polscy naukowcy donoszą

• Archeolog: Ludzie się kłócą o Słowian, ale naukowcy starają się dyskutować na argumenty

  polscy naukowcy donoszą

  Dr hab. Marcin Wołoszyn

  Wchodzenie w emocjonalne spory na platformach antyspołecznościowych może jedynie niezdrowo podnieść ciśnienie.

  26.02.2026 | 06:01

  archeologia

  historia

  nauka

  odkrycia archeologiczne

  

• Bada szkody, jakie zapora na granicy wyrządziła Puszczy Białowieskiej. Dostała prestiżową międzynarodową nagrodę

  Tylko na Wyborcza.pl

  Aleksander Gurgul

  Dr hab. Katarzyna Nowak to bohaterka naszego cyklu "Polscy Naukowcy Donoszą". Opowiadała nam o tym, jakie szkody przyrodnicze w Puszczy Białowieskiej wyrządziła zapora na granicy z Białorusią.

  24.02.2026 | 06:06

  granica polsko-białoruska

  Nauka

  polscy naukowcy donoszą

  przyroda

  

• Musisz to przeczytać w Dzień Nauki Polskiej! 7 naukowców, których studiowaliście w zeszłym roku najchętniej

  polscy naukowcy donoszą

  Ewa Tomkowska

  Biolożka badająca skutki militaryzacji Puszczy Białowieskiej, dendrolog sprawdzający, które gatunki drzew znikają z polskich lasów i językoznawczyni śledząca ikoniczność - to artykuły z naszego cyklu "Polscy naukowcy donoszą", które cieszyły się największą popularnością w 2025 r.

  19.02.2026 | 16:42

  2025

  Dzień Nauki Polskiej

  nauka w Polsce

  naukowcy

  

• Bioinformatyczka: Stworzyliśmy mapę mikrobiomu Polaków

  polscy naukowcy donoszą

  Dr hab. Anna Philips

  Single mają inny skład mikrobiomu jelitowego niż osoby żyjące w parach. A jedzenie chipsów wiąże się z większą obecnością mikroorganizmów niekorzystnych dla zdrowia.

  12.02.2026 | 10:30

  bakterie jelitowe

  jelita

  mikrobiom

  mikrobiota

  

• Historycy książki: XVI-wieczny Facebook był z atramentu i papieru, hejt był na marginesach

  polscy naukowcy donoszą

  dr Martyna Osuch,  dr Wojciech Kordyzon

  Kiedy w antykwariacie bierzemy do ręki książkę, szukamy egzemplarza idealnego: czystego, bez zagiętych rogów. Dla nich zabawa zaczyna się tam, gdzie ktoś coś przekreślił, dopisał złośliwy komentarz albo... wylał wosk - dr Martyna Osuch i dr Wojciech Kordyzon z Uniwersytetu Warszawskiego współtworzą Polską Bazę Proweniencyjną. I przekonują, że bazgroły sprzed wieków to klucz do zrozumienia naszej kultury

  22.01.2026 | 16:52

  książki

  nauka

  odkrycia

  

• Psycholog: Badam co wpływa na odczuwanie bólu i siłę placebo

  polscy naukowcy donoszą

  Prof. Przemysław Bąbel

  Zarówno w przypadku bólu, jak i placebo kluczowe jest pytanie - jak nasz umysł wpływa na doznania płynące z ciała? Odpowiedź jest złożona.

  17.01.2026 | 14:47

  ból

  nauka

  placebo

  psychologia

  

• Biolog: Panda wielka sprawiła, że zająłem się historią

  polscy naukowcy donoszą

  Piotr Parzymies

  Najciekawsze w historii pandy wielkiej jest to, że na symbol Chin wyrosła dopiero w latach 60. i 70. XX w. Dziś zwierzęta te często są używane do pokazania "chińskości" na sprzedaż.

  13.01.2026 | 06:00

  bambus

  Chiny

  nauka

  Panda wielka

  

• Paleontolog: Odnawiam oblicze Muzeum Ziemi. Mamy bezcenne skarby

  polscy naukowcy donoszą

  Dr hab. Błażej Błażejowski

  Wiosną otworzymy spektakularną wystawę pradawnych szkieletów wielkich plejstoceńskich ssaków odkrytych w Warszawie. Będą m.in.: słoń leśny, nosorożec leśny i tur. A także największy w Polsce jeleń olbrzymi z lwem jaskiniowym.

  01.01.2026 | 16:16

  epoka lodowcowa

  geologia

  Muzeum Ziemi

  nauka

  

• Sprawdzam, czy pisanie staje się sztuką dla wybranych

  polscy naukowcy donoszą

  Dr hab Anna Dąbrowska

  Kiedyś pisanie listu było ceremonią. Dziś zamiast liter mamy głosówki, a zamiast zdań - emotikony, które załatwiają sprawę jednym kliknięciem. Czy to zmierzch piśmienności? Nie, to jej transformacja. Ale boję się, że umiejętność układania myśli w logiczny ciąg staje się właśnie towarem luksusowym. Nową łaciną dla wybranych.

  27.12.2025 | 15:16

  język polski

  nauka

  pisanie

  

• Biolożka molekularna: Badam jak neurony zachowują swój fitness

  polscy naukowcy donoszą

  Dr Lidia Wróbel

  Myślę, że do chorób neurodegeneracyjnych nie prowadzi jeden mechanizm. Sądzę, że jest tu podobnie jak w przypadku różnych typów raka. Każdy pacjent ma troszkę inny molekularny mechanizm choroby, podobnie jak istnieją różne mutacje w raku.

  17.12.2025 | 11:35

  biologia

  choroba alzheimera

  choroby neurodegeneracyjne

  komórka

  

• Prof. Tryjanowski: Ptaki leczą. Mamy na to coraz więcej dowodów

  polscy naukowcy donoszą

  Prof. Piotr Tryjanowski

  Badania wskazują na pozytywny wpływ obserwacji ptaków na rekonwalescencję osób po leczeniu onkologicznym, a także po poważnych operacjach kardiologicznych.

  07.12.2025 | 17:00

  depresja

  przyroda

  ptaki

  ptaki w mieście

  

• Psycholożka: "Badam to, jakimi przyjaciółmi i partnerami są osoby narcystyczne"

  polscy naukowcy donoszą

  dr hab. Anna Czarna

  W jednym z badań wykazaliśmy, że podczas spaceru po ulicach miasta, narcystyczni mężczyźni zebrali najwięcej numerów telefonu od obcych kobiet. Nie oznacza to bynajmniej, że są dobrymi kandydatami na partnerów.

  28.11.2025 | 15:09

  narcyzm

  nauka

  psychologia

  

• Biolożka z Polskim Noblem: Nasze badania pokazały, że empatia służy do wykrywania zagrożenia

  polscy naukowcy donoszą

  prof. Ewelina Knapska

  Biologicznymi podstawami przekazywania emocji zainteresowałam się jeszcze podczas doktoratu. Badałam proces uczenia się u szczurów.

  20.11.2025 | 16:00

  autyzm

  biologia

  depresja

  emocje

  

• Fizjoterapeutka: Sprawdzamy, czy da się udzielić pierwszej pomocy w statku kosmicznym

  polscy naukowcy donoszą

  Dr n. med. Joanna Zyznawska

  Nie chce ci się podbiec do tramwaju albo autobusu? To bardzo zły znak.

  06.11.2025 | 16:07

  aktywność fizyczna

  kosmos

  nauka

  zdrowie

  

• Psycholożka: Badam czy pary, które poznały się przez internet, różnią się od pozostałych

  polscy naukowcy donoszą

  Dr Marta Kowal

  Miłość to skomplikowane uczucie. Badam, jak traktujemy ją w społeczeństwach niezachodnich i jakie zmiany wprowadził internet.

  30.10.2025 | 15:40

  miłość

  nauka

  psychologia

  

• Biolożka: Możemy wykorzystać własne komórki, aby zniszczyć raka. Dowiedz się jak - zagraj w DEGRADATOR-a

  polscy naukowcy donoszą

  Natalia Szulc

  Nasze komórki na co dzień rozpoznają i niszczą białka, które przestały być potrzebne. Dziś naukowcy uczą się kierować ten sam mechanizm przeciwko chorobom - także nowotworom. A żeby to zrozumieć, wystarczy... zagrać w grę stworzoną przez polską badaczkę.

  23.10.2025 | 12:05

  białko

  biologia

  gry

  terapia

  

• Biolog ewolucyjny: Na Gotlandii coraz częściej dochodzi do brutalnych ptasich mordów

  Nauka

  dr hab. Szymon Drobniak

  Wielokrotnie obserwowaliśmy martwe samce muchołówek w gniazdach modraszek - wplecione w materiał, z którego zbudowane było gniazdo.

  16.10.2025 | 14:04

  Gotlandia

  migracje

  Nauka

  polscy naukowcy donoszą

  

• Psycholog: W nagrodzonym Ig Noblem badaniu sprawdzaliśmy czy to, co myślimy na temat własnej inteligencji, może wywołać narcyzm

  polscy naukowcy donoszą

  Prof. dr hab Marcin Zajenkowski

  W nagrodzonym Ig Noblem badaniu dowiedliśmy, że stan narcystyczny można wywołać u każdego. Wystarczy odpowiednia pochwała.

  03.10.2025 | 09:49

  ignoble

  inteligencja

  narcyzm

  nauka

  

• Filozofka nauki: Badam, kto ma prawo uchodzić za eksperta. Czy tylko naukowcy?

  polscy naukowcy donoszą

  Dr Julia Turska

  Program i uczestnicy konferencji powinni być różnorodni. Obok tradycyjnych wykładów i paneli dyskusyjnych dobrze, by znalazły się działania partycypacyjne np. pokazy technik i wspólne spacery - mówi Dr Julia Turska.

  25.09.2025 | 12:56

  COP30

  nauka

  naukowcy

  ochrona przyrody

  

• "Stref wolnych od LGBT" już nie ma, ale ostracyzm pozostał. Także w bibliotekach

  polscy naukowcy donoszą

  Zuzanna „Zu” Sendor,  Zuza Wiorogórska

  W bibliotekach na terenie byłych "stref wolnych od LGBT" tęczowa literatura jest dostępna. Ale nie jest widoczna. Bibliotekarze przyznają, że za promowanie takich książek spotkałby ich ostracyzm. Wypożyczających również.

  18.09.2025 | 16:12

  biblioteki

  książki

  LGBT

  nauka

  

• Kulturoznawczyni: Badam, jak bierzemy świat w ręce

  Nauka

  Dr Ilona Iłowiecka-Tańska

  Badam, jak dzieci i dorośli uczą się świata przez dotyk, manipulację i zdziwienie. Wbrew modzie na cyfrową nowoczesność widzę, że to właśnie kontakt z realnymi rzeczami - a nie ich symulacjami - tworzy fundament pod rozumienie nauki i daje poczucie sprawczości

  11.09.2025 | 06:00

  artykuł

  Centrum Nauki Kopernik

  polscy naukowcy donoszą

  

• Biolożka: Dowiedliśmy, że osoby uprawiające różne sporty mają odmienny mikrobiom jelitowy

  polscy naukowcy donoszą

  Dr Kinga Humińska-Lisowska

  Wyspecjalizowany mikrobiom prawdopodobnie wpływa na reakcję organizmu na wysiłek fizyczny.

  04.09.2025 | 14:59

  aktywność fizyczna

  mikrobiom

  mikrobiota

  nauka

  

• Kognitywista: Badam jakie roboty budzą w ludziach największy strach

  polscy naukowcy donoszą

  Dawid Ratajczyk

  Technologia coraz częściej wchodzi w sfery tradycyjnie zarezerwowane dla ludzi - od komunikacji i kreatywności, po relacje społeczne. To nas przeraża - zauważa badacz Dawid Ratajczyk.

  28.08.2025 | 13:19

  dolina niesamowitości

  kognitywistyka

  nauka

  psychologia

  

• Etyk: Prawo do aborcji w kosmosie? Zapomnijcie o tym

  polscy naukowcy donoszą

  Prof. Konrad Szocik

  Jeżeli w kosmosie już na samym początku zaczniemy ignorować takie rzeczy, jak prawa reprodukcyjne, prawo pracy czy prawa mniejszości, to możemy stworzyć rzeczywistość społeczną, od której nie będzie odwrotu - ostrzega etyk prof. Konrad Szocik z Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie.

  24.08.2025 | 09:30

  etyka

  kolonizacja marsa

  kosmos

  loty w kosmos

  

• Psycholog: Sprawdzam, jak mózg przewiduje znaczenie słów, zanim jeszcze zdążysz je usłyszeć

  polscy naukowcy donoszą

  Dr hab. Jakub Szewczyk

  Odkrywam, jak mózg uczy się dzięki własnym pomyłkom. To właśnie te błędy - zaskoczenia, niezgodności, semantyczne potknięcia - pokazują mi najwięcej o tym, jak działa ludzki umysł

  08.08.2025 | 15:37

  język

  mózg

  nauka

  psychologia

  

• Historyk i ekolog: W swoich badaniach łączę źródła pisane z danymi pochodzącymi z "archiwów" natury

  polscy naukowcy donoszą

  prof. Adam Izdebski

  Popularna opowieść o śmierci połowy mieszkańców całej Europy nie znajduje potwierdzenia w wynikach naszych badań.

  31.07.2025 | 12:31

  archeologia

  ekologia

  genetyka

  historia

  

• Psycholożka: Parawaning nie jest taki zły, jak nam się wydaje. To chwila prawdy o nas samych

  polscy naukowcy donoszą

  Małgorzata Osowiecka-Szczygieł

  Parawaning łatwo wyśmiać. Podobnie jak zajmowanie leżaków przy basenie. Ale to zrozumiałe zachowania. Poszukujemy bezpieczeństwa w obcej rzeczywistości. To nie egoizm, ale szczerość, której niepotrzebnie się wstydzimy.

  24.07.2025 | 14:00

  hotele

  parawany

  plaża

  turyści

  

• Biolożka: Zbadaliśmy, jak religie, polityka i wojny wpływają na dziką przyrodę

  polscy naukowcy donoszą

  Prof. Marta Szulkin

  Miejsca święte z reguły są niezwykłe także przyrodniczo - zauważa prof. Marta Szulkin. - Być może dlatego stały się święte? A może tereny wokół świątyń zostały celowo oddane przyrodzie, żeby sprzyjały kontemplacji?

  17.07.2025 | 06:00

  antropocen

  biologia

  nauka

  przyroda

  

• Filozofka: zapory na granicach Polski z Białorusią i Finlandii z Rosją to naczynia połączone

  polscy naukowcy donoszą

  Dr Olga Cielemęcka

  Na przypadek Finlandii powoływał się w debacie publicznej m.in. premier Donald Tusk, kiedy nasz kraj postanowił tymczasowo zawiesić prawo do azylu na wschodniej granicy. W Finlandii nazwano to "finwashingiem".

  10.07.2025 | 12:00

  Białoruś

  Finlandia

  mur na granicy

  Rosja

  

• Językoznawczyni: Niezależnie od kultury większość ludzi intuicyjnie łączy obłe kształty ze słowem "bouba", a kanciaste - z "kiki"

  polscy naukowcy donoszą

  Aleksandra Ćwiek

  Wbrew powszechnemu przekonaniu, że słowa są jedynie umownymi etykietami dla pojęć, coraz więcej badań pokazuje, że między brzmieniem a znaczeniem istnieją głębokie, międzykulturowe zależności. Zjawisko to nosi nazwę ikoniczności.

  03.07.2025 | 16:04

  ewolucja

  Fonetyka

  język

  językoznawstwo

  

• Astrobiolożka: Badam, jak cykl dobowy Marsa wpływa na życie

  polscy naukowcy donoszą

  Aleksandra Stryjska

  Na Marsie doba jest tylko trochę dłuższa od ziemskiej, bo wynosi 24,6 godziny. Różnica wydaje się niewielka, ale jednak wpływa na ziemskie organizmy.

  25.06.2025 | 16:10

  kosmos

  mars

  nauka

  neurobiologia

  

• Architekt krajobrazu posadził 25 lasów Miyawaki. "Są urbanistyczną akupunkturą"

  polscy naukowcy donoszą

  Dr Kasper Jakubowski

  Las Miyawaki rośnie szybko, daje ochłodę w mieście i sprawia, że mieszkańcy odzyskują sprawczość.

  20.06.2025 | 14:52

  las Miyawaki

  lasy

  Lasy Państwowe

  nauka

  

• Neurobiolożka: Dysleksja to nie wyrok. Ale w Polsce diagnozuje się ją za późno

  polscy naukowcy donoszą

  Prof. Katarzyna Jednoróg

  Badania mojego zespołu pokazują, że nawet gdy mózg ma trudności z nauką czytania, przystosowuje się, zmienia i kompensuje. Kluczowy jest czas: im wcześniej zareagujemy, tym większa szansa na sukces. Czytania możemy nauczać skutecznie - jeśli dobrze zrozumiemy, jak działa czytający mózg.

  15.06.2025 | 11:28

  dysleksja

  nauka

  neurobiologia

  

• Biolodzy: Odkryliśmy, że życie traci różnorodność genetyczną

  polscy naukowcy donoszą

  Prof. Aleksandra Biedrzycka,  Prof. Maciej Konopiński

  Biosfera Ziemi przechodzi przez tzw. wąskie gardło ewolucji. Z winy człowieka zmierzamy w stronę katastrofy ekologicznej.

  05.06.2025 | 15:05

  biologia

  genetyka

  nauka

  odkrycie naukowe

  

• Ginekolog: Przez tego wirusa dzieci rodzą się chore. Wiemy, jak go zatrzymać

  polscy naukowcy donoszą

  Prof. Tadeusz Issat

  Kobieta w ciąży może w ogóle nie zauważyć infekcji tym wirusem. A potem okazuje się, że dziecko ma uszkodzony słuch, wzrok lub serce.

  22.05.2025 | 11:59

  ciąża

  dziecko

  ginekolog

  ginekologia

  

• Ornitolog: Badam ptasie gniazda w samolotach, haubicach i między hieroglifami. A Wy możecie mi pomóc

  polscy naukowcy donoszą

  Ignacy Stadnicki

  Ostatnio dostałem zdjęcia sikor gniazdujących w muzealnym sprzęcie wojskowym. Jest to dla mnie szczególnie zabawne, biorąc pod uwagę znany ornitologom waleczny charakter tych ptaków.

  18.05.2025 | 14:00

  miasto

  nauka

  odkrycia

  ptaki

  

• Dlaczego książki warto czytać nawet niemowlętom? Psycholog wyjaśnia

  polscy naukowcy donoszą

  Prof. Przemysław Tomalski

  Pierwsze rozmowy niemowląt zaczynają się od prostych spojrzeń, dźwięków i gestów. Wspólne czytanie książeczek okazuje się jednym z najbardziej niezwykłych sposobów na to, by już w pierwszym roku życia rozbudzić w dziecku zdolność do rozmowy, słuchania i odpowiadania.

  08.05.2025 | 13:36

  czytanie

  dzieci

  nauka

  psychologia

  

• Immunolog: Kiedy wyczerpaliśmy inne metody, zrobiliśmy przeszczep mikrobioty. Biegunka nie wróciła

  Nauka

  Dr hab. n. med. Katarzyna Napiórkowska-Baran, prof. UMK

  Pierwotnie niedobory oporności najczęściej objawiają się jako nawracające infekcje. Pacjenci zauważają, że chorują częściej i dłużej niż pozostali członkowie rodziny. Regularnie spotykam się z chorymi, u których objawy bagatelizowano przez długi czas.

  01.05.2025 | 14:35

  immunologia

  mikrobiota

  niedobory odporności

  odporność

  

• Biolog: Odstrzał niedźwiedzi na Słowacji to katastrofa i eksterminacja populacji

  polscy naukowcy donoszą

  Dr Bartosz Pirga

  - Odstrzał niedźwiedzi na Słowacji może wywołać trudne do przewidzenia konsekwencje. Przy planowanej "skali działań" może się zdarzyć, że postrzelone osobniki mogą pojawić się u nas stanowiąc zagrożenie - ostrzega dr Bartosz Pirga.

  17.04.2025 | 06:00

  Bieszczady

  Bieszczadzki Park Narodowy

  drapieżniki

  niedźwiedzie

  

• Filozof eksperymentalny: U Papuasów artyści mają więcej dzieci. Wiemy dlaczego

  polscy naukowcy donoszą

  dr hab. Jerzy Luty

  Sztuka z jakiegoś powodu towarzyszy Homo sapiens od zarania dziejów i nie zanikła, mimo że to kosztowna czynność, na którą poświęcamy czas, energię i zasoby. Aby to wyjaśnić postanowiliśmy zbadać ostatnie społeczności łowiecko-zbierackie w Papui Nowej Gwinei.

  12.04.2025 | 12:10

  estetyka

  ewolucja

  nauka

  psychologia