To policzek dla nas - mówi prof. Michał Karoński, pierwszy przewodniczący Rady Narodowego Centrum Nauki. W środowisku naukowym wrze po tym, jak minister nauki Marcin Kulasek ogłosił, kto będzie wskazywał nowych członków rady najważniejszej agencji grantowej.
Dlaczego ludzie zwykle skręcają w lewo? Czy ze zbioru cech psychologicznych możemy odgadnąć płeć właściciela? Co jest przyczyną ogólnoświatowego spadku ciąż wśród nastolatek? Zapraszam na przegląd najciekawszych odkryć naukowych ubiegłego tygodnia.
"Jest obecnie jedną z nielicznych osób pracujących w Polsce, których osiągnięcia badawcze mogłyby zostać wzięte pod rozwagę przez Komitet Noblowski w dziedzinie medycyny lub chemii" - uważa Prezydium PAN. Laureatką pierwszej w historii Nagrody Polskiej Akademii Nauk zostanie prof. Agnieszka Chacińska, dyrektorka najmłodszego instytutu naukowego PAN.
Premier Donald Tusk oddał sprawy nauki Lewicy i niemal zupełnie się w nie nie miesza. Konsekwentnie nie wtrącają się też inni koalicjanci. Mało tego, ostatnio nie miesza się już nawet Lewica. Wychodzi na to, że nauką ma się zajmować wyłącznie minister nauki. A ten już ogłasza sukces.
Jeśli oczekujemy od kogoś, że zostanie wybitnym piłkarzem, to oczywiste jest, że potrzebuje nie tylko talentu, ale też dobrego trenera, profesjonalnych fizjoterapeutów, porządnego stadionu czy starannie utrzymanej murawy. Bez tego, nie da się zbudować silnej narodowej reprezentacji. W nauce jest tak samo - mówi prof. Maria Leptin.
W naszym wspólnym interesie - niezależnie od podziałów politycznych - jest to, by wybitni specjaliści zostawali w Polsce i by to u nas pracowali nad nowymi technologiami. Tylko wtedy nasz kraj będzie mógł konkurować z najbardziej rozwiniętymi gospodarkami świata
Podkreślają, że bez zmian w finansowaniu nauki pozostaniemy montownią cudzych pomysłów. Obawiają się luki pokoleniowej, która tworzy się w polskiej akademii. Inni ubolewają nad odpływem najzdolniejszych na zagraniczne uczelnie. To tylko kilka powodów, dla których naukowcy postanowili zaprotestować.
Nikt w środowisku nie pamięta protestu w takiej formie i skali. Naukowcy, którzy domagają się większych nakładów na naukę, przyszli przed Sejm. "Skłodowska znów by wyjechała" - napisano na jednym z transparentów.
Pisaliśmy petycje, pukaliśmy do polityków, chodziliśmy na sejmowe komisje. Okazało się, że kręcimy się w kółko i nie osiągamy niczego. Panuje przekonanie, że nasz sektor jest powoli wygaszany - mówią dr hab. Agata Starosta i dr hab. Łukasz Okruszek.
Postulaty naukowców poparły wszystkie ważne środowiskowe gremia. 27 maja na protest do Warszawy przyjadą badacze m.in. z Łodzi, Krakowa, Katowic i Poznania.
Prawdopodobieństwo dokonania przełomowego odkrycia spada wraz z wiekiem naukowca. Nie oznacza to jednak, że starsi badacze są mniej przydatni.
Fińscy nurkowie natrafili na nie w jednej z podwodnych jaskiń.
Do naukowców dołączają studenci i związkowcy. Pod petycją przeciwko głodzeniu sektora nauki podpisało się już ponad 4,3 tys. osób.
Chcemy pokazać politykom naszą determinację. Wysłać im znak ostrzegawczy przed zbliżającym się rokiem wyborczym - mówią naukowcy. I apelują o więcej pieniędzy na badania.
Naukowcy z Gdańska pracują nad spersonalizowanym mlekiem dla wcześniaków. Technologia wzbogacania kobiecego mleka ma być gotowa w 2029 roku.
To kosmetyczna korekta, która zapobiega jedynie formalnemu naruszeniu prawa - napisali rektorzy. A i tak zajęła Ministerstwu Nauki cztery miesiące.
Michał Bilewicz i Walter Żelazny stali się zakładnikami dwóch prezydentów i ich światopoglądu naukowego.
Kancelarie premiera Tuska i prezydenta Nawrockiego są zgodne - Andrzej Duda złamał Konstytucję RP. Ujawniło się to przy okazji sprawy dwóch naukowców - Michała Bilewicza i Waltera Żelaznego.
Sąd nakazał Uniwersytetowi Warszawskiemu sprostowanie słów, które godziły w dobre imię Agnieszki Chacińskiej, doświadczonej biolożki i dyrektorki instytutu naukowego PAN. W jej obronie stanęło jedenastu laureatów Nagrody Nobla.
Prestiż i poczucie misji długo legitymizują wyrzeczenia, musimy się poświęcać, bo praca na uczelni jest wyróżnieniem. To mit. Przychodzi moment, w którym człowiek chce normalnie żyć, odpoczywać czy założyć rodzinę - mówi dr Anna Maria Górska.
Problem z niedofinansowaniem Narodowego Centrum Nauki wrócił do Sejmu. W czwartek zajęli się nim posłowie z komisji ds. petycji. - Młoda kadra odpływa, nasz system nauki krwawi - mówił poseł Adrian Zandberg.
Wiceministra nauki zapowiada zmiany w przepisach, które zobowiążą uczelnie do przeciwdziałania naukowej dezinformacji. Ewentualne kary mają ustalić same szkoły.
Nominację profesorską prof. dr hab. inż. Marek Macko odebrał z rąk prezydenta Karola Nawrockiego. Bydgoski naukowiec uzyskał tytuł profesora nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria mechaniczna.
Propozycje Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego dotyczące zrównania w ocenie prac popularyzatorskich z naukowymi oraz zniechęcające humanistów do publikowania prac w języku angielskim, to prosta droga do obniżenia jakości naszej humanistyki.
Wiem, że prof. Kazimierz Jasiński poczułby się zakłopotany, czytając te słowa, ponieważ nie lubił patosu, obca mu była tromtadracja i publicystyczny szum. Profesor wiedział, że ludzie nieskromni są śmieszni. Nieposzlakowana uczciwość życiowa i zawodowa, gołębie serce ujmowały wszystkich - wspomina wybitnego mediewistę nasz Czytelnik, Jacek Sowiński.
Biolożka badająca skutki militaryzacji Puszczy Białowieskiej, dendrolog sprawdzający, które gatunki drzew znikają z polskich lasów i językoznawczyni śledząca ikoniczność - to artykuły z naszego cyklu "Polscy naukowcy donoszą", które cieszyły się największą popularnością w 2025 r.
Jeffrey Epstein - amerykański finansista, skazany przestępca seksualny i wpływowy pośrednik w świecie elit - przez lata systematycznie inwestował w naukę. Robił to z wyrachowania, kupując coś, co w jego kręgach było towarem deficytowym: prestiż i intelektualną legitymację.
"Brak perspektyw na większe finansowanie nauki i szkolnictwa wyższego w najbliższych latach będzie skutkować szybkim odpływem młodej, zdolnej kadry naukowo-dydaktycznej" - ostrzega Komitet Polityki Naukowej.
"Tragiczny jest los człowieka. Lecz w tym właśnie przejawia się jego prawdziwa istota: jego genialność i skończoność jego bytu. Z jednej strony może poznać sam siebie i otaczającą go Przyrodę w jej własnej istocie, prawdziwej i oryginalnej. Z drugiej zaś realizuje swym wysiłkiem - przez swe zwycięstwa, a nawet przez swoje klęski - wartości Dobra i Piękna" - pisał prof. Roman Ingarden w "Książeczce o człowieku"
"Jeśli ktoś nie zechce uznać rozróżnienia opinii od interpretacji, to znaczy, że nie zamierza w ogóle o niczym dyskutować i w gruncie rzeczy zakłada, że jedynym sposobem uzgodnienia opinii jest przemoc" - pisał profesor Michał Markowski w swojej słynnej książce "Wojny nowoczesnych plemion. Spór o rzeczywistość w epoce populizmu".
- To nie jest nagroda za dorobek, uwieńczenie wspaniałej naukowej ścieżki. Wyróżnienie ma pomóc w osiąganiu kolejnych wielkich rzeczy - podkreśla prof. Marek Konarzewski, prezes Polskiej Akademii Nauk.
- Odkrycie śladów wskazujących na to, że w konkretnym miejscu mieszkali przed nami inni ludzie, niekoniecznie pochodzący z naszej grupy etnicznej, pozwala otworzyć się na przyjęcie nowych mieszkańców - mówiła w jednym z wywiadów prof. Maria Lewicka, laureatka "Polskiego Nobla"
Rok po aferze z kupowaniem publikacji na polskich uczelniach wychodzą na jaw kolejne przypadki. Tym razem z rosyjską fabryką artykułów miało współpracować kilkunastu naukowców z Politechniki Częstochowskiej. Choć rektorzy i ministerstwo nauki obiecywali walkę z patologiami, system nadal jest bezzębny.
Rok po aferze z kupowaniem publikacji na polskich uczelniach, wychodzą na jaw kolejne przypadki. "Wyborcza" poznała ustalenia naukowego śledztwa w sprawie jednej z politechnik: kilkunastu naukowców miało współpracować z rosyjską papiernią.
Pierwszy zabieg psychochirurgiczny profesor Marek Harat wykonał przed telewizyjnymi kamerami TVN24. Był 2002 rok. - Wiedziałem, że jeśli mi się uda, będzie to szansa na rozwój psychochirurgii w Polsce - wspominał. Z jego doświadczenia korzystają przyszli medycy kierunku lekarskiego Politechniki Bydgoskiej, a wcześniej Collegium Medicum UMK.
Jeśli jesteś studentem pierwszego lub drugiego stopnia kierunków technicznych i marzysz o odwiedzeniu NASA, mamy dobrą wiadomość. Trwa nabór do programu badawczego w NASA. O szczegółach rozmawiamy z liderką programu Julią Stankiewicz, która pracuje w Europejskiej Agencji Kosmicznej.
Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Był jednym z pierwszych naukowców w Polsce zajmujących się problematyką ochrony klimatu i adaptacji do zmian klimatu.
Jan Czochralski przez lata był zapomniany i tylko w niewielkim gronie naukowców budził ogromne emocje i spory. Jednak to właśnie dzięki jego odkryciu laptop, smartfon czy tablet - urządzenia, bez których nie możemy się dziś obejść - kryją w sobie niewidzialny fundament: monokryształ krzemu. Bez niego współczesna technologia nie mogłaby istnieć.
Łódzcy naukowcy zbadają miejskie piaskownice, zajrzą także do ścieków. To dwa z wielu projektów, jakimi zajmuje się Science Hub Uniwersytetu Łódzkiego.
Badacze zdecydowanie sprzeciwiają się przejęciu Grenlandii przez USA. "Ziemie Inuitów już nie są jedynie towarem, który można kupić". Bądź złupić.
Copyright © Wyborcza sp. z o.o.
Dzisiejsza gazeta (e-wydanie)
