 04:00

  cukier

  głód

  kolonializm

  niewolnictwo

  

• Bo przyjęli chrześcijaństwo, ale... Ukraiński historyk wyjaśnia, czemu Ukraina została z tyłu

  Ukraina

  Tomasz Stryjek

  Ukraina ma dziś do wyboru wiele dróg do Europy. Ta przez Warszawę nie odgrywa już tak ważnej roli. Adam Michnik poleca

  23.05.2025 | 04:00

  Chmielnicki

  historia

  kolonializm

  Polska

  

• Klejnoty Buddy nie na sprzedaż. Dom aukcyjny Sotheby's wstrzymał aukcję

  dziedzictwo narodowe

  Maria Kruczkowska

  Kolekcja miała być wystawiona na sprzedaż w Hongkongu, a zarobić na niej mieli potomkowie brytyjskiego urzędnika, który 127 lat temu wykopał bezcenny kulturowo skarb.

  07.05.2025 | 17:04

  aukcja

  dom aukcyjny

  klejnoty

  kolonializm

  

• Ta wystawa oburzyła prawicę. Kurator: Polacy mają problem z rasizmem, nie z kolonializmem

  wystawa

  Emilia Dłużewska

  - Doświadczamy go w debacie publicznej i w życiu codziennym. Zwłaszcza osoby, które mają inny niż biały kolor skóry - mówi współkurator wystawy "Wybielanie".

  10.04.2025 | 17:29

  fotografia

  kolonializm

  murzyn

  Muzeum Etnograficzne

  

• Uciekający pan młody i uparta narzeczona. Ten film jest zachwycający wizualnie

  premiery kinowe

  Dawid Dróżdż

  Wraz z bohaterami wyruszamy w podróż po Azji, przyjmując perspektywę turystów, aby nie powiedzieć: kolonizatorów.

  07.02.2025 | 12:43

  kolonializm

  Nowe Horyzonty

  Portugalia

  

• Niewiele państw może się poszczycić tyloma bogactwami naturalnymi. I nigdzie nie są one równie brutalnie wykorzystywane

  Fragmenty książek

  Siddharth Kara

  Obce mocarstwa od wieków penetrują wszystkie zakątki kraju, wydzierając mu jego skarby: kość słoniową, olej palmowy, diamenty, drewno, kauczuk. oraz niewolniczą siłę roboczą.

  12.01.2025 | 08:00

  fragment książki

  kolonializm

  kongijski kobalt

  

• Odebrano je czarnym matkom, gdy miały dwa lata. Belgia zapłaci pięciu kobietom za kolonialne zbrodnie

  Społeczeństwo

  Natalia Waloch

  W czasach kolonializmu porwania dzieci były tylko wykroczeniem. Dziś sąd nie uznał argumentacji państwa belgijskiego, że sprawa się przedawniła

  07.12.2024 | 12:27

  dzieci

  kobiety

  kolonializm

  sierociniec

  

• Reparacje za niewolnictwo. Byłe kolonie domagają się dyskusji, Wielka Brytania nie chce o tym słyszeć

  kolonializm

  Maria Kruczkowska

  Kwoty liczone są w bilionach dolarów. Uczestnicy szczytu byłych brytyjskich kolonii przygotowali plan naprawczy, w którym znalazły się m.in. formalne przeprosiny za niewolnictwo oraz umorzenie długów.

  29.10.2024 | 06:00

  król Karol III

  niewolnictwo

  Wielka Brytania

  

• Król Gezo wraca do Dahomeju. Nagrodzony Złotym Niedźwiedziem dokument Mati Diop, już w kinach

  Kultura

  Paulina Reiter

  "Wychowałem się na bajkach i filmach Disneya, znam Avatara, ale nigdy nie widziałem żadnej kreskówki o naszych królach. Nie wiedziałem, że posągi zostały wywiezione" - mówi student z Beninu

  26.10.2024 | 06:00

  Berlinale

  film

  kolonializm

  Mati Diop

  

• Wielka Brytania odda Mauritiusowi część zamorskiego terytorium

  Wielka Brytania

  Marcelina Szumer-Brysz

  Chodzi o strategicznie położony archipelag Czagos, obejmujący około 60 wysp położonych na Oceanie Indyjskim.

  03.10.2024 | 19:17

  kolonializm

  Mauritius

  Ocean Indyjski

  USA

  

• Meksyk czeka na przeprosiny. Nie zaprosił króla Hiszpanii na inaugurację nowej prezydentki

  Meksyk

  Maciej Stasiński

  Ani król, ani premier Hiszpanii nie pojadą na inaugurację prezydent Meksyku. Bo Meksyk nie chce zaprosić króla Filipa VI, póki ten nie przeprosi za podbój kraju sprzed 500 lat.

  28.09.2024 | 16:18

  ameryka północna

  Ameryka Łacińska

  Hiszpania

  kolonializm

  

• Lhakpa Szerpę w końcu uznano za kobietę, która zdobyła Everest najwięcej razy, bo aż dziesięć. Ale co z tego?

  Wolna Sobota

  Piotr Trybalski

  Zamknięcie takiej góry jak Everest, która przynosi tak wiele korzyści gospodarczych całemu regionowi, nie byłoby czymś dobrym

  12.07.2024 | 05:00

  bernadette mcdonald

  himalaizm

  k2

  kolonializm

  

• Tutejsi: otwórzmy kolejny sklep z drogimi gadżetami przy marinie. Ja: otwórzmy księgarnię

  Wolna Sobota

  Jakub Kibitlewski

  Uciekinierzy z korpo i bohema przyjeżdżają na tę wyspę dziesiątkami, osiedlają się, a do mnie mają pretensje, że przyciągam turystów

  17.05.2024 | 05:00

  Grecja

  kolonializm

  książki

  leonard cohen

  

• Zamiast się buntować przeciwko białym, wykorzystał Niemców do umocnienia swojej władzy

  Wolna Sobota

  Przemysław Urbańczyk

  Nam Rwanda kojarzy się z ludobójstwem Tutsi. Rwandyjczycy woleliby kojarzyć się światu tak, jak przez stulecia

  26.04.2024 | 05:00

  Afryka

  kolonializm

  krowy

  podróże

  

• Uchodźcy, przemoc i sztuka. Co papież Franciszek zobaczy na weneckim Biennale?

  Biennale w Wenecji

  Witold Mrozek

  Pierwszy raz w historii papież odwiedzi Biennale w Wenecji. Czy podczas swojej wizyty Franciszek zobaczy też pawilon Ukrainy? I ukraińską sztukę ofiar wojny w polskim pawilonie?

  22.04.2024 | 14:34

  kolonializm

  papież Franciszek

  sztuka współczesna

  Wenecja

  

• "Mary Poppins" jak "W pustyni i w puszczy". Przez dyskryminujący język zmieniono klasyfikację filmu

  Być rodzicem

  Zuzanna Kuffel

  Chcesz pokazać dzieciom "Mary Poppins", filmowy klasyk z 1964 roku z Julie Andrews w roli głównej? Brytyjscy cenzorzy filmowi zrzeszeni w British Board of Film Classification (BBFC) ponad pół wieku od jego premiery, uznali, że ten film lepiej oglądać z rodzicielskim nadzorem.

  27.02.2024 | 15:07

  film

  kolonializm

  lektury

  mary poppins

  

• Rozliczenia z kolonialną przeszłością przetrzebią muzea Zachodu [EL PAIS]

  kolonializm

  El Pais

  Wiele prestiżowych placówek zaczęło zwracać przedmioty zrabowane podczas kolonizacji i bada pochodzenie niektórych kolekcji. Ale inne stawiają opór.

  09.02.2024 | 16:07

  muzea

  Nasza Europa

  prasa zagraniczna

  

• Miał trudny charakter, pasował na mordercę. Ten wyrok pokazuje, jak dobrze rasizm miał się w Wielkiej Brytanii

  Wysokie Obcasy Extra

  Michał Nogaś

  Trudno przewidzieć, co się wydarzy w Wielkiej Brytanii w ciągu najbliższych lat, ale należy się cieszyć, że nie wykonuje się tu już kary śmierci. Rozmowa z Nadifą Mohamed, somalijsko-brytyjską pisarką, autorką "Szczęśliwców"

  31.01.2024 | 05:58

  kolonializm

  literatura

  pisarka

  powieść

  

• "The New York Times": Nie ma "innej pracy". Przyczyny ubóstwa Filipin leżą w kolonializmie

  Filipiny

  Peter S. Goodman

  Rodino Sawan zakłada drucianą uprząż i mocno zapiera się stopami w błotnistą ścieżkę biegnącą przez skąpaną w upale plantację. W końcu rusza do przodu, z wysiłkiem ciągnąc ładunek: 25 kiści świeżo zerwanych bananów.

  08.01.2024 | 06:03

  Azja

  kapitalizm

  kolonializm

  New York Times

  

• Palestyńczycy, Żydzi, Arabowie. Aż do końca XIX w. mieszkańcy Palestyny nie zrozumieliby pytania, kim się czują

  Magazyn Wyborczej

  Kasper Kalinowski

  Archeolodzy znaleźli w Masadzie resztki niekoszernego pożywienia, a jej obrońcy należeli do rozbójniczej sekty. Te oraz inne mity założycielskie Izraelczyków i Palestyńczyków.

  21.10.2023 | 04:00

  Arabowie

  Bliski Wschód

  imperium osmańskie

  Izrael

  

• To seans obowiązkowy. Póki młodzież w szkołach zbiera "staniki dla Afryki" albo stare trampki

  Kultura

  Zuzanna Kuffel

  "Kompleks zbawcy" to dla polskiego społeczeństwa seans obowiązkowy. Bo wierni w kościołach nadal hojnie sypią na tacę dla misjonarzy, a "białych zbawców" wracających z wojaży do Afryki wita się oklaskami.

  03.10.2023 | 17:33

  Afryka

  kolonializm

  misje zagraniczne

  Stany Zjednoczone

  

• Politolog orientalista: Wzdrygam się, kiedy słyszę "pislam", "katotaliban" i porównania polskiej prawicy do szariatu

  Wolna Sobota

  Mateusz Mazzini

  Polscy intelektualiści mówią: "Rosja to więzienie narodów i się rozpadnie". Ale jak ma się rozpaść, skoro mniejszości to kilka, może kilkanaście procent? I nie ma co liczyć, że Rosja z prezydentem Nawalnym to będzie druga Szwecja

  04.08.2023 | 06:00

  Azja

  Czeczeni

  kolonializm

  Rosja

  

• "Kij flegmatycznego Anglika przyprowadza ich do porządku". Co Polacy 100 lat temu myśleli o Afryce

  Książki

  Grzegorz Łyś

  W 1890 roku czasopismo "Missye Katolickie" odnotowało sensację: "Jakież było zdziwienie Krakowian, gdy ujrzano Murzyna przy ołtarzu w kościele św. Barbary, gdy przenajświętszą ofiarę sprawował. Murzyn, o którym myślano, że chyba do niskich posług jest przydatny, a więc może dojść do pewnego stopnia wykształcenia. Tak jak każdy inny, o białej cerze śmiertelnik".

  22.07.2023 | 04:34

  Afryka

  Czytelnia Wyborczej

  kolonializm

  kolonie

  

• Żądając od Niemiec reparacji za II wojnę, dajemy Litwie prawo do roszczeń wobec Polski za okupację Wileńszczyzny

  Wolna Sobota

  Jarek Gryz

  Nigeryjski przywódca zażądał odszkodowania za lata kolonialnego wyzysku. Brytyjski dyplomata: "Absolutnie się zgadzam. Natychmiast, jak tylko my dostaniemy od Rzymian"

  21.07.2023 | 10:58

  historia

  Izrael

  kolonializm

  kultura woke

  

• "The New York Times": Król Holandii przeprasza za niewolnictwo. Gest wyjątkowy w Europie - ale "jakieś 160 lat za późno"

  kolonializm

  Claire Moses

  Holandia formalnie zniosła niewolnictwo w swoich koloniach w 1863 r., ale dopiero niedawno zaczęła na serio mówić o swoim udziale w tym procederze.

  06.07.2023 | 13:04

  Holandia

  niewolnictwo

  prasa zagraniczna

  

• Brytyjska rodzina królewska odmawia oddania szczątków uprowadzonego księcia etiopskiego

  Wielka Brytania

  Robert Stefanicki

  Pałac Buckingham odrzucił prośbę Etiopii o zwrot szczątków chłopca pochowanego w zamku Windsor w XIX wieku, tłumacząc, że ekshumacja naruszyłaby miejsca spoczynku innych pochowanych tam osób.

  24.05.2023 | 13:14

  Etiopia

  kolonializm

  rodzina królewska

  

• Anne Applebaum: On w szarych prążkach, a ja.... Moje spotkania z królem Karolem

  Wolna Sobota

  Anne Applebaum

  Królowa nie musi być przyjacielska ani przystępna; król nie będzie kimś, z kim chciałoby się pójść na piwo

  09.05.2023 | 14:00

  Anne Applebaum

  brexit

  kolonializm

  król Karol III

  

• Czy Jamajka to Ameryka Łacińska? A Gujana Francuska? Niektórzy skreślają z listy państw latynoskich nawet Brazylię

  Wolna Sobota

  Mateusz Mazzini

  Rozprawiamy o dekolonizacji. A co, jeśli mieszkaniec Ameryki Łacińskiej mówi mi, że swój świat chce definiować za pomocą języka dawnego europejskiego okupanta?

  01.04.2023 | 04:00

  Ameryka Łacińska

  Argentyna

  Brazylia

  Buenos Aires

  

• Czego już nie powie Herkules Poirot? Książki Agathy Christie bez rasistowskich określeń

  Książki

  Anna S. Dębowska

  Wydawnictwo HarperCollins, wznawiając dzieła wszystkie Agathy Christie, poddało je istotnym zmianom. Usunęło to, co zbyt drastyczne dla współczesnego czytelnika.

  27.03.2023 | 12:37

  Agatha Christie

  kolonializm

  rasizm

  

• To nie biedni walczą z bogatymi ani obrońcy przywilejów z ludźmi postępu i wolności. To walczą głupcy i nieuki z ludźmi inteligentnymi

  Wolna Sobota

  Jan Hartman

  Jak nie pruderią, to faszyzmem, jak nie faszyzmem, to w przebraniu queer, ale zawsze górą jest ten sam oportunista gotów zniszczyć każdego, kto wyrasta ponad jego poziom

  11.03.2023 | 04:00

  Cancel Culture

  cenzura

  Jan Hartman

  kolonializm

  

• "To jest wojna białych ludzi". Dlaczego Azji i Afryki nie obchodzi Ukraina

  Wolna Sobota

  Robert Stefanicki

  Rosyjski MSZ dysponuje kadrą dyplomatów, którzy częściej niż ich zachodni odpowiednicy biegle mówią w lokalnych językach.

  25.02.2023 | 04:00

  Afryka

  Ameryka Łacińska

  arabia saudyjska

  Chiny

  

• "Kraj spowity mrokiem złych uczynków". Piekło w Australii

  książki

  Michał Nogaś

  "Plon" uznany został na Antypodach za jedną z najważniejszych książek XXI wieku. Australia rozlicza się z krwawą przeszłością.

  07.02.2023 | 05:00

  Australia

  kolonializm

  Rdzenni mieszkańcy

  

• Książka księcia Harry'ego i serial Netflixa prowokują pytania o rasizm. Również samej Meghan

  Wolna Sobota

  Maciej Jarkowiec

  Narzekanie, że ci czarni, te feministki wszystko mają i nadal im mało prześlepia kontekst historii

  28.01.2023 | 04:00

  Afryka

  kolonializm

  książę harry

  meghan markle

  

• Indie i Chiny starły się w Himalajach

  Azja

  Maria Kruczkowska

  Po roku przerwy dwa największe azjatyckie mocarstwa atomowe starły się po raz kolejny w piątek w himalajskim stanie Arunachal Pradesh.

  13.12.2022 | 13:45

  Chiny

  Himalaje

  Indie

  kolonializm

  

• Kobiety na krwawej wojnie. Kino superbohaterskie już nie musi być męskie

  Marvel

  Dawid Dróżdż

  Po śmierci króla władzę w Wakandzie przejmują kobiety. Czy ochronią swój kraj przed potężnym stworem? "Czarna Pantera: Wakanda w moim sercu" redefiniuje kino superbohaterskie.

  11.11.2022 | 08:00

  Afryka

  Czarna Pantera

  Hollywood

  kolonializm

  

• Autorka "Cudzego kraju". "Kiedy byłam mała, we Francji i Maroku ludzie nie rozmawiali o kolonizacji"

  Kultura

  Jędrzej Dudkiewicz

  "Chciałabym lepiej zrozumieć swoją tożsamość, skąd pochodzę, jaka jest historia takiej osoby jak ja - w połowie Francuzki, w połowie Afrykanki, córki jednocześnie tych, którzy kolonizowali, i tych, którzy byli kolonizowani". Rozmowa z Leilą Slimani, autorką książki "Cudzy kraj".

  22.10.2022 | 06:00

  Francja

  kolonializm

  Maroko

  

• Mieszkańcy byłych kolonii nie płaczą po Elżbiecie II. "Zachwycała was, nosząc ukradzione nam diamenty"

  kolonializm

  Marcelina Szumer-Brysz

  Gdy cały świat zdaje się przeżywać żałobę po śmierci Elżbiety II, są miejsca i rodziny, w których w dniu pogrzebu monarchini wystrzelą korki od szampana. Afryka nie wybaczyła koronie zbrodni z czasów kolonialnych.

  18.09.2022 | 10:51

  Elżbieta II

  jeff bezos

  królowa elżbieta ii

  monarchia