nauka

• OZE biją węgiel. Przełom roku według "Science"

  OZE

  Tomasz Ulanowski

  W 2025 r. odnawialne źródła energii (OZE), przede wszystkim fotowoltaika i wiatraki, po raz pierwszy wyprodukowały więcej prądu niż elektrownie węglowe. Głównie dzięki rewolucji energetycznej w Chinach.

  18.12.2025 | 20:00

  globalne ocieplenie

  Klimat i Środowisko

  nauka

  odnawialne źródła energii

  

• "Czemuż innego nie ma świata?". Wg niektórych jest, czyli koncepcja wieloświatów

  science(non)fiction

  Franciszek Badziak

  Prawdziwości teorii zakładającej istnienie wielu rzeczywistości nie wykluczał Stephen Hawking. Jednak inni fizycy określają jej zwolenników "sektą". Co na temat mówi fizyka kwantowa?

  18.12.2025 | 06:05

  fizyka

  fizyka kwantowa

  nauka

  Wieloświaty

  

• "Designerska wagina". Naukowcy porównali okaleczanie żeńskich narządów płciowych do zabiegów kosmetycznych

  Społeczeństwo

  Dominika Wantuch

  Hasło "okaleczanie żeńskich narządów płciowych" jest stygmatyzujące, niepoparte badaniami i narzucane przez zachodnie narracje - twierdzą naukowcy w piśmie "Journal of Medical Ethics", powiązanym z renomowanym "British Medical Journal". Porównują te brutalne praktyki do zabiegów kosmetycznych.

  17.12.2025 | 18:07

  Afryka

  nauka

  obrzezanie kobiet

  okaleczanie żeńskich narządów płciowych

  

• Działacz PiS z Olsztyna rozlicza polskiego astronautę: "Małżonek posłanki KO"

  Warmia i Mazury

  Tomasz Kurs

  Kim jest Sławosz Uznański-Wiśniewski? Większość z nas odpowie, że to Polski astronauta, ale są i tacy, którzy widzą w nim przede wszystkim męża posłanki Koalicji Obywatelskiej.

  17.12.2025 | 15:10

  nauka

  Olsztyn

  samorząd

  Sławosz Uznański-Wiśniewski

  

• Biolożka molekularna: Badam jak neurony zachowują swój fitness

  polscy naukowcy donoszą

  Dr Lidia Wróbel

  Myślę, że do chorób neurodegeneracyjnych nie prowadzi jeden mechanizm. Sądzę, że jest tu podobnie jak w przypadku różnych typów raka. Każdy pacjent ma troszkę inny molekularny mechanizm choroby, podobnie jak istnieją różne mutacje w raku.

  17.12.2025 | 11:35

  biologia

  choroba alzheimera

  choroby neurodegeneracyjne

  komórka

  

• Morskie fale na niebie, czyli o niestabilności Kelvina - Helmholtza

  zjawiska atmosferyczne

  Krzysztof Drozdowski

  Pewien rodzaj zjawiska w chmurach możemy zaobserwować niezwykle rzadko. Szczególny zbieg warunków niezbędny do jego powstania trwa krótko. To czas liczony w minutach.

  16.12.2025 | 16:22

  chmury

  nauka

  pogoda

  zjawiska pogodowe

  

• Niektóre rośliny przywabiają owady... ciepłem - odkryli naukowcy

  rośliny

  Tomasz Ulanowski

  Ten roślinno-owadzi związek może trwać od ponad 200 mln lat.

  16.12.2025 | 06:05

  kwiaty

  nauka

  owady

  przyroda

  

• Alpy stracą 97 proc. lodowców - prognozują naukowcy

  lodowce

  Tomasz Ulanowski

  Globalne ocieplenie zbierze wielkie żniwo także wśród lodowców w innych częściach świata.

  15.12.2025 | 17:05

  Alpy

  antropocen

  globalne ocieplenie

  Klimat i Środowisko

  

• Bezsenność i lęk idą w parze ze słabszym układem odpornościowym. Naukowcy odkrywają dlaczego

  odporność

  Margit Kossobudzka

  Lęk i nieprzespane noce osłabiają mechanizmy obronne organizmu, zwiększając podatność na infekcje, nowotwory i choroby autoimmunologiczne. Naukowcy odkryli potencjalny mechanizm, który może łączyć te czynniki psychologiczne z problemami z odpornością.

  15.12.2025 | 14:35

  bezsenność

  nauka

  stres

  zaburzenia lękowe

  

• Połączenie sił Asgardu z symbiotyczną bakterią. Złożone życie rozwinęło się wcześniej, niż sądzono

  życie

  Margit Kossobudzka

  Transformacja życia w formę bardziej złożoną rozpoczęła się prawie 2,9 mld lat temu. I zaczęła sie od jądra.

  15.12.2025 | 11:35

  biologia

  genetyka

  komórka

  nauka

  

• Kto ponad 400 tys. lat temu zakrzesał ogień? 7 rzeczy, których nie wiedzieliśmy tydzień temu

  nauka

  Kasper Kalinowski

  Chatboty wpływające na decyzje wyborców, sekret rzymskiego betonu, sposoby samców bonobo na wykrycie owulacji partnerek, genetyczne podłoże chorób psychicznych czy najstarsze ślady ognia. Zapraszam na przegląd najciekawszych odkryć naukowych ubiegłego tygodnia.

  15.12.2025 | 06:05

  7 rzeczy

  naukowcy

  odkrycie naukowe

  

• 80 lat Politechniki Wrocławskiej. "Budujemy europejski uniwersytet technologiczny, a nie typową polską politechnikę"

  Politechnika Wrocławska

  Sławomir Szymański

  Mamy współtworzyć naukę światową, naszym badaczom zapewnić możliwość funkcjonowania w przestrzeni europejskiej, a absolwentów przygotowywać tak, by mogli pracować w krajach UE. To są nowe zadania - mówi prof. Arkadiusz Wójs, rektor Politechniki Wrocławskiej.

  14.12.2025 | 11:34

  nauka

  studenci

  uczelnie

  Wrocław

  

• Trzy książki dla każdego. Jedna pomoże w starciu z wąsatym wujkiem przy świątecznym stole

  prezenty

  Tomasz Ulanowski

  Każda z tych książek to prezent dla duszy. Z każdej czegoś się dowiesz - o sobie o i świecie. Wszystkie świetnie nadają się pod choinkę.

  14.12.2025 | 09:35

  ewolucja

  konie

  książki

  nauka

  

• Pisała o historii i tworzyła historię. Sanitariuszka z Powstania Warszawskiego, która badała starożytność

  Ludzie nauki Kujaw i Pomorza

  Agata Szczygielska-Jakubowska

  Prof. Maria Jaczynowska poświęciła życie studiom nad dziejami starożytnego Rzymu i wierzeniami religijnymi w świecie rzymskim. Jej losy tragicznie splotły się z historią Polski. W Powstaniu Warszawskim, w którym walczyła jako nastoletnia dziewczyna, straciła ukochaną siostrę.

  14.12.2025 | 08:20

  nauka

  naukowcy

  

• Polska nauka trwa, ale nie rośnie? Uczelnie potrzebują skoku jakościowego w badaniach, a dostają ewolucję dydaktyki

  nauka

  Zbigniew Pastuszak

  Polska nie ma uczelni w TOP 100, bo polskie uczelnie produkują mało przełomowej nauki.

  13.12.2025 | 19:34

  UMCS

  Zbigniew Pastuszak

  

• Golatka drobna - jeden z najrzadszych owadów w Polsce i jedyny lądowy chruścik

  kocham owady!

  Mateusz Sowiński

  Chruściki to mała grupa owadów, które są dalekimi krewniakami motyli. Larwy prawie wszystkich ich gatunków żyją pod wodą i często budują sobie domki, aby się ochronić przed drapieżnikami. Istnieje jednak jeden gatunek chruścika, który całe życie spędza na lądzie.

  13.12.2025 | 10:00

  nauka

  owady

  zwierzęta

  

• Siewcy fake newsów w internecie jak członkowie sieci przestępczych. Naukowcy z UW są na ich tropie

  dezinformacja

  Martyna Śmigiel

  W sieci przestępczej eliminacja osób znajdujących się najwyżej w hierarchii powoduje rozpad struktury. Naukowcy z UW z pomocą modelowania matematycznego chcą na podobnej zasadzie rozbić sieć dezinformacji naukowej w Polsce.

  13.12.2025 | 07:02

  matematycy

  nauka

  naukowcy

  Uniwersytet Warszawski

  

• Pamięć i komunikacja bezprzewodowa - mają to nowe telefony i lasy świerkowe

  nauka

  Franciszek Badziak

  Nowe badanie wykazało, że świerki przewidują zaćmienia Słońca i aktywnie na nie reagują. Synchronizują wówczas swoje sygnały bioelektryczne, tworząc sieć łączącą cały las, w której starsze drzewa informują młodsze.

  12.12.2025 | 15:00

  avatar

  fizyka

  natura

  przyroda

  

• Polscy burmistrzowie i Zagłada. Nerwowe reakcje na spokojną książkę

  II wojna światowa

  Grzegorz Rossoliński-Liebe

  W Polsce historia jest od lat instrumentalizowana przez IPN i inne instytuty naukowe. Przeciętnym czytelnikom, a być może też historykom, trudno przyjąć do wiadomości efekty badań nad kolaboracją w administracji.

  12.12.2025 | 06:20

  historia

  nauka

  

• Byle nie do mózgu! Naukowcy zaobserwowali moment, w którym komórki odpornościowe mózgu zjadają wczesne przerzuty raka

  rak

  Margit Kossobudzka

  Chociaż istnieją terapie dla rozwiniętych guzów mózgu, to bardzo niewiele z nich celuje bezpośrednio w pierwsze "komórki zarodkowe" raka, które wnikają do mózgu i tam tworzą guzy przerzutowe.

  11.12.2025 | 18:35

  biologia

  mózg

  nauka

  onkologia

  

• Biofobia. W coraz większym stopniu boimy się natury

  przyroda

  Kasper Kalinowski

  Postęp i urbanizacja sprawiły, że mamy coraz mniej okazji do kontaktu z naturą. A przyroda budzi w nas negatywne emocje - wynika z nowych badań.

  11.12.2025 | 17:11

  fobia

  natura

  nauka

  stany lękowe

  

• Kto ponad 400 tys. lat temu zakrzesał ogień na Wyspach Brytyjskich?

  ogień

  Tomasz Ulanowski

  Naukowcy znaleźli najstarsze ślady krzesania ognia. O odkryciu informuje najnowsze "Nature".

  11.12.2025 | 06:00

  antropologia

  archeologia

  mózg

  nauka

  

• Hjortspring, prehistoryczna łódź odkryta w Danii, mogła wyjść spod rąk szkutników z terenów Polski

  odkrycia archeologiczne

  Joanna Bujakiewicz

  Łódź z wojownikami wypłynęła z wybrzeża Bałtyku, by zaatakować duńską wyspę Als. Jeden z nich zostawił odcisk palca w smole, którą uszczelniono deski łodzi.

  10.12.2025 | 20:00

  archeologia

  Dania

  nauka

  odkrycia

  

• Choroby psychiczne mają wspólne korzenie. Naukowcy wskazują na geny pięciu kategorii

  Margit Kossobudzka

  Połowa ludzkości spełnia kryteria co najmniej jednego zaburzenia psychicznego, a wiele osób spełnia kryteria wielu zaburzeń. Jak się okazuje, mają one wspólne podłoże genetyczne.

  10.12.2025 | 17:00

  depresja

  mózg

  nauka

  schizofrenia

  

• Żyją szybko, umierają młodo. Sława skraca życie muzyków, zwłaszcza solistów

  sława

  Kasper Kalinowski

  Rozważacie karierę muzyczną, ale chcecie żyć długo? Lepiej nie odnoście sukcesów. Jeśli jednak już się uprzecie, warto założyć zespół.

  10.12.2025 | 14:00

  bogactwo

  długowieczność

  muzyka

  nauka

  

• Do prof. Magdaleny Środy: Nazywanie myśliwych mordercami nigdzie nas nie zaprowadzi

  myśliwi

  Robert Jurszo

  Nie sprowadzajmy debaty o myśliwych i polowaniach do hejtu. Odbywa się to kosztem zwierząt i przyrody.

  10.12.2025 | 10:10

  Klimat i Środowisko

  Magdalena Środa

  nauka

  opinia

  

• Skąd samce bonobo "wiedzą", że samice są płodne? Naukowcy odkryli ich sekret

  bonobo

  Tomasz Ulanowski

  Wiedzą w cudzysłowie, bo podobnie jak mężczyźni samce bonobo nie są świadome tego, czy samice, z którymi uprawiają seks, są w płodnej fazie cyklu. A jednak w nią trafiają.

  10.12.2025 | 06:00

  antropologia

  biologia

  nauka

  przyroda

  

• Monumentalna inwestycja UŚ zagrożona utratą dofinansowania. Pojawił się nowy pomysł na ratunek

  Uniwersytet Śląski

  Magdalena Warchala-Kopeć

  Monumentalny gmach Śląskiego Interdyscyplinarnego Centrum Chemii jeszcze nie powstał, a Uniwersytet Śląski już martwi się, jak wywiązać się ze zobowiązań i zapełnić go studentami. W przeciwnym razie straci dofinansowanie.

  10.12.2025 | 05:55

  chemia

  edukacja

  Katowice

  nauka

  

• Poród naturalny czy cesarskie cięcie? Naukowcy znaleźli kolejny czynnik przemawiający za fizjologią

  poród

  Margit Kossobudzka

  Tym razem jest nim... kortyzol, czyli tzw. hormon stresu. Poród jest ważnym etapem rozwojowym i pominięcie go może mieć niezamierzone konsekwencje zdrowotne - twierdzą uczeni.

  09.12.2025 | 19:00

  cesarskie cięcie

  ewolucja

  kortyzol

  nauka

  

• Przyznano granty ERC. Miliony euro dla badaczy z Warszawy i Wrocławia

  granty ERC

  Alicja Gardulska

  W najnowszym rozdaniu grantów Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC) jest czworo badaczy z Polski.

  09.12.2025 | 17:56

  badania naukowe

  granty

  nauka

  naukowcy

  

• Naukowcy z MIT odkryli w Pompejach gorący sekret rzymskiego betonu. Dlatego jest tak trwały!

  beton

  Piotr Cieśliński

  Dzięki odkryciu na wulkanicznym "pogorzelisku" udało się ustalić, jak zbudowano rzymskie imperium.

  09.12.2025 | 17:00

  budownictwo

  nauka

  Pompeje

  Rzym

  

• Chatoboty bez trudu przekonają cię do głosowania na PiS

  sztuczna inteligencja

  Kasper Kalinowski

  W Polsce wpływ sztucznej inteligencji na decyzje wyborców jest niemal trzykrotnie większy niż w USA - pokazują naukowcy.

  09.12.2025 | 14:00

  demokracja

  dezinformacja

  nauka

  nowe technologie

  

• Polska potrzebuje prywatnego finansowania nauki. Pierwszy krok jest prosty

  nauka

  Joanna Tyrowicz

  Myślenie o nauce w kategoriach zlecania badań jest nie tylko utylitarnym (i upokarzającym) jej deprecjonowaniem, ale także - znów delikatnie mówiąc - krótkowzrocznością.

  09.12.2025 | 13:48

  uczelnie

  

• Wieczne chemikalia szkodzą ciężarnym i płodom

  wieczne chemikalia

  Tomasz Ulanowski

  To wniosek z naturalnego eksperymentu, którego wyniki publikuje najnowsze wydanie tygodnika "PNAS" należącego do amerykańskiej Narodowej Akademii Nauk.

  09.12.2025 | 06:00

  ciąża

  Klimat i Środowisko

  matki

  nauka

  

• Naukowcy częściowo zregenerowali uszkodzony rdzeń kręgowy. Na razie u szczurów

  rdzeń kręgowy

  Margit Kossobudzka

  Uszkodzenie rdzenia kręgowego to jedna na najtrudniejszych sytuacji zdrowotnych, w jakich może znaleźć się człowiek. Ci, którzy przeżyją taki uraz, często są przykuci do wózka albo do łóżka na resztę życia.

  08.12.2025 | 21:00

  mózg

  nauka

  neurobiologia

  urazy

  

• Twarze nauki 2025 r. "Nature" przedstawia swoją wspaniałą dziesiątkę

  Nature

  Piotr Cieśliński

  Co roku redakcja "Nature" wyróżnia osoby, bez których minione 12 miesięcy wyglądałyby zupełnie inaczej w światowej nauce.

  08.12.2025 | 19:12

  nauka

  naukowcy

  odkrycia

  ranking

  

• Orkan "Bram". Co nam przyniesie?

  orkan

  Krzysztof Drozdowski

  Najbliższe godziny będą trudne dla mieszkańców Wysp Brytyjskich, zwłaszcza dla mieszkańców Szkocji I Irlandii. I my nie uciekniemy spod wpływu orkanu "Bram".

  08.12.2025 | 14:36

  cyklon

  nauka

  pogoda

  prognoza pogody

  

• Śląski Festiwal Nauki. Przez trzy dni miłośnicy wiedzy odwiedzali MCK w Katowicach

  edukacja

  Magdalena Warchala-Kopeć

  Przez trzy dni dzieci, młodzież i dorośli w różnym wieku bawili się i uczyli podczas 9. Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice, jednego z największych wydarzeń popularnonaukowych w Europie.

  08.12.2025 | 14:10

  Katowice

  Międzynarodowe Centrum Kongresowe

  nauka

  Strefa ucznia

  

• Jedne z najstarszych instrumentów dętych świata czy muszle grające na larum? Trąbiono w nie 6 tys. lat temu

  muzyka

  Joanna Bujakiewicz

  Neolityczne instrumenty z muszli były głośne jak młot pneumatyczny. Mieszkańcom Półwyspu Iberyjskiego służyły prawdopodobnie do przekazywania ważnych informacji. Ale nie tylko.

  08.12.2025 | 10:44

  archeologia

  instrumenty

  nauka

  odkrycia archeologiczne

  

• 7 rzeczy, których nie wiedzieliśmy tydzień temu

  odkrycia naukowe

  Tomasz Ulanowski

  Seppuku u mrówek, błyskawice na Marsie, psy na zdrowie, zabójcze Starlinki, narcystyczni aktywiści, czarna śmierć i szczepionka przeciw fentanylowi. Oto nasz wybór odkryć, którymi naukowcy niedawno się pochwalili.

  08.12.2025 | 06:00

  7 rzeczy

  nauka

  naukowcy