nauka

• Polska nauka trwa, ale nie rośnie? Uczelnie potrzebują skoku jakościowego w badaniach, a dostają ewolucję dydaktyki

  nauka

  Zbigniew Pastuszak

  Polska nie ma uczelni w TOP 100, bo polskie uczelnie produkują mało przełomowej nauki.

  13.12.2025 | 19:34

  UMCS

  Zbigniew Pastuszak

  

• Golatka drobna - jeden z najrzadszych owadów w Polsce i jedyny lądowy chruścik

  kocham owady!

  Mateusz Sowiński

  Chruściki to mała grupa owadów, które są dalekimi krewniakami motyli. Larwy prawie wszystkich ich gatunków żyją pod wodą i często budują sobie domki, aby się ochronić przed drapieżnikami. Istnieje jednak jeden gatunek chruścika, który całe życie spędza na lądzie.

  13.12.2025 | 10:00

  nauka

  owady

  zwierzęta

  

• Siewcy fake newsów w internecie jak członkowie sieci przestępczych. Naukowcy z UW są na ich tropie

  dezinformacja

  Martyna Śmigiel

  W sieci przestępczej eliminacja osób znajdujących się najwyżej w hierarchii powoduje rozpad struktury. Naukowcy z UW z pomocą modelowania matematycznego chcą na podobnej zasadzie rozbić sieć dezinformacji naukowej w Polsce.

  13.12.2025 | 07:02

  matematycy

  nauka

  naukowcy

  Uniwersytet Warszawski

  

• Pamięć i komunikacja bezprzewodowa - mają to nowe telefony i lasy świerkowe

  nauka

  Franciszek Badziak

  Nowe badanie wykazało, że świerki przewidują zaćmienia Słońca i aktywnie na nie reagują. Synchronizują wówczas swoje sygnały bioelektryczne, tworząc sieć łączącą cały las, w której starsze drzewa informują młodsze.

  12.12.2025 | 15:00

  avatar

  fizyka

  natura

  przyroda

  

• Polscy burmistrzowie i Zagłada. Nerwowe reakcje na spokojną książkę

  II wojna światowa

  Grzegorz Rossoliński-Liebe

  W Polsce historia jest od lat instrumentalizowana przez IPN i inne instytuty naukowe. Przeciętnym czytelnikom, a być może też historykom, trudno przyjąć do wiadomości efekty badań nad kolaboracją w administracji.

  12.12.2025 | 06:20

  historia

  nauka

  

• Byle nie do mózgu! Naukowcy zaobserwowali moment, w którym komórki odpornościowe mózgu zjadają wczesne przerzuty raka

  rak

  Margit Kossobudzka

  Chociaż istnieją terapie dla rozwiniętych guzów mózgu, to bardzo niewiele z nich celuje bezpośrednio w pierwsze "komórki zarodkowe" raka, które wnikają do mózgu i tam tworzą guzy przerzutowe.

  11.12.2025 | 18:35

  biologia

  mózg

  nauka

  onkologia

  

• Biofobia. W coraz większym stopniu boimy się natury

  przyroda

  Kasper Kalinowski

  Postęp i urbanizacja sprawiły, że mamy coraz mniej okazji do kontaktu z naturą. A przyroda budzi w nas negatywne emocje - wynika z nowych badań.

  11.12.2025 | 17:11

  fobia

  natura

  nauka

  stany lękowe

  

• Kto ponad 400 tys. lat temu zakrzesał ogień na Wyspach Brytyjskich?

  ogień

  Tomasz Ulanowski

  Naukowcy znaleźli najstarsze ślady krzesania ognia. O odkryciu informuje najnowsze "Nature".

  11.12.2025 | 06:00

  antropologia

  archeologia

  mózg

  nauka

  

• Hjortspring, prehistoryczna łódź odkryta w Danii, mogła wyjść spod rąk szkutników z terenów Polski

  odkrycia archeologiczne

  Joanna Bujakiewicz

  Łódź z wojownikami wypłynęła z wybrzeża Bałtyku, by zaatakować duńską wyspę Als. Jeden z nich zostawił odcisk palca w smole, którą uszczelniono deski łodzi.

  10.12.2025 | 20:00

  archeologia

  Dania

  nauka

  odkrycia

  

• Choroby psychiczne mają wspólne korzenie. Naukowcy wskazują na geny pięciu kategorii

  Margit Kossobudzka

  Połowa ludzkości spełnia kryteria co najmniej jednego zaburzenia psychicznego, a wiele osób spełnia kryteria wielu zaburzeń. Jak się okazuje, mają one wspólne podłoże genetyczne.

  10.12.2025 | 17:00

  depresja

  mózg

  nauka

  schizofrenia

  

• Żyją szybko, umierają młodo. Sława skraca życie muzyków, zwłaszcza solistów

  sława

  Kasper Kalinowski

  Rozważacie karierę muzyczną, ale chcecie żyć długo? Lepiej nie odnoście sukcesów. Jeśli jednak już się uprzecie, warto założyć zespół.

  10.12.2025 | 14:00

  bogactwo

  długowieczność

  muzyka

  nauka

  

• Do prof. Magdaleny Środy: Nazywanie myśliwych mordercami nigdzie nas nie zaprowadzi

  myśliwi

  Robert Jurszo

  Nie sprowadzajmy debaty o myśliwych i polowaniach do hejtu. Odbywa się to kosztem zwierząt i przyrody.

  10.12.2025 | 10:10

  Klimat i Środowisko

  Magdalena Środa

  nauka

  opinia

  

• Skąd samce bonobo "wiedzą", że samice są płodne? Naukowcy odkryli ich sekret

  bonobo

  Tomasz Ulanowski

  Wiedzą w cudzysłowie, bo podobnie jak mężczyźni samce bonobo nie są świadome tego, czy samice, z którymi uprawiają seks, są w płodnej fazie cyklu. A jednak w nią trafiają.

  10.12.2025 | 06:00

  antropologia

  biologia

  nauka

  przyroda

  

• Monumentalna inwestycja UŚ zagrożona utratą dofinansowania. Pojawił się nowy pomysł na ratunek

  Uniwersytet Śląski

  Magdalena Warchala-Kopeć

  Monumentalny gmach Śląskiego Interdyscyplinarnego Centrum Chemii jeszcze nie powstał, a Uniwersytet Śląski już martwi się, jak wywiązać się ze zobowiązań i zapełnić go studentami. W przeciwnym razie straci dofinansowanie.

  10.12.2025 | 05:55

  chemia

  edukacja

  Katowice

  nauka

  

• Poród naturalny czy cesarskie cięcie? Naukowcy znaleźli kolejny czynnik przemawiający za fizjologią

  poród

  Margit Kossobudzka

  Tym razem jest nim... kortyzol, czyli tzw. hormon stresu. Poród jest ważnym etapem rozwojowym i pominięcie go może mieć niezamierzone konsekwencje zdrowotne - twierdzą uczeni.

  09.12.2025 | 19:00

  cesarskie cięcie

  ewolucja

  kortyzol

  nauka

  

• Przyznano granty ERC. Miliony euro dla badaczy z Warszawy i Wrocławia

  granty ERC

  Alicja Gardulska

  W najnowszym rozdaniu grantów Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC) jest czworo badaczy z Polski.

  09.12.2025 | 17:56

  badania naukowe

  granty

  nauka

  naukowcy

  

• Naukowcy z MIT odkryli w Pompejach gorący sekret rzymskiego betonu. Dlatego jest tak trwały!

  beton

  Piotr Cieśliński

  Dzięki odkryciu na wulkanicznym "pogorzelisku" udało się ustalić, jak zbudowano rzymskie imperium.

  09.12.2025 | 17:00

  budownictwo

  nauka

  Pompeje

  Rzym

  

• Chatoboty bez trudu przekonają cię do głosowania na PiS

  sztuczna inteligencja

  Kasper Kalinowski

  W Polsce wpływ sztucznej inteligencji na decyzje wyborców jest niemal trzykrotnie większy niż w USA - pokazują naukowcy.

  09.12.2025 | 14:00

  demokracja

  dezinformacja

  nauka

  nowe technologie

  

• Polska potrzebuje prywatnego finansowania nauki. Pierwszy krok jest prosty

  nauka

  Joanna Tyrowicz

  Myślenie o nauce w kategoriach zlecania badań jest nie tylko utylitarnym (i upokarzającym) jej deprecjonowaniem, ale także - znów delikatnie mówiąc - krótkowzrocznością.

  09.12.2025 | 13:48

  uczelnie

  

• Wieczne chemikalia szkodzą ciężarnym i płodom

  wieczne chemikalia

  Tomasz Ulanowski

  To wniosek z naturalnego eksperymentu, którego wyniki publikuje najnowsze wydanie tygodnika "PNAS" należącego do amerykańskiej Narodowej Akademii Nauk.

  09.12.2025 | 06:00

  ciąża

  Klimat i Środowisko

  matki

  nauka

  

• Naukowcy częściowo zregenerowali uszkodzony rdzeń kręgowy. Na razie u szczurów

  rdzeń kręgowy

  Margit Kossobudzka

  Uszkodzenie rdzenia kręgowego to jedna na najtrudniejszych sytuacji zdrowotnych, w jakich może znaleźć się człowiek. Ci, którzy przeżyją taki uraz, często są przykuci do wózka albo do łóżka na resztę życia.

  08.12.2025 | 21:00

  mózg

  nauka

  neurobiologia

  urazy

  

• Twarze nauki 2025 r. "Nature" przedstawia swoją wspaniałą dziesiątkę

  Nature

  Piotr Cieśliński

  Co roku redakcja "Nature" wyróżnia osoby, bez których minione 12 miesięcy wyglądałyby zupełnie inaczej w światowej nauce.

  08.12.2025 | 19:12

  nauka

  naukowcy

  odkrycia

  ranking

  

• Orkan "Bram". Co nam przyniesie?

  orkan

  Krzysztof Drozdowski

  Najbliższe godziny będą trudne dla mieszkańców Wysp Brytyjskich, zwłaszcza dla mieszkańców Szkocji I Irlandii. I my nie uciekniemy spod wpływu orkanu "Bram".

  08.12.2025 | 14:36

  cyklon

  nauka

  pogoda

  prognoza pogody

  

• Śląski Festiwal Nauki. Przez trzy dni miłośnicy wiedzy odwiedzali MCK w Katowicach

  edukacja

  Magdalena Warchala-Kopeć

  Przez trzy dni dzieci, młodzież i dorośli w różnym wieku bawili się i uczyli podczas 9. Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice, jednego z największych wydarzeń popularnonaukowych w Europie.

  08.12.2025 | 14:10

  Katowice

  Międzynarodowe Centrum Kongresowe

  nauka

  Strefa ucznia

  

• Jedne z najstarszych instrumentów dętych świata czy muszle grające na larum? Trąbiono w nie 6 tys. lat temu

  muzyka

  Joanna Bujakiewicz

  Neolityczne instrumenty z muszli były głośne jak młot pneumatyczny. Mieszkańcom Półwyspu Iberyjskiego służyły prawdopodobnie do przekazywania ważnych informacji. Ale nie tylko.

  08.12.2025 | 10:44

  archeologia

  instrumenty

  nauka

  odkrycia archeologiczne

  

• 7 rzeczy, których nie wiedzieliśmy tydzień temu

  odkrycia naukowe

  Tomasz Ulanowski

  Seppuku u mrówek, błyskawice na Marsie, psy na zdrowie, zabójcze Starlinki, narcystyczni aktywiści, czarna śmierć i szczepionka przeciw fentanylowi. Oto nasz wybór odkryć, którymi naukowcy niedawno się pochwalili.

  08.12.2025 | 06:00

  7 rzeczy

  nauka

  naukowcy

  

• Święty Mikołaj czy święta Barbara? Rozwiąż quiz

  quizy Wyborczej

  Tomasz Ulanowski

  Co łączy mikołajki z Barbórką? W pierwsze święto prezenty dostają dzieci, a w drugie - górnicy. My nie jesteśmy tak wybiórczy.

  06.12.2025 | 17:02

  Barbórka

  mikołajki

  nauka

  prezenty

  

• Tegoroczny Śląski Festiwal Nauki zachęca do eksperymentowania

  Śląski Festiwal Nauki

  Janusz Jaros,  PAP Mateusz Babak

  Trzydniowy festiwal w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach przyciąga setki wolontariuszy, organizatorów i tysiące gości. Górnośląska metropolia zapewniła im bezpłatne bilety autobusowe.

  06.12.2025 | 14:40

  festiwal

  nauka

  wiedza

  śląsk

  

• Krótka historia o tym, jak spotkałem dzieworódkę na śniegu, czyli korzenicę dębową

  kocham owady!

  Mateusz Sowiński

  Niewiele owadów jest aktywnych zimą. Istnieje jednak kilka gatunków, które nie tylko są świetnie przystosowane do życia o tej porze roku, ale mogą funkcjonować jedynie w niskich temperaturach.

  06.12.2025 | 13:41

  nauka

  owady

  przyroda

  zima

  

• Zamrożony budżet NCN. Posłowie nie znaleźli ani złotówki na badania podstawowe

  budżet państwa

  Alicja Gardulska

  Nie pomogły apele środowiska, tysiące podpisów pod listem do najważniejszych osób w państwie i wystąpienia naukowców w Sejmie. Więcej środków na badania podstawowe w 2026 r. nie będzie.

  05.12.2025 | 17:49

  badania naukowe

  Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego

  nauka

  Sejm

  

• Książki popularnonaukowe 2025 r. Na mikołajki i pod choinkę

  prezenty

  Robert Jurszo,  Kasper Kalinowski,  Joanna Bujakiewicz,  Aleksander Gurgul,  Piotr Cieśliński,  Katarzyna Staszak

  Mamy nadzieję, że te książki dostarczą wam odpowiedniej dawki wiedzy, rozrywki, a przede wszystkim czystej przyjemności płynącej z czytania.

  05.12.2025 | 16:00

  Boże Narodzenie

  książki

  mikołajki

  nauka

  

• Kto zapiął psa na łańcuch, ten skaże go na dożywocie w kojcu. Odpowiedź Czuchnowskiemu

  ustawa łańcuchowa

  Robert Jurszo

  Dobre prawo musi być skuteczne. A wyegzekwowanie zapisów tzw. ustawy łańcuchowej graniczyłoby z cudem.

  05.12.2025 | 14:00

  Klimat i Środowisko

  nauka

  ochrona zwierząt

  psy

  

• Idzie ocieplenie. Będą dwucyfrowe temperatury, ale też deszcz i silny wiatr

  prognoza pogody

  Krzysztof Drozdowski

  A jeszcze kilka dni temu prognozowano kolejne opady śniegu, co pozwalało nieśmiało marzyć o białych świętach.

  05.12.2025 | 11:39

  deszcz

  grudzień

  jesień

  nauka

  

• Fentanyl. Amerykanie rozpoczną testy pierwszej szczepionki

  fentanyl

  Margit Kossobudzka

  Już niewielka ilość fentanylu, tyle co kilka ziarenek piasku, wystarczy, aby zatrzymać oddech.

  05.12.2025 | 10:30

  narkotyki

  nauka

  szczepienia

  uzależnienia

  

• Oto kostki domina, które doprowadziły do epidemii czarnej śmierci w Europie

  dżuma

  Tomasz Ulanowski

  Według naukowców pierwsza kostka domina, która ostatecznie doprowadziła do epidemii dżumy w XIV-wiecznej Europie, przewróciła się w jednym z regionów o silnej aktywności wulkanicznej. Badacze docierają do niej niczym po nitce do kłębka, rekonstruując przeszłość z wielu pozornie rozproszonych śladów.

  04.12.2025 | 17:00

  czarna śmierć

  epidemia

  nauka

  odkrycie naukowe

  

• Chiński test rakiety wielokrotnego użytku. Wcelowali, ale nie wyhamowali

  rakiety kosmiczne

  Piotr Cieśliński

  Chińczycy są coraz bliżej przełamania amerykańskiego monopolu na tanie rakiety, których pierwszy stopień wraca na Ziemię i może być używany wielokrotnie. A to właśnie ta technologia decyduje dziś o tym, kto wygrywa wyścig zbrojeń w kosmosie.

  04.12.2025 | 13:03

  Chiny

  loty w kosmos

  nauka

  spacex

  

• Aktywizm ekologiczny może nasilać narcyzm i psychopatię

  aktywiści

  Kasper Kalinowski

  Nowe badanie komplikuje obraz altruistycznych i pełnych empatii aktywistów ekologicznych. Ich motywacje są złożone, a w niektórych przypadkach wiążą się z tzw. ciemną triadą osobowości.

  04.12.2025 | 10:22

  antropocen

  narcyzm

  nauka

  osobowość

  

• Profesor etyki: Kiedy naukowiec wygłasza oczywiste nieprawdy, potrzebna jest zdecydowana reakcja

  naukowcy

  Alicja Gardulska

  Jak obowiązkiem lekarza jest diagnozowanie i leczenie chorób, tak obowiązkiem naukowca - dostarczanie i prezentowanie informacji zgodnych z aktualnym stanem wiedzy - mówi prof. Paweł Łuków, etyk.

  04.12.2025 | 08:15

  Bogdan Rymanowski

  etyka

  media

  nauka

  

• Starlinki zabijają nam Hubble'a - ostrzegają naukowcy z NASA

  Starlink

  Tomasz Ulanowski

  To śmierć od tysiąca ciosów. Kosmiczny Teleskop Hubble'a nie umiera zresztą sam. A i zabójców jest więcej od samych satelitów sieci Starlink.

  04.12.2025 | 06:01

  astronomia

  kosmiczny teleskop hubble'a

  kosmos

  nauka

  

• Wszystko dzięki nerkom? Największe badanie starożytnego DNA z Afryki uzupełnia wiedzę w ewolucji Homo sapiens

  homo sapiens

  Margit Kossobudzka

  Nasz gatunek istnieje od co najmniej 300 tys. lat. Afrykańskie pochodzenie Homo sapiens potwierdzają badania genetyczne, antropologiczne i archeologiczne. Wciąż jednak luki ma nasza wiedza o procesie ewolucji człowieka.

  03.12.2025 | 17:17

  archeologia

  genetyka

  nauka

  paleontologia