odkrycie naukowe

• Oto najstarsze drewniane narzędzia. Mają aż 430 tys. lat

  odkrycia archeologiczne

  Tomasz Ulanowski

  Archeolodzy odkryli je w Grecji. Kto się nimi posługiwał?

  27.01.2026 | 06:00

  archeologia

  drewno

  Grecja

  narzędzia

  

• Naukowcy znaleźli najstarsze europejskie narzędzie z kości słonia

  odkrycia archeologiczne

  Tomasz Ulanowski

  Kościany retuszer, który odkryli archeolodzy, służył do ostrzenia narzędzi kamiennych. Ma aż 480 tys. lat. Kto go stworzył?

  22.01.2026 | 11:36

  archeologia

  narzędzia

  nauka

  neandertalczyk

  

• Skąd się biorą zachowania homoseksualne? Brytyjczycy już wiedzą

  homoseksualność

  Tomasz Ulanowski

  Naukowcy z Wielkiej Brytanii namierzyli czynniki środowiskowo-społeczne, który sprzyjają zachowaniom homoseksualnym u ssaków naczelnych.

  12.01.2026 | 17:00

  nauka

  odkrycie naukowe

  przyroda

  seks

  

• 7 rzeczy, których nie wiedzieliśmy tydzień temu

  nauka

  Tomasz Ulanowski

  W ub. tygodniu naukowcy ogłosili m.in. odkrycie szczątków wspólnego przodka człowieka współczesnego i neandertalczyka.

  12.01.2026 | 10:08

  7 rzeczy

  odkrycie naukowe

  zdrowie

  

• Zatrutymi strzałami strzelaliśmy już 60 tys. lat temu

  odkrycia archeologiczne

  Tomasz Ulanowski

  Prastare kamienne groty ze śladami trucizn naukowcy odkryli w Afryce Południowej.

  08.01.2026 | 10:27

  antropologia

  archeologia

  nauka

  odkrycie naukowe

  

• Wielkie odkrycie w Maroku. Naukowcy znaleźli szczątki wspólnego przodka Homo sapiens i neandertalczyków

  paleontologia

  Tomasz Ulanowski

  W kamieniołomie w Casablance naukowcy odkryli szczątki człowieka żyjącego blisko 773 tys. lat temu.

  07.01.2026 | 17:00

  antropologia

  człowiek

  Maroko

  nauka

  

• Toumai chodził jak człowiek. Kolejna odsłona (udowej) kości niezgody sprzed 7 mln lat

  Toumai

  Tomasz Ulanowski

  Nowa analiza potwierdza, że żyjący w Afryce Środkowej gatunek Sahelanthropus tchadensis był pierwszą małpą człekokształtną, która zeszła z drzew.

  02.01.2026 | 20:00

  Afryka

  antropologia

  człowiek

  nauka

  

• Kto ponad 400 tys. lat temu zakrzesał ogień? 7 rzeczy, których nie wiedzieliśmy tydzień temu

  nauka

  Kasper Kalinowski

  Chatboty wpływające na decyzje wyborców, sekret rzymskiego betonu, sposoby samców bonobo na wykrycie owulacji partnerek, genetyczne podłoże chorób psychicznych czy najstarsze ślady ognia. Zapraszam na przegląd najciekawszych odkryć naukowych ubiegłego tygodnia.

  15.12.2025 | 06:05

  7 rzeczy

  naukowcy

  odkrycie naukowe

  

• Oto kostki domina, które doprowadziły do epidemii czarnej śmierci w Europie

  dżuma

  Tomasz Ulanowski

  Według naukowców pierwsza kostka domina, która ostatecznie doprowadziła do epidemii dżumy w XIV-wiecznej Europie, przewróciła się w jednym z regionów o silnej aktywności wulkanicznej. Badacze docierają do niej niczym po nitce do kłębka, rekonstruując przeszłość z wielu pozornie rozproszonych śladów.

  04.12.2025 | 17:00

  czarna śmierć

  epidemia

  nauka

  odkrycie naukowe

  

• Najstarszy lód odkryty na Antarktydzie

  lód

  Tomasz Ulanowski

  Ten lód ma aż sześć milionów lat. Z uwięzionych w nim bąbelków powietrza można odczytać informacje o pradawnym klimacie Ziemi.

  05.11.2025 | 18:00

  Antarktyda

  klimat

  lodowiec

  nauka

  

• Paranthropus boisei miał zręczne dłonie. Odkrycie, które gmatwa wiedzę o człowieku

  odkrycie naukowe

  Tomasz Ulanowski

  Naukowcy odkryli w Kenii szczątki człowiekowatego sprzed przeszło 1,5 mln lat. Zidentyfikowali je jako należące do gatunku Paranthropus boisei. Nowością są pierwsze kości dłoni tego gatunku.

  16.10.2025 | 06:03

  antropologia

  archeologia

  mózg

  narzędzia

  

• Przepiękna sztuka naskalna z Półwyspu Arabskiego - sprzed kilkunastu tysięcy lat

  odkrycia archeologiczne

  Tomasz Ulanowski

  Archeolodzy znaleźli reliefy przedstawiające ludzi, wielbłądy, gazele, tury, kozice i konie. Wizerunki mają naturalne rozmiary.

  30.09.2025 | 17:00

  archeologia

  nauka

  odkrycie naukowe

  sztuka

  

• Blisko 13 tys. lat temu Ameryka Północna otrzymała potężny cios z kosmosu

  młodszy dryas

  Joanna Bujakiewicz

  Gdy Ziemia ocieplała się pod koniec ostatniej epoki lodowej, nad Ameryką Północną doszło do eksplozji komety. Rozpętało się ogniste piekło. A potem zapadła ciemność.

  22.09.2025 | 19:00

  archeologia

  katastrofa kosmiczna

  klimat

  nauka

  

• Wędzone, najstarsze mumie świata. Nowe odkrycie archeologiczne

  odkrycie naukowe

  Tomasz Ulanowski

  Odkryte mumie mają nawet 12 tys. lat i pochodzą jeszcze sprzed rewolucji rolniczej. Znaleziono je w południowo-wschodniej Azji.

  16.09.2025 | 11:45

  antropocen

  antropologia

  archeologia

  mumia

  

• Ośmiornice też są... "praworęczne"

  ośmiornice

  Tomasz Ulanowski

  Czy też raczej przednioramienne. To znaczy: przeznaczają do konkretnych zadań te ramiona, które są najsprawniejsze.

  11.09.2025 | 17:05

  biologia

  nauka

  ocean

  odkrycie naukowe

  

• Skąd się wzięli Słowianie? Najstarszy słowiański pochówek w Polsce

  archeologia

  Tomasz Ulanowski

  Nasi słowiańscy przodkowie przybyli z "Ukrainy" i w VI-VIII w. rozlali się po całej Europie Środkowej i Południowej - twierdzą uczeni w najnowszym wydaniu "Nature", jednego z najbardziej prestiżowych periodyków naukowych na świecie.

  03.09.2025 | 17:00

  genetyka

  Nature

  nauka

  odkrycia archeologiczne

  

• Oto najdokładniejszy test genetyczny, który już w dzieciństwie wykryje ryzyko rozwoju otyłości

  otyłość

  Tomasz Ulanowski

  Jest dwa razy bardziej dokładny od tego, którym dysponowaliśmy wcześniej. Jaka jest jego przydatność w leczeniu otyłości? Niewielka. Poniżej cztery powody.

  23.07.2025 | 06:00

  genetyka

  nadwaga

  nauka

  odkrycie naukowe

  

• Białka sprzed blisko 20 mln lat! Dlaczego to ważne odkrycie?

  białka

  Tomasz Ulanowski

  Naukowcy wyizolowali je z zębów należących do krewnych nosorożców i słoni. Wcześniejsze najstarsze znane białka miały "ledwie" 3,7 mln lat.

  10.07.2025 | 14:00

  archeologia

  genetyka

  nauka

  odkrycie naukowe

  

• Jak dokonać odkrycia? Kroczek po kroczku - mówi "Wyborczej" noblista Reinhard Genzel

  kosmos

  Tomasz Ulanowski

  - Geniusze w rodzaju Einsteina są osobliwością. Stereotypowy obraz samotnego naukowca rozwiązującego zagadki Wszechświata to kompletna bzdura - mówi nam noblista.

  02.07.2025 | 15:30

  astronomia

  fizyka

  Nagroda Nobla

  nauka

  

• Najstarsze skały świata. Sensacja w "Science"

  skały

  Tomasz Ulanowski

  Najstarsze skały ukrywały się przed światem w północno-wschodniej Kanadzie. Są tam od 4,16 mld lat. Pochodzą z hadeiku, najstarszego eonu Ziemi.

  26.06.2025 | 20:00

  geologia

  nauka

  odkrycie naukowe

  przyroda

  

• Słynny bumerang z Obłazowej jest jeszcze starszy, niż myślano

  Bumerang

  Tomasz Ulanowski

  Nowe datowanie postarza ten tajemniczy artefakt o jedną trzecią - do blisko 40 tys. lat.

  25.06.2025 | 20:00

  antropologia

  archeologia

  nauka

  odkrycie naukowe

  

• Prehistoryczne tropy z nowym glejtem. Ludzie byli w Ameryce Północnej już 21-23 tys. lat temu

  Indianie

  Tomasz Ulanowski

  Publikacja w piśmie "Science Advances" potwierdza datowanie słynnych odcisków ludzkich stóp znalezionych w Parku Narodowym White Sands w Nowym Meksyku.

  23.06.2025 | 14:00

  Ameryka

  antropologia

  archeologia

  nauka

  

• Hunowie prawdopodobnie mówili w języku arin. Dogadaliby się z mieszkańcami Syberii

  Hunowie

  Joanna Bujakiewicz

  Język Hunów był spokrewniony z wymarłym językiem, którym posługiwali się ludzie mieszkający nad rzeką Jenisej. Lingwiści odkryli to, badając nazwy rzek.

  23.06.2025 | 10:19

  archeologia

  język

  nauka

  odkrycie naukowe

  

• Biolodzy: Odkryliśmy, że życie traci różnorodność genetyczną

  polscy naukowcy donoszą

  Prof. Aleksandra Biedrzycka,  Prof. Maciej Konopiński

  Biosfera Ziemi przechodzi przez tzw. wąskie gardło ewolucji. Z winy człowieka zmierzamy w stronę katastrofy ekologicznej.

  05.06.2025 | 15:05

  biologia

  genetyka

  nauka

  odkrycie naukowe

  

• Mały książę zamrożony w ciekłym azocie. Niezwykłe odkrycie archeologiczne

  archeologia

  Joanna Bujakiewicz

  Miał jasne włosy i niebieskie oczy, co w Bawarii było wtedy rzadkością. Naukowcy zbadali jeden z najlepiej zachowanych wczesnośredniowiecznych grobów dziecięcych w Europie.

  05.06.2025 | 06:00

  chrześcijaństwo

  odkrycie naukowe

  pochówek

  średniowiecze

  

• Oto najstarsze narzędzia wykonane z kości wieloryba

  wieloryb

  Tomasz Ulanowski

  Mają nawet 20 tys. lat. Pochodzą z kości kilku gatunków wielorybów.

  28.05.2025 | 09:00

  archeologia

  narzędzia

  nauka

  odkrycie naukowe

  

• Oto najstarszy znany nauce pragad świata, przodek gadów, ptaków i ssaków

  odkrycie naukowe

  Tomasz Ulanowski

  Żył, bagatela, 356 milionów lat temu, o kilkadziesiąt milionów lat wcześniej, niż dotychczasowe "najstarsze" gady. Współautorem publikacji na jego temat w najnowszym "Nature" jest polski naukowiec doktor Grzegorz Niedźwiedzki.

  14.05.2025 | 17:25

  Australia

  gady

  nauka

  paleontologia

  

• Mrówka z piekła rodem. Najstarsza mrówka świata. Żyła 113 mln lat temu

  mrówki

  Tomasz Ulanowski

  Naukowcy znaleźli jej szczątki w kawałku wapienia przechowywanym w Muzeum Zoologicznym Uniwersytetu w Sao Paulo.

  25.04.2025 | 10:57

  nauka

  odkrycie naukowe

  owady

  paleontologia

  

• Starożytne posągi nie tylko się oglądało. Także wąchało

  Nauka

  Joanna Bujakiewicz

  Nowe badania ujawniły zaskakującą prawdę o starożytnych rzeźbach: Grecy i Rzymianie perfumowali posągi. Zapach był częścią rytuałów, miał przybliżać wiernym bóstwa.

  20.03.2025 | 06:05

  archeologia

  nauka

  odkrycie naukowe

  posąg

  

• Naukowcy z Izraela odkryli nieznany element układu odpornościowego. To kopalnia nowych antybiotyków

  odkrycie naukowe

  Piotr Cieśliński

  Odkrycie może zmienić rozumienie tego, jak nasz organizm broni się przed infekcjami, a także przyczynić się do znalezienia nowych, naturalnych antybiotyków.

  06.03.2025 | 13:43

  antybiotyki

  antybiotykooporność

  bakterie

  nauka

  

• Oto 27 najstarszych kościanych narzędzi świata. Mają 1,5 mln lat

  odkrycia archeologiczne

  Tomasz Ulanowski

  Nowo odkryte kościane narzędzia są o ponad milion lat starsze od tych, które dotąd uważano za najdawniejsze.

  05.03.2025 | 17:00

  antropologia

  archeologia

  mózg

  narzędzia

  

• Spektakularne odkrycie w Dolinie Królów. "Jedyne, co mogłem zrobić, to wybuchnąć płaczem" - mówi odkrywca

  archeologia

  Joanna Bujakiewicz

  Archeolodzy z Wielkiej Brytanii i Egiptu znaleźli w pobliżu Luksoru grobowiec króla Totmesa II, przodka Tutanchamona. Takie odkrycia zdarzają się raz na sto lat.

  20.02.2025 | 18:34

  Faraon

  grobowiec Tutanchamona

  nauka

  odkrycie naukowe

  

• Archeolożka: Odkryliśmy cenne źródło wiedzy o antyku - prywatne listy sprzed dwóch tysięcy lat

  polscy naukowcy donoszą

  Dr hab. Marta Osypińska

  Papirusy, które znaleźliśmy na starożytnym wysypisku śmieci w Berenike, mówią nam o zwykłym życiu rzymskich centurionów stacjonujących w Egipcie. Ranga tego odkrycia jest wyjątkowa.

  15.02.2025 | 17:00

  archeologia

  Centurion

  odkrycie naukowe

  starożytność

  

• Pierwsi ludzie byli w Europie już 1,95 mln lat temu, na terenie dzisiejszej Rumunii

  ludzie

  Tomasz Ulanowski

  Oznacza to, że zasiedlenie Eurazji przez człowieka miało miejsce o 150 tys. lat wcześniej niż dotąd uważano.

  11.02.2025 | 14:01

  antropologia

  archeologia

  człowiek

  Europa

  

• 5 tys. lat temu w północnej Europie na długi czas zniknęło słońce

  archeologia

  Joanna Bujakiewicz

  W epoce neolitu erupcje wulkaniczne spowodowały kataklizm klimatyczny na ogromną skalę. Całą Skandynawię opanowały ciemności. Zaczęły się dekady głodu i chorób.

  17.01.2025 | 10:34

  katastrofa klimatyczna

  klimat

  nauka

  neolit

  

• Księżyc jest starszy, niż sądziliśmy - twierdzą w "Nature" naukowcy

  Księżyc

  Tomasz Ulanowski

  Choć przy okazji nie postarzają Srebrnego Globu znacznie, to ciekawe jest co innego.

  18.12.2024 | 18:05

  Boże Narodzenie

  kosmos

  nauka

  odkrycie naukowe

  

• Naukowcy zbadali kupy średniowiecznych mieszkańców Brugii. Co się działo w ich jelitach!

  Nauka

  Joanna Bujakiewicz

  Zawroty głowy, biegunki, krwiomocz, anemia - to były powszechne dolegliwości mieszkańców średniowiecznej Brugii, wywoływane przez pasożyty jelitowe.

  17.12.2024 | 14:58

  archeologia

  jelita

  odkrycie naukowe

  pasożyty

  

• Po g... do kłębka. Jak dinozaury podbiły świat? Wyjaśniają to m.in. polscy naukowcy

  dinozaury

  Tomasz Ulanowski

  Prowadzone w Polsce przez ćwierć wieku badania skamieniałych kup i wymiocin dinozaurów znalazły właśnie szczęśliwy finał w prestiżowym "Nature". Kierujący zespołem uczonych dr Grzegorz Niedźwiedzki zapowiada jednak, że to nie koniec.

  27.11.2024 | 17:00

  geologia

  nauka

  odkrycie naukowe

  paleontologia

  

• Archeolodzy odkryli miasto z epoki brązu. Na środku arabskiej oazy

  Nauka

  Joanna Bujakiewicz

  Miasto w pobliżu Mekki założyli pustynni nomadzi ponad 4 tys. lat temu. To najstarszy obszar zurbanizowany w północnej Arabii Saudyjskiej.

  08.11.2024 | 15:26

  arabia saudyjska

  archeologia

  cywilizacja

  odkrycie naukowe

  

• Miał jasne włosy i niebieskie oczy. Archeolodzy zidentyfikowali szczątki bohatera nordyckiej sagi

  archeologia

  Joanna Bujakiewicz

  Naukowcy opisali jego wygląd i pochodzenie dzięki badaniu DNA. To pierwszy dowód na to, że anonimowa postać z XIII-wiecznego eposu istniała naprawdę.

  29.10.2024 | 19:00

  genetyka

  nauka

  odkrycie naukowe

  saga