Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

"W 2020 r. Polska była jednym z największych partnerów handlowych Białorusi" oraz "największym importerem białoruskich towarów" [drugim po Rosji] - wskazuje Ministerstwo Rozwoju i Technologii w dokumencie zatytułowanym "Polsko-białoruska współpraca gospodarcza".

Łącznie z Białorusi w 2020 r. - według opracowania ministerstwa - do Polski trafiły towary o wartości ponad 4 mld zł, a na początku tego roku import jeszcze przyspieszył. Podobnie jak w Niemczech i Holandii, gdzie import z Białorusi w 2021 r. wzrósł - według danych podawanych przez Białoruś - kolejno dwukrotnie oraz pięciokrotnie.

Stąd ewentualne zamknięcie granicy z Białorusią dla tranzytu i ruchu towarowego mogłoby przynieść pokaźne straty gospodarcze dla reżimu Aleksandra Łukaszenki.

Ta sytuacja ma jednak drugą stronę medalu, bo Polska i inne kraje UE także musiałyby liczyć się z wielomiliardowymi stratami.

Pomimo sankcji Polska handluje z Białorusią

Unia Europejska nakładała do tej pory sankcje gospodarczych na reżim Aleksandra Łukaszenki w turach - najpierw po sfałszowaniu wyborów na prezydenta Białorusi, a następnie po krwawym rozprawieniu się z protestującymi przeciwko reżimowi obywatelami.

Jednak według danych białoruskiego urzędu statystycznego Belstat gospodarka Białorusi od stycznia do sierpnia tego roku zanotowała 3-procentowy wzrost PKB, głównie za sprawą zwiększenia eksportu białoruskich towarów za zachodnią granicę.

Oczywiście dane podawane przez Białorusinów mogą być wyraźnie zakrzywione. Polskie dane już jednak nie kłamią, a tu widać wyraźny wzrost importu nad Wisłę.

Jak wynika z danych Ministerstwa Rozwoju, okres od stycznia do marca 2021 r. przyniósł blisko 40-procentowy wzrost importu białoruskich towarów do naszego kraju. Ogółem obroty z wymiany towarowej pomiędzy Polską i Białorusią w tym czasie wzrosły o 20,3 proc.

Co Polska importuje z Białorusi?

Wśród największych grup towarów importowanych z Białorusi w 2020 r. znalazły się:

  1. Produkty przemysłu drzewnego (głównie płyty, drewno przetarte oraz opałowe) - wartość 1,2 mld zł i 25 proc. udziału w imporcie.
  2. Produkty przemysłu chemicznego (głównie nawozy) - wartość 834,88 mln zł i 20 proc. udziału w imporcie.
  3. Produkty mineralne (głównie paliwa) - wartość 631,58 mln zł i 13,5 proc. udziału w imporcie.

Do tej pory sankcje UE objęły już paliwa i nawozy. Kolejnym etapem wydaje się więc być m.in. zakaz importu drewna oraz produktów pochodzących z jego obróbki. To głównie idzie do Polski i Niemiec. Warto tu jednak zwrócić uwagę, że ten surowiec w ostatnim czasie mocno drożał, bo zwyczajnie go brakuje. Zakaz sprzedaży białoruskiego drewna do UE to więc broń obosieczna.

Unijne sankcje wobec reżimu Łukaszenki w praktyce nie obejmują też popierających go przedstawicieli biznesu. I tu również jest pole do działania zarówno unijnych struktur, jak i odpowiednich służb w Polsce.

Jednak zamknięcie granicy, określane coraz częściej "opcją atomową", a więc de facto odcięcie białoruskiego biznesu od okna wystawowego na Zachód, jest rozwiązaniem idącym znacznie dalej, nawet jeżeli na taki krok zdecydowałaby się wyłącznie Polska.

Taki scenariusz wydaje się być jednak wątpliwy. Dlaczego?

Polskie interesy na Białorusi

Białoruś w 2020 r. zajęła 25. miejsce, wśród krajów do których są eksportowane polskie towary. Łącznie polskie produkty, które sprzedaliśmy naszemu wschodniemu sąsiadowi, były warte 5,5 mld zł - jak wynika z danych Ministerstwa Rozwoju.

Również w przypadku eksportu początek 2021 r. przyniósł jego wzrost o blisko 10 proc.

Co Polska eksportuje na Białoruś?

Wśród głównych towarów eksportowanych na Białoruś w 2020 r. znalazły się:

  1. Wyroby przemysłu elektromaszynowego, m.in. wagony kolejowe, urządzenia mleczarskie czy piece indukcyjne - wartość 2,85 mld zł i udział w eksporcie na poziomie 39 proc.
  2. Wyroby przemysłu chemicznego, m.in. leki i krew ludzka - wartość 1,5 mld zł, udział w eksporcie wynoszący 20 proc.
  3. Artykuły rolno-spożywcze, m.in. truskawki, kwiaty cięte i grzybnie - wartość 1,15 mld zł, udział w eksporcie stanowiący 15,7 proc.

Poza eksportem warto również zwrócić uwagę na skalę polskich inwestycji na Białorusi.

Według danych Ministerstwa Rozwoju na Białorusi zarejestrowanych jest 500 firm z polskim kapitałem, z czego ok. 380 ma rzeczywiście prowadzić działalność gospodarczą.

Polscy inwestorzy na Białorusi działają m.in. w sektorach:

  • budowlanym
  • meblarskim
  • artykułów budowlanych i wykończeniowych
  • bankowym
  • IT
  • spożywczym
  • wyrobów z tworzyw sztucznych
  • odzieżowym

Wśród najbardziej rozpoznawalnych marek możemy znaleźć m.in.:

  • Atlas
  • Śnieżkę
  • Black-Red-White
  • LPP (właściciela m.in. Reserved)
  • Big Star

W samym 2019 r., według danych Narodowego Banku Polskiego cytowanych przez Ministerstwo Rozwoju, polskie firmy zainwestowały na Białorusi 545 mln zł.

Co prawda Białoruś znajduje się na dalekich miejscach, jeżeli chodzi o naszych partnerów biznesowych. Jednak ze względu na wielkość eksportu i ekspansję inwestycyjną polskich firm u naszych wschodnich sąsiadów ewentualne straty wynikające ze wstrzymania ruchu towarowego na polsko-białoruskiej granicy byłyby znaczące. 

Nie można też przewidzieć tego, jakie kroki podjąłby Aleksander Łukaszenka w stosunku do polskich firm działających na Białorusi.

Stąd w najbliższym czasie trudno oczekiwać całkowitego zamknięcia granicy z Białorusią, na co zresztą 9 listopada wskazywał rzecznik rządu Piotr Müller w Radiu Wnet:

- My ze względów bezpieczeństwa w tej chwili zdecydowaliśmy się na zamknięcie ruchu kołowego i pieszego na granicy w Kuźnicy. Nie wykluczamy dalej idących konsekwencji, ale te działania muszą być skoordynowane również z punktu widzenia gospodarczego interesów polskich przedsiębiorców.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie

Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi

Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich. Zrezygnować możesz w każdej chwili.