Od medycznych postępów w walce z rakiem i Alzheimerem, przez dreszczowiec w kosmosie, aż po zaskakujące sekrety natury psów i ludzkich uczuć. Sprawdźcie zestawienie najciekawszych doniesień ze świata nauki z ostatniego tygodnia, które rzucają nowe światło na otaczającą nas rzeczywistość. Wiwat nauka!
W ostatnim tygodniu naukowcy konsekwentnie zaglądali tam, gdzie zwykle nie patrzymy: na pokryte guanem wyspy u wybrzeży Peru, w mętne wody rzeki Jangcy, w ciemne głębiny oceanów i do tętniących mikrobowym życiem jelit Polek i Polaków. Co z tego wynikło? Zebraliśmy to w naszym cotygodniowym przeglądzie wieści ze świata nauki.
Na przedpolu Tatr badacze znaleźli wyraźne ślady dawnych trzęsień ziemi sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat, zachowane do dziś w krajobrazie.
Czy wiesz, gdzie powstały pierwsze monumentalne konstrukcje? Kto naprawdę budował piramidy w Gizie? A może potrafisz wskazać najstarsze miasto z murami obronnymi?
Rozmiar penisa ma jednak znaczenie, choć różne dla kobiet i mężczyzn. Okazało się, że krowy potrafią używać narzędzi. A kiła jednak jest chorobą amerykańską. Zapraszam na przegląd najciekawszych odkryć naukowych ubiegłego tygodnia.
Kiedy w antykwariacie bierzemy do ręki książkę, szukamy egzemplarza idealnego: czystego, bez zagiętych rogów. Dla nich zabawa zaczyna się tam, gdzie ktoś coś przekreślił, dopisał złośliwy komentarz albo... wylał wosk - dr Martyna Osuch i dr Wojciech Kordyzon z Uniwersytetu Warszawskiego współtworzą Polską Bazę Proweniencyjną. I przekonują, że bazgroły sprzed wieków to klucz do zrozumienia naszej kultury
- W szklanych trumnach nie chowano nawet biskupów - mówi badacz, który oglądał niezwykłe odkrycie w kościele pw. Świętego Marcina w Poznaniu. Trumna sprzed 150 lat jest w idealnym stanie. Zostanie wyeksponowana, jeśli zgodzi się na to arcybiskup.
Przełom roku przyniósł w astronomii odkrycie dekady - i to przy kluczowym udziale polskich naukowców. Opisywaliśmy też fascynujące znalezisko archeologii podwodnej na Bałtyku, a także intrygujące doniesienie o znalezieniu w mózgu "wyłącznika" uzależnienia od alkoholu. A to nie wszystkie niespodzianki! Zapraszam na przegląd naukowych odkryć.
Astronomowie wyznaczyli położenie i po raz pierwszy zważyli planetę, która nie krąży wokół żadnej gwiazdy. To samotna wędrowniczka, dryfująca przez Drogę Mleczną. Kluczową rolę w odkryciu odegrali polscy badacze.
Metal o grubości atomu, rekordowa kontrola nad antymaterią, nadciekły wodór, pierwsza mapa pogody na odległej egzoplanecie - o tym było głośno w fizyce w 2025 roku. Magazyn "Physics World" wybrał dziesięć odkryć.
Rzymskie legiony, wirusy, koty, sztuczna inteligencja, orki, delfiny i szopy pracze - to bohaterowie odkryć naukowych mijającego tygodnia. Zapraszam na nasz przegląd, który dostarczy wam ciekawych tematów do rozmów z rodziną podczas świątecznych spotkań. Smacznego!
Walenie co jakiś czas zaskakują nas wyrafinowaną inteligencją i skomplikowaniem społecznego życia. Teraz okazuje się, że orki i delfiny potrafią wchodzić w złożone, korzystne dla obydwu stron kooperacje.
Łódź z wojownikami wypłynęła z wybrzeża Bałtyku, by zaatakować duńską wyspę Als. Jeden z nich zostawił odcisk palca w smole, którą uszczelniono deski łodzi.
Co roku redakcja "Nature" wyróżnia osoby, bez których minione 12 miesięcy wyglądałyby zupełnie inaczej w światowej nauce.
Co ołów ma wspólnego z rozwojem języka, kiedy pojawiły się pierwsze rasy psów, jak posprzątać mózg po wylewie? Zapraszamy na przegląd najciekawszych naukowych newsów minionego tygodnia.
Przy ulicy Twardej odkryto pozostałości zapomnianej Fabryki Czekolady "Venus" H. Szpiro. Pod ziemią przetrwały m.in. formy do wyrobu pralinek i papierowe naklejki na opakowania wyrobów.
Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej uznawane są za najważniejsze wyróżnienie naukowe w naszym kraju. W tym roku laureatami zostali: prof. Ewelina Knapska, prof. Dorota Gryko, prof. Wojciech Knap i prof. Anna Matysiak.
Limit ludzkiego metabolizmu, pierwszy elektroniczny implant oka, nieoczekiwane korzyści ze szczepionek mRNA przeciw COVID-19 w leczeniu nowotworów czy wpływ nierówności społecznych na rozwój mózgu dzieci. Zapraszam na przegląd najciekawszych odkryć naukowych mijającego tygodnia.
Naukowe odkrycia z ostatniej chwili dają nadzieję chorym na stwardnienie rozsiane, ale mogą zmartwić mieszkańców zachodniego wybrzeża USA, którzy obawiają się wielkiego trzęsienia Ziemi. Ponadto obalają popularny mit na temat wilków, rozwiązują jedną z tajemnic posągów z Wyspy Wielkanocnej, ale za to gmatwają historię Homo sapiens. Zapraszam do naszego przeglądu.
Według lokalnych mitów kamienne postacie z charakterystycznymi głowami same przybyły w pobliże wiosek, by czuwać nad ich mieszkańcami. Okazuje się, że w tej opowieści jest coś na rzeczy.
Kobiety mogły odgrywać kluczową rolę w rozprzestrzenianiu kultury neolitycznej, a także w tworzeniu więzi między społecznościami pierwszych rolników na Bliskim Wschodzie.
Laureatów Nobla z fizyki poznamy we wtorek po godz. 11.45. Pod koniec września Instytut Informacji Naukowej (ISI) z analitycznej firmy Clarivate wyłonił dziedziny badań oraz naukowców, którzy mają największe szanse.
Geny, które zwiększają ilość mleka u karmiących kobiet, wpływ LSD na zaburzenia lękowe czy mechanizmy odpowiadające za ciężki przebieg grypy u osób starszych. Zapraszam na przegląd najciekawszych odkryć naukowych ubiegłego tygodnia.
Kto wynalazł koło? Komu było potrzebne pismo i gdzie powstał pierwszy alfabet?
Ubiegły tydzień obfitował w arcyciekawe odkrycia naukowe - między innymi dotyczące pochodzenia Słowian i Całunu Turyńskiego. Zapraszamy na krótki przegląd.
Ampułki z jodyną, butelki po mleku, metalowe łóżko i inne przedmioty znaleźli archeolodzy podczas wykopalisk przy ulicy Chłodnej na warszawskiej Woli. Przeprowadzili je w miejscu, w którym podczas okupacji działał słynny Dom Sierot kierowany przez Janusza Korczaka i Stefanię Wilczyńską.
"Awaria" systemu irygacyjnego wymusiła na mieszkańcach Mezopotamii pionierski eksperyment społeczny, który potem dał początek cywilizacji miejskiej.
Łowcy-zbieracze nie chcieli siać i orać. Rolnicy, którzy przybyli do Europy ze wschodu, zdołali przekonać do zmiany stylu życia tylko nielicznych - wynika z najnowszych ustaleń naukowców.
Jeden eksperyment potwierdził, że szybciej tyjemy na żywności ultraprzetworzonej. Inny wykazał, że nowe interfejsy mózg-komputer potrafią już odczytywać naszą wewnętrzną mowę - tzw. cichy dialog, który prowadzimy sami ze sobą. W dzisiejszym świecie coraz trudniej o zachowanie zdrowej wagi i prywatności. Oto co nas jeszcze zaskoczyło w mijającym tygodniu.
W tym roku mija 35 lat, odkąd teleskop Hubble'a został wyniesiony na orbitę. Z okazji tej rocznicy przyglądamy się najważniejszym odkryciom teleskopu, które zmieniły oblicze współczesnej astronomii.
W wieży katedry w Legnicy odnaleziono kapsułę czasu, a w niej depozyt sprzed 375 lat. - To więc najstarsza na świecie kapsuła czasu - podkreśla prezydent Maciej Kupaj.
Setny wodospad w słowackich Tatrach Wysokich został odkryty w Dolinie Staroleśnej. Przewodnicy już wyznaczyli do niego szlak, ale jest on dostępny jedynie dla doświadczonych wspinaczy.
Sprawdź, co wiesz, o długowieczności. Odpowiedzi do pytań w naszym quizie to rady od naukowców, którzy wciąż szukają sposobów na wydłużenie życia.
Można odnieść wrażenie, że spośród wszystkich ról, jakie narzucały Cookowi jego wyprawy, najwięcej przyjemności i satysfakcji czerpał z odgrywania antropologicznego obserwatora.
Przez tysiące lat obcy wpadali tu z wojskami, towarami i nowinami ze świata. Zostawiali wszystko oprócz swojego DNA.
Tatuaże na skórze syberyjskiej mumii przedstawiają dynamiczne sceny polowań i fantastyczne zwierzęta. Kunszt artysty zaskoczył archeologów.
Silny ból głowy, który promieniuje w głąb karku, zawroty, uczucie ucisku w potylicy. Najnowsze odkrycia sugerują, że dolegliwości te mogą być genetycznym spadkiem po neandertalczykach.
Zespół archeologów podwodnych z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, współpracujący z Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, dokonał wyjątkowego odkrycia na dnie jeziora Lednica. Stało się to już w 2024 roku, ale dopiero teraz naukowcy o tym poinformowali.
Naukowcy pochylili się nad toksycznym grzybem z grobowca faraona, o którym mówiło się, że przyczynił się do śmierci archeologów. Badacze rozszyfrowali też, dlaczego koty wolą spać na lewym boku. Zapraszam na przegląd ostatnich odkryć naukowych.
W mijającym tygodniu naukowcy odkryli, że nurtujące ich zagadki są starsze, niż się wydawało. Najnowsze badania mocno postarzają m.in. słynne zwoje z Qumran czy bumerang z Obłazowej. A także skały, które znaleziono w Kanadzie. Gdyby tylko te skały potrafiły mówić - mogłyby nam opowiedzieć historie sprzed narodzin życia na Ziemi. Ale przegląd najnowszych doniesień zaczniemy od... jadalnych owadów.
Copyright © Wyborcza sp. z o.o.
Dzisiejsza gazeta (e-wydanie)
